🚀 go-pugleaf

Jozef De Mey = STALIN

Charles Demoulin van Deminor.

Demoulin stapt het vergaderzaaltje waar het interview met hem doorgaat 
binnen met een Fortis-dossier van wel 30 centimeter dik onder zijn arm. 'Dat 
is maar een deel', zegt hij als hij onze verbaasde blikken ziet. 'Het is 
enkel het dagdagelijkse management van de zaak.' Deminor is al lang bezig 
met Fortis maar na de bruuske opdeling van de groep, twee jaar geleden, werd 
het een topdossier. De organisatie startte diverse juridische procedures 
rond de ontmanteling en de aanloop ernaar. De meest recente, voor de 
rechtbank van koophandel van Brussel wegens misleidende communicatie door 
Fortis, dateert van begin dit jaar.

Gedupeerde aandeelhouders konden zich tot eind juli aanmelden voor die zaak. 
Hoeveel kon u er bij elkaar brengen?
Charles Demoulin: 'Na de bekendmaking in juni van het verslag van de 
Nederlandse Fortis-onderzoekers, dat misleidende communicatie aantoonde, 
zeiden we te denken dat we min of meer aan 100 miljoen aandelen zouden 
geraken. Ik bedoel dan aandelen die in aanmerking kunnen komen voor de 
schadevordering. Het gaat om twee categorie�n aandeelhouders: zij die 
stukken hebben gekocht voor mei 2007 en die de volgende maanden behielden en 
degenen die (bijkomende) aandelen kochten na mei 2007. In feite gaat het dus 
om beleggers die niet verkochten omdat Fortis bleef zeggen dat alles goed 
ging of er (bij)kochten omdat de groep ze aanprees. De telling is nog niet 
definitief, maar vandaag kunnen we zeggen dat we aan zo'n 100 miljoen 
zitten. Dat komt overeen met 4 procent van het totaal aantal uitstaande 
aandelen. Het gaat om 4.900 particulieren en een beetje meer dan 430 
institutionele aandeelhouders. Vier procent is misschien relatief niet veel 
maar vandaag zijn we, voor zover bekend, de grootste groep 
Fortis-aandeelhouders die in actie komt.'

Is de groep representatief?
Demoulin: 'Het was ons doel representatief te zijn. In onze groep 
vertegenwoordigen de particulieren bijna 30 procent van het totaal, wat wel 
een beetje meer is dan de verhouding die Ageas geeft voor het volledige 
aandeelhoudersbestand. Ook geografisch komt onze groep goed overeen met het 
geheel. De representativiteit is in onze ogen dan ook bereikt. We beperken 
ons tot degenen die verlies hebben geleden. De mobilisatie van die 
aandeelhouders, met name de particulieren, heeft het mogelijk gemaakt heel 
wat waarde te recupereren voor Fortis, door het heronderhandelen van de 
contracten. Hun - en ons - werk is ten goede gekomen aan alle 
aandeelhouders, zeker aan degenen die tegen een heel lage koers gekocht 
hebben. Maar we gaan enkel de rechten van onze klanten verdedigen, tot voor 
de rechtbank zoals blijkt. We hebben ons echter nooit afgesloten voor een 
gesprek, maar om de tango te dansen moet je met twee zijn. Er zijn geen 
gesprekken met Ageas. Indien er op een dag toch gesprekken zouden komen, zal 
het een troef zijn om representatief te zijn. Voor het ogenblik is dat 
echter toekomstmuziek. Voor zover ik weet is er momenteel geen bereidheid 
van hun kant. We hebben in de dossiers Citibank-Lehman Brothers en KBC (CDO's) 
nochtans getoond dat we mensen zijn met wie te praten valt. Wil dat zeggen 
dat er steeds een akkoord komt? Niet noodzakelijk. We zoeken geen 
overeenkomst om de overeenkomst.'

Kan u iets zeggen over de identiteit van de institutionele aandeelhouders?
Demoulin: 'Neen. De identiteit van onze klanten is vertrouwelijk. Ik was wel 
aangenaam verrast dat bepaalde institutionele aandeelhouders zich bij onze 
procedure hebben aangesloten. Ze doen wat ze moeten doen. Ik neem er mijn 
hoed voor af. Want er zijn nogal wat mensen en institutionele beleggers, 
zeker in Belgi�, die na het Fortis-debacle de indruk gaven dat normaal te 
vinden. Ze verwezen naar minister van Financi�n Didier Reynders die zei dat 
ze een risico genomen hadden en spijtig genoeg verloren hadden. Beleggen in 
Fortis is geen fout. Maar het is wel een fout, een bestuursfout, geen actie 
te ondernemen als je schade oploopt omdat een bedrijf je om de tuin leidt. 
Gelijk welke ondernemer zou zijn verzekeraar contacteren en eventueel 
gerechtelijke stappen doen om de schade te recupereren indien zijn fabriek 
zou afbranden. Op de beurs beleggen is natuurlijk een economisch risico. 
Maar dat speelt hier niet. Hier zei men aan de markt 'Koop, alles gaat goed', 
terwijl men goed wist dat dat niet het geval was. Zo heeft ook de raad van 
bestuur van Ageas de verdomde plicht om op te treden tegen het oude bestuur, 
maar ze hebben gezegd dat ze op dit ogenblik afzien van vervolging van 
gewezen managers en bestuurders.'

Welke schadevergoeding eist u voor de rechtbank?
Demoulin: 'Ons belangrijkste doel is een compensatie te krijgen voor de 
aandeelhouders, op welke manier dan ook, via een vonnis of een dading. In de 
dagvaarding staat een bedrag. We vragen een provisionele schadevergoeding 
van op zijn minst 4 euro per aandeel. Het is vandaag onmogelijk te zeggen 
hoeveel schade onze cli�nten werkelijk leden omdat we nog altijd informatie 
van hen krijgen om die schade te kunnen berekenen. We willen dat werk 
nauwgezet doen omdat de geloofwaardigheid van onze actie daarvan afhangt. We 
moeten ruim 5.300 individuele berekeningen maken. Dat is een heel 
administratief werk maar we hebben de nodige ervaring in huis en ook de 
middelen, met ons informaticasysteem mydeminor.com voor massaschadegevallen. 
Daarmee vergemakkelijken we het werk van onze klanten, maar ook van het 
gerecht. Een rechter moet zich immers kunnen concentreren op de grond van de 
zaak. Men praat vaak over de beperkte middelen van justitie, maar er zijn 
middelen om de taak van het gerecht te vergemakkelijken.'

Is het mogelijk dat de claim uiteindelijk hoger oploopt dan 4 euro per 
aandeel?
Demoulin: 'Dat is de vraag die iedereen ons stelt. We worden vaak 
gecontacteerd door bankiers en analisten die willen weten hoeveel het zal 
worden. Maar zolang er geen definitief rechterlijk oordeel is of een 
schikking, heeft het geen zin om hypothesen te ontwikkelen. Belangrijk voor 
ons is wat elke cli�nt individueel zal krijgen, al is het natuurlijk 
interessant om het totaalbedrag te kennen. We vangen trouwens op dat 
bepaalde partijen die tot nu toe nog niets deden in het dossier, zich er op 
willen werpen. Nadat ze hoorden over het Nederlandse deskundigenverslag 
zeggen ze een groot aantal klanten te willen ronselen. Ze mikken enkel op 
institutionele aandeelhouders en willen een groot mediageniek proces voeren 
op zijn Amerikaans. Tot nu toe blijft het echter bij lawaai. Ze zeggen dat 
we ons beter bij hen zouden aansluiten en doen uitschijnen dat er miljarden 
te halen zijn bij Ageas. Maar waar waren zij de afgelopen twee jaar? Wat 
kennen ze van Fortis? Het is ook niet onze bedoeling en in ons belang om 
Ageas kapot te maken. Natuurlijk niet.'

Betekent dat laatste dat u wel een schadevergoeding wil maar dat u tegelijk 
redelijk wil blijven?
Demoulin: 'Als het gaat over een vonnis is het aan de rechter om te 
beslissen wat hij beschouwt als een correcte schadevergoeding. Bij een 
dading is het iets anders. Het gaat niet alleen over redelijkheid. Onze 
doelstelling is een volledige compensatie voor onze cli�nten. Is dat 
haalbaar? Dat moeten we zien. De procedure loopt. Natuurlijk willen we Ageas 
niet kapot. We hebben een positieve mening over het huidige managementteam 
van de groep. Ze doen hun werk goed en dat zeggen we ook aan onze cli�nten 
als ze daarnaar vragen. CEO Bart De Smet staat met zijn twee voeten op de 
grond. Hij is de anti-Votron.'

' De grote paradox in het Fortis-dossier is dat degenen die het meest 
geleden hebben ook het hardst gevochten hebben. Dat is niet normaal en 
rechtvaardig. Los van het puur financi�le aspect, is het doel van de 
juridische procedure ook het recht te herstellen. Het Fortis van nu is een 
heel ander Fortis dan dat van oktober 2008, meteen na de splitsing, onder 
meer omdat de Belgische verzekeringen er weer deel van gingen uitmaken, de 
blootstelling aan de kredieten die ondergebracht zijn in Royal Park 
Investments veel kleiner werd en er een calloptie is op de BNP 
Paribas-aandelen van de Belgische staat. Ageas is nu veel meer waard dan 
toen en bovendien is er nog potentieel, bijvoorbeeld door de 2 miljard die 
de groep kan krijgen van de Nederlandse staat voor de fameuze MCS-effecten. 
De boodschap die we eigenlijk willen uitsturen is: wat onze klanten zouden 
kunnen eisen is maar een deel van de meerwaarde die ontstond voor Ageas als 
gevolg van de mobilisatie van de aandeelhouders en het potentieel dat er is. 
Indien iemand durft zeggen aan onze klanten dat ze waarde bij Ageas 
vernietigen is het antwoord duidelijk: 'Neen. We eisen enkel maar 
compensatie voor het verlies dat we leden door Fortis en vergeet niet dat 
wat we eisen maar een deel is van wat u, Ageas, kon recupereren dankzij ons.'

Had Ageas niet vroeger moeten optreden in het MCS-dossier (rond verplicht 
converteerbare obligaties of MCS'en die nu leiden tot een ingewikkeld 
juridisch dispuut tussen Ageas, de obligatiehouders en de Nederlandse staat, 
red.)?
Demoulin: 'Jan Michiel Hessels, de toenmalige voorzitter van Fortis, zei op 
de algemene vergadering van februari 2009 in Utrecht dat 'wanneer de nieuwe 
raad van bestuur zijn werk goed doet, dat wellicht aanmerkelijke meerwaarden 
zou kunnen opleveren voor de aandeelhouders'. Hij doelde onder meer op de 
MCS'en. We hebben er vaak bij Ageas op aangedrongen dat ze zich niet moet 
laten doen door de Nederlandse staat. 'Verdedig u. Geef hen niet de indruk 
altijd makkelijk te pakken te zijn', was de boodschap die we aan gaven. 
Spijtig genoeg diende Ageas intussen al 362 miljoen te betalen aan Nederland 
(in een ander conflict, red.). Ageas betwist die claim wel maar het geld is 
buiten en ze dienen er nu achteraan te lopen om het te kunnen recupereren.'

Wanneer verwacht u dat de pleidooien kunnen worden gehouden in de 
burgerlijke zaak?
Demoulin: 'Ik weet het niet. Het kan nog een paar jaar duren. Ik heb geleerd 
geduld te hebben met het justitieapparaat. In het begin leek het wel een 
complexe zaak maar nu is ze zo complex niet meer. We hebben het dossier zelf 
gedurende meer dan zes maanden geanalyseerd en de conclusie van ons rapport, 
dat meer dan 100 bladzijden dik is, was overduidelijk: er is sprake van 
misleidende communicatie. Achteraf kwam de AFM, de Nederlandse 
beurstoezichthouder, met boetes wegens misleiding van de markt en was er het 
verslag van de Nederlandse deskundigen waaruit ook duidelijk blijkt dat de 
beleggers op het verkeerde been werden gezet. Wat kunnen we daar nog aan 
toevoegen? Wie gaat de AFM en de deskundigen, die 18 maanden lang werkten en 
toegang hadden tot al het materiaal, contesteren?'

Jullie zijn dus blij met het Nederlandse verslag en de AFM-boetes?
Demoulin: 'Ja. Die hebben ons initiatief enkel maar versterkt. Met onze 
eigen analyse hadden we al voldoende middelen om in actie te komen en nu 
blijkt dat we gelijk hadden. Wij hebben alle publieke informatie 
geanalyseerd en de Nederlandse deskundigen deden dat met de niet-publieke 
informatie. Er zijn zelfs punten die niet aan bod komen in het verslag van 
de deskundigen die wel in onze eigen analyse staan en duidelijk wijzen op 
misleidende communicatie. Fortis deed bijvoorbeeld in de presentaties van de 
resultaten van het eerste en tweede kwartaal van 2008 alsof de inkomsten van 
de deals met de Chinese groep Ping An en Vinci (voor een fusie van hun 
parkingbedrijven, red.) al binnen waren. Maar dat was niet het geval. Er was 
zelfs een risicoclausule in het contract met Ping An waar we pas later over 
hoorden. We gaan de twee rapporten nu consolideren.'

Bestaat niet het risico dat de aandeelhouders lang gaan moeten wachten tot 
er duidelijkheid is? Niet alleen kan zo'n rechtszaak lang duren, er is ook 
nog het strafonderzoek dat loopt. En met het principe 'le criminel tient le 
civil en �tat' kan dat onderzoek de rechtszaak stilleggen.
Demoulin: 'We zijn geen partij bij het strafonderzoek. De inhoud of de 
uitkomst kennen we dus niet. Ik ben er niet zo zeker van dat het 
strafonderzoek onze eigen procedure gaat schorsen. We hebben doelbewust 
gekozen voor een burgerlijke procedure en gaan daarmee door. We zullen zien 
wat er komt uit het strafonderzoek. De taak van het parket is van algemeen 
belang. Onze taak is de compensatie van de slachtoffers. Ik denk niet dat 
het maatschappelijk goed is dat de compensatie van slachtoffers vertraagd 
moet worden omwille van een strafonderzoek.'
'Indien Ageas zin heeft een loopgravenoorlog te starten rond onze 
burgerlijke procedure en, zoals in het onderzoek door de experten die de 
rechtbank van koophandel van Brussel onder leiding van Francine De Tandt 
eind 2008 aanstelde in een andere Deminor-rechtszaak, alle middelen uit het 
gerechtelijk wetboek uitput om het proces te vertragen, zullen we meespelen. 
Maar Ageas en onze klanten hebben er alle belang bij de zaak zo snel 
mogelijk te regelen, via een rechterlijke beslissing of anders.'

Waarom doet Ageas zo moeilijk over het Belgische expertenonderzoek onder 
leiding van Jean-Fran�ois Cats?
Demoulin: 'Ik weet het niet. Ik heb wel een mening, maar die ik houd ik 
liever voor mezelf. Ik begrijp het niet. Fortis werd zwaar aangepakt door De 
Tandt wegens gebrek aan transparantie. Ze kregen de kans dat recht te zetten 
maar daar bestaat blijkbaar geen bereidheid toe. Onze klanten hebben schade 
geleden, ze hebben alles gedaan om een deel van de schade te recupereren ten 
voordele van iedereen, ook Ageas, en dan krijgen ze nog problemen met Ageas. 
Trop is te veel.'

Is er een datum bekend voor de publicatie van het rapport-Cats?
Demoulin: 'Neen. Onze advocaten hebben hem onlangs nog geschreven om aan te 
dringen op de snelle publicatie van op zijn minst een voorlopig rapport. Hij 
heeft meer dan een jaar verloren door stupide procedures van Ageas. Het is 
ongelooflijk. Nochtans heeft De Tandt in haar ordonnantie heldere regels 
vastgelegd maar die is Fortis op zijn eigen manier beginnen interpreteren.'

Heeft dat rapport nog zin na al die tijd?
Demoulin: 'Absoluut. De Nederlandse deskundigen bogen zich vooral over de 
periode voor de ontmanteling en slechts beperkt over de opdeling zelf. De 
Belgische leggen zich helemaal toe op die ontmanteling en de financi�le 
aspecten daarvan, zoals de vraag waarom de Belgische staat Fortis Bank kocht 
voor 9,4 miljard euro en vervolgens doorschoof naar de Fransen op basis van 
een waardering van 11 miljard. Met dat Belgische rapport zullen we een 
volledig beeld hebben van het dossier.'

Bestaat niet het risico dat al die procedures uiteindelijk weinig resultaat 
zullen opleveren, omdat Ageas en de andere betrokkenen zich sterk zullen 
weren? Je ziet het al met de getuigenverhoren die zijn toegestaan in 
Nederland. Waarschijnlijk kunnen ze niet eens doorgaan wegens het juridische 
geharrewar.
Demoulin (fel): 'Ik heb nooit het nut van dergelijke getuigenverhoren 
begrepen. Die mensen gaan gewoon komen vertellen wat ze al jaren vertellen. 
Bis repetita. Bovendien vertragen ze de behandeling van de zaak, maar 
natuurlijk is het mediageniek. Zo'n verhoren interesseren me helemaal niet, 
ook niet als het gaat om Yves Leterme, Wouter Bos of Maurice Lippens. Feiten 
moeten we hebben.'

U bent wel geen partij in het strafonderzoek maar wat vindt u van het feit 
dat het lang duurt? Het is natuurlijk een complex dossier maar het is 
tegelijk ook bekend dat het gerecht een gebrek aan middelen en mensen heeft. 
Is het geen spijtige zaak dat het gerecht daar niet meer prioriteit aan 
lijkt te geven?

Demoulin: 'Ja. Het parket doet wellicht wat het kan, maar ik vraag niet 
liever dan dat justitie meer middelen krijgt. Men vraagt ons soms of we 
'class action suits'  willen in Belgi� zoals in de VS. Mijn antwoord is dan 
steevast dat voor we daarover kunnen spreken, we eerst moeten zorgen dat 
justitie voldoende middelen krijgt om haar rol te spelen. Onze klanten 
vragen zich af of het wel nog zin heeft om in Belgi� naar de rechtbank te 
trekken. We stellen inderdaad vast dat het gerecht niet naar behoren werkt. 
Het duurt allemaal te lang. Kijk naar het dossier-Lernout & Hauspie. In 2004 
en 2005 waren er in de VS dadingen met KPMG en Dexia. Pas onlangs hadden we 
in Belgi� een tegengestelde uitspraak, over dezelfde feiten.Ook de 
beschermingsinstanties die er voor moeten zorgen dat er zich geen 
schadegevallen voordoen, werken niet altijd perfect. Dat hebben we gezien 
bij Fortis. Ik droom ervan dat we in Belgi� het equivalent van de 
Amerikaanse SEC zouden hebben. Elkeen moet zijn werk doen, het gerecht, het 
parket, de CBFA en wij ook. Maar we gaan niet wachten tot anderen in actie 
komen. Dat hebben we intussen wel geleerd. Kennedy parafraserend zou ik 
zeggen aan aandeelhouders: 'Don't ask what the country and the courts can do 
for you, but ask what you can do for yourself.' Er zijn meer dan 5.300 
aandeelhouders die het begrepen hebben.'

Het lijkt in Nederland allemaal veel sneller te gaan dan bij ons. Er zijn al 
twee AFM-boetes en er is het rapport van de deskundigen. In Belgi� is het 
nog wachten op een beslissing van de CBFA en op het rapport van de experten.
Demoulin: 'De Nederlanders gaan inderdaad sneller. De enqueteurs werken er 
solo, op autonome basis. Ageas bezorgde hen ook last maar ze hebben druk 
uitgeoefend en zijn doorgegaan. De regels zijn er zo dat eens zo'n onderzoek 
gelanceerd is, niets het nog kan tegenhouden. In Belgi� is het een 
tegensprekelijke procedure en gebruikt Ageas alle proceduretrucjes om het 
onderzoek te vertragen. Justitie in Belgi� is vaak zo'n loopgravenoorlog dat 
ik er haast ziek van word als ik het zie. Dat zijn ook reflecties voor de 
volgende minister van Justitie.'

Er zijn uit het Fortis-verhaal dus heel wat lessen te trekken voor de 
werking van justitie?
Demoulin: 'Ik stel vast dat als het gaat over de compensatie van beleggers 
justitie in de VS effici�nter is dan in Europa. Binnen Europa zijn er ook 
verschillen. In Nederland hebben we in onze Fortis-procedure tegen de 
Nederlandse staat na anderhalf jaar een pleitdatum. Bij ons maar ook elders 
gaat het trager. Het is niet alleen een kwestie van snelheid, ook van 
effici�ntie.  Ik stel me een vraag, maar ken het antwoord niet. Is justitie 
bij ons bang van een soort inflatie van procedures na de bankencrisis? Want 
zo lijkt het soms wel als we zien dat het gerecht de zaken bemoeilijkt. Als 
dat zo zou zijn is dat een verkeerd antwoord. We zullen nooit in een 
situatie belanden zoals in de VS waar class actions een nationale sport 
zijn. Om verschillende redenen zal dat niet het geval zijn in Europa. Maar 
het is belangrijk voor de economie in Belgi� en Europa dat beleggers 
volledig hun vertrouwen kunnen behouden in de toezichthouders en de 
bestuurders van de vennootschappen, voor de bescherming tegen fraude, en in 
het gerecht, als die bescherming toch faalt. In dat laatste geval moeten er 
voldoende middelen zijn  om de schade zo snel mogelijk te herstellen. Ik 
denk dat er heel wat te doen is op dat vlak en dat we niet noodzakelijk het 
systeem met class actions van de VS moeten kopi�ren.'

Wat kan er gebeuren om dat dubbele vertrouwen mogelijk te maken?
Demoulin: 'De toegang tot justitie moet worden vergemakkelijkt en dat is het 
geval in heel Europa. Justitie kost nog heel wat geld voor de klagers en dat 
zou niet mogen. De maatschappij zou er in moeten investeren. Waarom? Als men 
zijn vertrouwen verliest in de bescherming van het recht, curatief of 
preventief, dan zou het kunnen dat men stopt met beleggen, al is het 
misschien wat extreem wat ik zeg. Maar in maart 2001, een jaar na de 
L&H-fraude, legde de Belgische regering een wetsvoorstel rond deugdelijk 
bestuur op tafel. In de preambule schreef ze dat het nodig was dat de 
gezinnen het vertrouwen in de financi�le markten zouden herwinnen omdat de 
overheid niet langer in staat is de economie te financieren. De staat 
oordeelde dat de gezinnen dat moeten doen met hun spaargeld. Maar nu zien we 
dat de gezinnen niet beleggen. Niet alleen omdat ze overal Madoffs zien - 
ten onrechte, we moeten stoppen met denken dat alles verziekt is - maar ook 
omdat er een risico is op ineffici�ntie van het juridische systeem om de 
gevolgen van misstappen recht te zetten. De wet die de Europese richtlijn 
over de rechten van aandeelhouders in Belgisch recht moet omzetten dient er 
dringend te komen. Ze loopt al 15 maanden vertraging op. Waar liggen de 
prioriteiten van de staat?'

U deelt dus niet de mening van anderen dat veel zou opgelost zijn met de 
invoering van Amerikaanse class actions bij ons?
Demoulin:  'Ik denk niet dat dat absoluut nodig is. Het zou veel nuttiger 
zijn indien justitie meer middelen zou hebben om zaken sneller te 
behandelen. Men zou ook moeten stoppen met het ingewikkelde systeem voor het 
vastleggen van behandelingstermijnen. Het gerecht moet gewoon effici�nter 
worden. Class actions mogelijk maken zonder het systeem aan te passen gaat 
gewoon problemen geven. Het zou interessant zijn het Nederlandse systeem in 
te voeren. Daar zijn er geen class actions maar het is er gemakkelijker om 
bindende dadingsovereenkomsten te sluiten. Men moet in Belgi� in het 
algemeen oplossingsgerichter gaan werken, in plaats van complexe debatten te 
voeren over de grote rechtsprincipes waarbij iedereen zijn zeg moet doen en 
allerlei lobbywerk start.'

In de VS trof het Federaal Hooggerechtshof in de zomer een beslissing die de 
mogelijkheid voor Europese en andere buitenlandse beleggers om in de VS 
class actions aan te spannen tegen niet-Amerikaanse bedrijven serieus aan 
banden legt. Wat zijn de gevolgen daarvan?
Demoulin: 'De effici�ntie van het Amerikaanse rechtssysteem heeft de 
voorbije jaren heel wat buitenlandse rechtszaken aangetrokken. Jarenlang 
hebben Amerikaanse rechtbanken zich afgevraagd of ze wel bevoegd waren. Nu 
brengt het hooggerechtshof voor de eerste keer duidelijkheid door te stellen 
dat de effectenfraude te maken moet hebben met stukken die in de VS 
genoteerd zijn of met financi�le transacties in de VS met alle andere 
waardepapieren. Het gevolg is nu dat de lagere rechtbanken de deur 
dichttrekken, wat eerder ook al af en toe gebeurde zoals met de class action 
rond Fortis. De praktische consequentie is dat de deur nu zo goed als dicht 
is voor class actions in de VS rond Europese bedrijven, ook voor Amerikaanse 
beleggers. Daardoor zullen meer en meer Amerikaanse institutionele beleggers 
hier in Europa komen aankloppen. We hebben dat ook al gemerkt in onze 
Fortis-procedure. Een belangrijk deel van de institutionele beleggers die 
zich aanmeldden zijn Amerikaans. Er zijn echter geen class actions mogelijk 
in Europa. Er is wel het Nederlandse systeem van de collectieve dading. Dat 
wordt nu beschouwd als het nieuwe tovermiddel. Er zijn dan ook al advocaten 
van grote bedrijven promotie aan het voeren voor het Nederlandse systeem en 
in Nederland gaan stemmen op om dat systeem te veranderen. Ik denk niet dat 
het Nederlandse systeem ideaal is voor alle situaties. Dit is afhankelijk 
van de omstandigheden van ieder dossier.'

Tijd