🚀 go-pugleaf

Onderzoek verbetering verzorging
Lokale omroep LekWaalFM
Broadcast Partners
November 2009
Broadcast Partners1
Axelsestraat 58
4537 AL Terneuzen
Postbus 11
4530 AA Terneuzen
Telefoon: 0115-683555
Telefax:
0115-631285
Auteurs:
H.C. Milius B.Sc.
M. van Vught B.Sc
Opdrachtgever:
OLON
Nummer: Hvs 097673 t
Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag vermenigvuldigd en/of 
openbaar gemaakt worden door
middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, 
zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van Broadcast Partners.
© 2009 Broadcast Partners
1
Broadcast Partners is de handelsnaam van Broadcast NewCo Two B.V. De 
onderneming is ingeschreven in
het handelsregister van de Kamer van Koophandel en Fabrieken te Terneuzen 
onder nummer 210.19972.
Inhoud
Voorwoord
Samenvatting conclusies
1.
Inleiding 
...............................................................................................4
1.1 Technisch 
...........................................................................................4
1.2 Verzorgingseffecten 
.............................................................................5
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 1 van 13
Voorwoord
In opdracht van de OLON is voor de lokale omroep LekWaalFM gezocht naar een 
oplossing voor
de tekortschietende ontvangst in delen van de te verzorgen gemeenten.
Enige tijd geleden
heeft de omroep in kwestie de ontvangstproblemen aangekaart in het kader van 
de actie Lokaal
(B)ether van het Agentschap Telecom. Het probleem bleef echter onopgelost.
OLON vroeg Broadcast Partners om een aantal klachten van lokale omroepen 
nader te bestude-
ren en te bezien of het mogelijk zou
zijn om binnen de bestaande regels en zo nodig met
maatwerk oplossingen te leveren waar dat mogelijk is.
De achtergrond van de benadering met maatwerk ligt er in, dat hiermee 
optimaal kan worden
voorzien in praktische antennepatronen binnen de spelregels die voor FM-
frequenties gelden.
Hierin zijn ook de economische aspecten meegenomen, opdat zeker is dat een 
oplossing ook be-
taalbaar is voor de betrokken omroep.
Tevens heeft Broadcast Partners waar dat nodig geacht werd, gekeken naar 
alternatieven, zoals
andere frequenties of andere praktisch realiseerbare opstelplaatsen.
Samenvatting en conclusies
Voor de lokale omroep LekWaal FM blijkt het mogelijk het feitelijke 
zendbereik significant te
verbeteren.
De (maatwerk)oplossing voorziet in:
-
Optimaliseren van huidige frequentie 104,9 MHz en een aanvullende frequentie
In dit rapport is de oplossing technisch uitgewerkt. De bereikvoorspelling 
is op basis van de zo-
geheten zerobasenorm weergegeven. Aangezien presentaties in de zerobasenorm 
in de praktijk
niet altijd aansluiten bij de perceptie van de luisteraars is tevens een 
bereikvoorspelling in een
norm weergegeven, die nauw aansluit bij de ervaringen met een gemiddelde 
ontvanger.
voor een verdere verklaring elders in het hoofdstuk voorbehoud & 
uitgangspunten.
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 2 van 13
Zie
Voorbehoud en uitgangspunten
Broadcast Partners verricht onderzoek op grond van de haar ter beschikking 
staande onder-
zoeksmethodieken en database(s). Ondanks de zorgvuldigheid, die betracht is 
bij het tot stand
komen van de databases, kan zij voor de juistheid hiervan evenwel niet 
instaan. Aan dit onder-
zoek kan geen enkel recht ontleend worden, noch kan Broadcast Partners op de 
inhoud en re-
sultaten aangesproken worden.
Voor gedolven frequenties dienen de frequentierechten in internationaal 
verband verworven te
worden.
De uitgifte van zendvergunningen is een competentie van de overheid. Het 
aantonen van fre-
quentieruimte geeft geen recht op het gebruik ervan.
Voor de berekening van de veldsterkte maakt Broadcast Partners onder meer 
gebruik van het
propagatiemodel Longley-Rice. Longley-Rice houdt, in tegenstelling tot het 
ITU-model, rekening
met de volledige topografie tussen de (stoor-)zender en de ontvangstpunten. 
Dit geeft een rea-
listisch beeld van de situatie, omdat ook veraf gelegen storende zenders in 
de berekening wor-
den meegenomen.
In een propagatiemodel zijn variabelen verwerkt, zoals ontvangsthoogte, de 
kwaliteit van de
ontvanger, een bepaalde tijdwaarschijnlijkheid die onder meer verband houdt 
met de atmosferi-
sche invloeden op FM-signalen, enzovoorts. Het betreft een statistisch 
model, waarin het ont-
vangermodel erg belangrijk is. Het door Broadcast Partners gehanteerde 
ontvangermodel met
de daarbij behorende signaal-stoor verhoudingen is tot stand gekomen op 
grond van ervaring
en sluit qua prestaties dicht aan bij de perceptie van de luisteraar. 
Hierbij wordt tevens rekening
gehouden met het feit dat een moderne mobiele stereo-ontvanger, bij 
afnemende kwaliteit van
het gewenste signaal, automatisch overgaat naar mono-ontvangst en dit leidt 
tot een geringere
invloed van storende zenders op de kwaliteit van de ontvangst. Het door 
Broadcast Partners
gehanteerde ontvangermodel weerspiegelt derhalve een gemiddelde kwaliteit 
mobiele ontvan-
ger. Afwijkingen tussen de theorie van de statistische voorspelling en de 
praktische ervaring
blijven vanzelfsprekend mogelijk.
De praktische ontvangst hangt mede af van de gebruikte
ontvanger, de locatie waar geluisterd wordt en de omstandigheden waaronder 
men luistert.
De berekening van frequenties geschiedt met de gangbare nationale en 
internationale metho-
den. De Nederlandse lokale omroepband is volgens Lokaal naar (B)etherwijze 
beschermd.
Summier samengevat betekent dit dat lang niet gebruikte rasterpunten niet 
zijn beschermd,
huidige gebruikers zijn beschermd volgens de oude lokale omroep-
beschermingsmethode indien
zij niet participeren, en volgens de Zerobasenorm indien zij aan het 
onderzoek meedoen.
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 3 van 13
1.
Inleiding
De lokale omroep heeft met haar huidige vergunning klachten in de kern Vuren 
en in het gebied
tussen de twee frequenties die op basis van eerder onderzoek niet 
bevredigend konden worden
opgelost.
Voor de omroep is gekeken naar optimalisatie van de huidige frequentie en 
een aanvullende
frequentie Die is gevonden, met een duidelijke vergroting van het bereik 
richting Leerdam. De
huidige frequentie bleek tevens te verbeteren in de richting van Vuren en 
Leerdam.
1.1
Technisch
De oplossing voor de lokale omroep LekwaalFM is gevonden in het toepassen 
van een groter
zendvermogen bij een aangepast diagram en een aanvullende frequentie. In de 
bijlage zijn de
aangepaste zendkarakteristieken weergegeven en is een korte omschrijving van 
de daarvoor
benodigde antenne-installatie opgenomen.
De inzetbaarheid van de frequentie Lingewaal 92,2 MHz (“Reserve LO” 
bestemming) is getoetst.
Deze blijkt nauwelijks voordeel te bieden en stoort licht op Lopik 92,6 MHz. 
Om die reden is ge-
keken of er een aanpassing mogelijk was. Die is gevonden in het verschuiven 
van de frequentie
naar 92,1 MHz, opgesteld in Asperen. Er is dan meer vermogen mogelijk en de 
storing op Lopik
verdwijnt.
Daarnaast is gekeken of de frequentie te Asperen op 104,9 MHz verbeterd kan 
worden. Met een
aangepast diagram blijkt er in voor de omroep essentiële richtingen meer 
vermogen mogelijk.
Beide oplossingen verzorgen deels hetzelfde gebied, maar verschillen wel 
onderling. De 92,1
MHz doet het beter in de zerobasenorm. De 104,9 MHz doet het beter in de 
praktische norm.
De 104,9 MHz doet het in delen van Lingewaal in de zerobasenorm waar 92,1 
MHz tekort schiet.
Hierdoor is de inzet van beide frequenties ook goed verklaarbaar. Het blijkt 
niet mogelijk de
ontvangst in Vuren echt goed te krijgen, maar wel te verbeteren. Dat lukt 
alleen met de geop-
timaliseerde 104,9 MHz. De nieuwe 92,1 MHz, opgesteld in Asperen, geeft nog 
geen ideale ver-
zorging in Vuren.
Advies aan de omroep: Kijk of het mogelijk is een locatie in de omgeving van 
Vuren te krijgen
om de 104,9 MHz daarheen te verplaatsen en plaats op de huidige locatie dan 
de nieuwe 92,1
MHz. Indien dit niet mogelijk is dan blijft het gebruik van beide 
frequenties in Asperen te advi-
seren, echter dan wel met een geoptimaliseerd antennediagram van de 104.9 
MHz. In dit rap-
port is de verzorging van zowel de nieuwe 92,1 MHz als 104,9 MHz met de 
optimalisatie zien.
De frequentie Zederik blijft in al deze scenario’s gehandhaafd.
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 4 van 13
1.2
Verzorgingseffecten
Voor de uitgewerkte oplossing is het effect op de verzorging weergegeven in 
zowel de zeroba-
senorm als in een elders omschreven norm die nauw aansluit bij de praktische 
luisterervaring.
Legenda:
Bij groen (>=0) is verzorgd conform zerobasenorm Bij blauw (>=0) is verzorgd 
conform praktische norm
De violette kleuren geven marges aan tot -9 dB De rose kleuren geven de 
marges aan tot -9 dB
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 5 van 13
Huidige verzorging weergegeven volgens de zerobasenorm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 6 van 13
Verzorging voorstel nieuwe 92,1 MHz weergegeven volgens de zerobasenorm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 7 van 13
Verzorging voorstel geoptimaliseerde 104,9 MHz weergegeven volgens de 
zerobasenorm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 8 van 13
Huidige verzorging weergegeven volgens de praktische norm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 9 van 13
Verzorging voorstel nieuwe 92,1 MHz weergegeven volgens de praktische norm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 10 van 13
Verzorging voorstel geoptimaliseerde 104,9 MHz weergegeven volgens de 
praktische norm
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 11 van 13
Bijlage
Modificatie van Lingewaal 92,2 MHz.
Station Freq. Power ERP Polar Coord Alt. H.Ant
LINGEWAAL 92,1 MHz 24,0dBW 251W V 5E0641; 51N5252 6m 32m
License (dBW)
0o 10o 20o 30o 40o 50o 60o 70o 80o 90o 100o 110o
24 24 24 24 24 24 20 17 15 17 19 19
120o 130o 140o 150o 160o 170o 180o 190o 200o 210o 220o 230o
19 19 19 18 20 24 24 24 24 24 24 24
240o 250o 260o 270o 280o 290o 300o 310o 320o 330o 340o 350o
24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 12 van 13
Optimalisatie van huidige frequentie
Station Freq. Power ERP Polar Coord Alt. H.Ant
**LINGEWAAL 104,9 MHz 25,0dBW 316W V 5E0641; 51N5252 6m 32m
License (dBW)
0o 10o 20o 30o 40o 50o 60o 70o 80o 90o 100o 110o
20 20 16 11 9 9 8 8 8 11 14 14
120o 130o 140o 150o 160o 170o 180o 190o 200o 210o 220o 230o
17 25 25 25 25 25 25 25 22 21 21 21
240o 250o 260o 270o 280o 290o 300o 310o 320o 330o 340o 350o
20 19 18 20 20 20 20 20 20 20 20 20
Hierboven zijn de maximale karakteristieken aangegeven, welke technisch 
mogelijk zijn zonder
dat de rechten van andere frequentiegebruikers aangetast worden.
Broadcast Partners stelt
voor dat de omroep, na validatie van de frequentie door het Agentschap 
Telecom, een maat-
werk antenne laat berekenen waarbij het accent gelegd wordt op optimale 
invulling. Een korte
voorstudie heeft uitgewezen dat dit mogelijk is met een combinatie van 
dipolen en yagi-
antennes.
Dit betekent een betaalbare en derhalve in de praktijk realiseerbare 
antenne-
installatie.
Broadcast Partners
Hvs 097673 HMI/MV/gr-BNT
Bladzijde 13 van 13