Thread View: bit.lang.neder-l
1 messages
1 total messages
Started by BJP Salemans
Tue, 14 Jul 1998 00:00
Neder-L, no. 9807.a
Author: BJP Salemans
Date: Tue, 14 Jul 1998 00:00
Date: Tue, 14 Jul 1998 00:00
970 lines
51756 bytes
51756 bytes
*********************
*-Zevende-jaargang--------- Neder-L, no. 9807.a -----------ISSN-0929-6514-*
| |
| ************************************************************ |
| * Neder-L, elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek * |
| ************************************************************ |
| |
| Onderwerpen in dit bulletin: |
| ============================ |
| (1) Rub: 9807.01: Evenementen-agenda, met: |
| - Expositie en poezieparcours 'Watou op locatie in |
| Amsterdam', t/m 23 augustus 1998 (A'dam) |
| - Tentoonstelling 'Genoegens smaken', t/m 20 september|
| 1998 (Den Haag) |
| - Tentoonstelling 'Bovenwerkelijk werk', tot 6 |
| september 1998 (Groningen) |
| - Symposium 'Medi@ en T@@l', 28 okt. 1998 (Leeuwarden)|
| - Tentoonstelling 'Kijk (gebaren)taal!', tot 25 |
| februari 1999 (Utrecht) |
| (2) Art: 9807.02: Maarten Klein, 'Wist een mensch ooit iets...'; _Van |
| Van oude menschen_ in nieuw licht |
| (3) Med: 9807.03: Zeeuwse Bibliotheek dicht van 27 juni t/m 15 aug. 1998|
| (4) Med: 9807.04: Prins Bernhard Fonds Prijs voor de Geesteswetenschap- |
| pen 1998 voor Marita Mathijsen |
| (5) Med: 9807.05: 'Literair Paspoort': Internationaal poezieweekeinde |
| in ambassades op 24 en 25 oktober 1998 in Den Haag en |
| Wassenaar |
| (6) Med: 9807.06: Cursus '17de-eeuwse cultuur van de Lage Landen' voor |
| anderstalige kunsthistorici van 11 - 23 januari 1999 |
| te Antwerpen en Amsterdam |
| (7) Med: 9807.07: Vacature redacteur MOER |
| (8) Lit: 9807.08: Nieuw: Anneke Nunn, Dutch Orthography. A Systematic |
| Investigation of the Spelling of Dutch Words |
| (9) Lit: 9807.09: Pas verschenen: Caspar Ens. Princeps Auriacus, sive |
| sive Libertas defensa (1599) (De prins van Oranje of |
| de verdediging van de Vrijheid). |
|(10) Col: 9807.10: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje XLVIII: |
| Seks: Versnapering of Pech? |
|(11) Rub: 9807.11: Boekenrubriek, no. 12: Cornelis de Bruijn (2): |
| kleurendruk |
|(12) Informatie over Neder-L |
| |
*-------------------------- --------------------------*
*********************
(1)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 2 Jul 3 1998 12:10:06 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Rub: 9807.01: Evenementen-agenda
==================
Evenementen-agenda
==================
----------------------------------------------------------------
AMSTERDAM, Vlaams Cultureel Centrum de Brakke Grond, Nes 45, en andere
locaties, 020-6229014.
----------------------------------------------------------------
Expositie en poezieparcours: Watou op locatie in Amsterdam, t/m 23
augustus 1998.
# Synthese-expositie van de voorbije zeven 'Watou-zomers', een
jaarlijkse culturele happening in het West-Vlaamse Watou, waarbij
kunstenaars en schrijvers een confrontatie aangaan. Dichters wier
werk langs het poezieparcours te vinden is, zijn o.a. Achterberg,
Benno Barnard, Claus, Herman de Coninck, Christine D'haen, Luuk
Gruwez, Komrij, Kopland, Korteweg, Kouwenaar, Leeflang, Lucebert,
Gwij Mandelinck, Ouwens, Pernath, Slauerhoff, Van Deel, Van Ostaijen
en Zuiderent. Folders met locaties zijn verkrijgbaar aan de balie
van De Brakke Grond.
----------------------------------------------------------------
DEN HAAG, Letterkundig Museum, Prins Willem-Alexanderhof 5,
070-3339666.
----------------------------------------------------------------
Tentoonstelling Genoegens smaken, t/m 20 september 1998, di.-vr. 10-17
uur, za.-zo. 12-17 uur.
# Expositie over Hildebrands Camera Obscura naar aanleiding van de
nieuwe editie daarvan in de Delta-reeks.
----------------------------------------------------------------
GRONINGEN, Volkenkundig Museum Gerardus van der Leeuw, Nieuwe Kijk in
't Jatstraat 104, 050-3635791.
----------------------------------------------------------------
Tentoonstelling Bovenwerkelijk werk, 21 juni - 6 september 1998,
di.-vr. 10-16 uur, za.-zo. 13-16 uur.
# Expositie over de collectie etnografica, die in 1968 door de
hoogleraar vergelijkende godsdienstwetenschappen, prof. dr. Th. van
Baaren werd geschonken. De tentoonstelling besteedt ook aandacht aan
de figuur van Van Baaren als wetenschapper, dichter en verzamelaar.
Aanleiding is de presentatie van de catalogus 'The collection Van
Baaren'.
----------------------------------------------------------------
LEEUWARDEN, Koperen Tuin.
----------------------------------------------------------------
Symposium Medi@ en T@@l, 28 oktober 1998.
# Organisatie: Fryske Akademy. Aanvraag informatiebrochure:
avgorkum@fa.knaw.nl.
----------------------------------------------------------------
UTRECHT, Universiteitsmuseum, Lange Nieuwstraat 106, 030-2538008.
----------------------------------------------------------------
Tentoonstelling Kijk (gebaren)taal!, 25 juni 1998 - 25 februari 1999.
# Expositie over gebarentaal, georganiseerd door het museum in
samenwerking met de Stichting Vi-taal en de Letterenfaculteit
Utrecht.
(2)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 8 Jul 1998 15:43:32 +0100 (WETDST)
# From: M.Klein@let.kun.nl
# Subject: Art: 9807.02: Art: Maarten Klein, 'Wist een mensch ooit
# iets...'; Van oude menschen in nieuw licht
----
Hieronder vindt u de samenvatting van Neder-L-artikel 9807.02 van dr.
M. Klein, van de vakgroep Nederlands van de KU Nijmegen, getiteld:
'Wist een mensch ooit iets...'; _Van oude menschen_ in nieuw licht. De
complete tekst van dit artikel over een van de bekendste romans van
Louis Couperus is niet in dit e-mailbulletin 9807.a opgenomen. Het is
wel te vinden op de web-site van Neder-L. URL:
http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/bulletin/1998/07/980702.html
De redactie van Neder-L.
----
=============================================
Maarten Klein
'Wist een mensch ooit iets...'
_Van oude menschen_ in nieuw licht
=============================================
Samenvatting
------------
Sinds de publicatie in 1960 van Bloks dissertatie _Verhaal en lezer_
weten wij zoveel meer over het gedachtegoed van Louis Couperus, dat het
gewenst is zijn grote roman _Van oude menschen, de dingen, die voorbij
gaan..._ aan een nieuwe analyse te onderwerpen. In dit artikel wordt
aangetoond, dat met name het godsdienstmotief in Bloks analyse te
weinig aandacht gekregen heeft. Dit motief is, in Bloks terminologie,
een abstract motief te noemen. Belangrijk onderdeel van dit motief is
de vraag in hoeverre de geheimzinnige werkelijkheid die ons omringt, te
kennen, te 'weten' is. De mensen kennen zichzelf niet, staan als
sfinxen tegenover elkaar en weten niet wat er na dit leven komt. De
Noordelijke mensen worden voorgesteld als tragische figuren die
noodlottig hun verleden achter zich aan moeten zeulen.
Toch biedt deze roman ook een heel opwekkend perspectief: het paradijs,
aan het einde van het eerste deel voorgesteld als een Dionysisch
lusthof in Nice, waarin het leven steeds weer herboren wordt, dat
paradijs is voor mensen in principe niet onbereikbaar. De Zuidelijke
Ottilie en Aldo hebben het weten te bereiken! Om dat paradijs in te
kunnen gaan, moet de mens aan een aantal voorwaarden voldoen. Hij moet
zich los weten te maken van het verleden, hij moet zijn medemens de
vrijheid geven de eigen levenslijn te volgen en hij moet inzien dat de
wereld en de mensen niet te kennen zijn, niet te 'weten'. Voor
Noordelijke weemoedszielen zijn dat echter onmogelijke voorwaarden.
(Zie: http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/bulletin/1998/07/980702.html)
(3)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 2 Jul 3 1998 12:10:06 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Med: 9807.03: Zeeuwse Bibliotheek dicht van 27 juni t/m 15
# augustus 1998
===================================
Zeeuwse Bibliotheek tijdelijk dicht
===================================
In verband met een grootscheepse herinrichting van het gebouw gaat de
Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg drie weken dicht, nl. van maandag 27
juli t/m zaterdag 15 augustus 1998. Ook daarna dient de gebruiker nog
rekening te houden met enige overlast.
Inlichtingen: Zeeuwse Bibliotheek, Kousteensedijk 7, 4331 JE
Middelburg, 0118-654000.
(4)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 2 Jul 3 1998 12:10:06 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Med: 9807.04: Prins Bernhard Fonds Prijs voor de Geestes-
# wetenschappen 1998 voor Marita Mathijsen
===========================
Prijs voor Marita Mathijsen
===========================
Aan dr. Marita Mathijsen-Verkooijen, universitair hoofddocent bij de
leerstoelgroep Moderne Nederlandse Letterkunde van de Faculteit der
Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam, is de Prins
Bernhard Fonds Prijs voor de Geesteswetenschappen 1998 toegekend. Zij
krijgt de prijs van honderdduizend gulden (waarvan f.75.000,- bestemd
is voor projecten op haar vakgebied) voor het populariseren van de
Nederlandse letterkunde.
Marita Mathijsen, specialist op het gebied van de negentiende-eeuwse
literatuur (die overigens ook twintigste-eeuwse onderwerpen niet
schuwt), heeft haar sporen verdiend met het toegankelijk en
aantrekkelijk maken van de door velen lang als saai en oninteressant
beschouwde letterkunde uit de eeuw van de dominee-dichters. Voor haar
bundel 'De geest van de dichter' ontving zij al in 1991 de
Multatuliprijs.
Ook haar wetenschappelijke werk onderscheidt zich door leesbaarheid,
zoals haar dissertatie uit 1987 over de brieven van De Schoolmeester,
haar bijdrage uit hetzelfde jaar aan de Literatuur-serie over 'Het
literaire leven in de negentiende eeuw' en het handboek over
editiewetenschap, 'Naar de letter', dat in 1997 in een tweede, herziene
oplage verscheen.
Vooral haar interviews met negentiende-eeuwse auteurs, waarin haar
vragen aan hen beantwoord worden met goed gekozen citaten uit hun werk
spreken een breed publiek aan, dat zij ook weet te bereiken via
krantenartikelen, lezingen en andere optredens. Onlangs nog interviewde
zij Van Maerlant, Hildebrand en Van Alphen in de Beurs van Berlage bij
de presentatie van de Delta-reeks.
(5)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Fri, 3 Jul 1998 15:17:01 +0200
# From: "Literair Paspoort" <ferrysim@wxs.nl>
# Subject: Med: 9807.05: 'Literair Paspoort': Internationaal poezie-
# weekeinde in ambassades op 24 en 25 oktober
# 1998 in Den Haag en Wassenaar
===============================================
'Literair Paspoort'
Internationaal poezieweekeinde in ambassades op
24 en 25 oktober 1998 in Den Haag en Wassenaar
===============================================
24 landen en 48 dichters
------------------------
Het grote succes van het tweejaarlijkse poezieweekeinde 'Dichter aan
huis' is aanleiding voor de organisatie om, naast het Nederlandstalige
festival, een internationaal festival met de naam 'Literair Paspoort'
op te zetten. In het weekend van 24 en 25 oktober 1998 dragen
vierentwintig dichters afkomstig uit vierentwintig landen voor uit
eigen werk in ambassades en ambassadeurswoningen in Den Haag en
Wassenaar. Naast de buitenlandse dichter treedt op iedere locatie ook
een Nederlandse of Vlaamse dichter op die een speciale band heeft met
het betreffende land. Zo zal een wisselwerking ontstaan tussen
Nederlandstalige en buitenlandse poezie.
Anders dan bij grote podiummanifestaties staat bij 'Literair Paspoort'
de persoonlijke ontmoeting tussen dichters en publiek centraal. De
beslotenheid van de ambassades en ambtswoningen, die op zichzelf al een
bezoek waard zijn, draagt bij aan het principe van het festival.
'Literair Paspoort' is een poetische 'wereldreis' langs Haagse en
Wassenaarse locaties die gewoonlijk niet voor het publiek toegankelijk
zijn.
De buitenlandse dichters dragen voor in hun eigen taal. Nederlandse
vertalingen worden naar gelang van de technische mogelijkheden in
projectie of op schrift gepresenteerd.
Het publiek heeft per festivaldag de keuze uit combinaties van vier
landen uit verschillende taalgebieden. Gedurende het hele weekeinde
kunnen dus maximaal acht landen en zestien dichters worden bezocht. De
voordrachten beginnen op zaterdag en op zondag om 12.00 uur en eindigen
rond 17.30 uur. Elk optreden zal, inclusief discussie met beide
dichters, ongeveer een uur duren. Het vervoer tussen de locaties
geschiedt op eigen gelegenheid, behalve wanneer een adres in Wassenaar
ligt. In dat geval staat er een pendelbus klaar.
Ter gelegenheid van Literair Paspoort wordt een bundel uitgegeven
waarin gedichten van alle achtenveertig deelnemende dichters zijn
opgenomen. Van de buitenlandse dichters een gedicht in de
oorspronkelijke taal en in Nederlandse vertaling. Iedere deelnemer aan
Literair Paspoort ontvangt een exemplaar van dit boek.
Op zaterdagavond 24 oktober wordt op een bijzondere locatie in het
centrum van Den Haag een 'cultureel rendez-vous' georganiseerd. Aan
dichters, deelnemers en ambassadestaf wordt de gelegenheid geboden
elkaar in een ongedwongen sfeer te ontmoeten. Artiesten afkomstig uit
de deelnemende landen zorgen voor de muzikale omlijsting. De toegang is
uitsluitend voorbehouden aan de bezoekers van 'Literair Paspoort'.
De toegang, inclusief dichtbundel, bedraagt f.35,- voor een dagkaart en
f.60,- voor een weekendkaart, reservering voor de zaterdagavond kost
f.10,- en is voorbehouden aan de bezoekers van Literair Paspoort.
De kaartverkoop start medio september. Korting CJP: f.7,50 per
dagkaart, f.10,- per weekendkaart.
Lijst deelnemende ambassades en dichters
----------------------------------------
Ambassade Uitgenodigde dichter Nederlandse dichter
--------- -------------------- -------------------
Australie Peter Porter Rob Schouten
Belgie William Cliff Stefan Hertmans
Brazilie Ledo Ivo Cees Nooteboom
Bulgarije Nikolai Kuntsjev Maja Panajotova
Canada Mary di Michele Arie van den Berg
Finland Caj Westerberg Koen Stassijns
Frankrijk Bernard Heidsieck(*) Serge van Duijnhoven
Hongarije Adam Nadasdy Rogi Wieg
Ierland Enda Wyley Jan Eijkelboom
Israel Shirley Kaufman Pem Sluijter
Italie Valerio Magrelli Willem van Toorn
Kaap Verdie Corsino Ant. Fortes Judith Mok
Kroatie Sibila Petlevski Lela Zeekovi
Mexico Homero Aridjis H.C. ten Berge
Nederland Rutger Kopland Eddy van Vliet
(Ned.Taalunie)
Oostenrijk Raoul Schrott Wiel Kusters
Polen Adam Zagajewski Jo Govaerts
Portugal Nuno Judice Arjen Duinker
Roemenie Mircea Dinescu Carla Bogaards
Slowakije Daniel Hevier Jana Beranova
Tsjechie Petr Halmay Jana Beranova
Venezuela Luis Alberto Crespo Fleur Bourgonje
Zuid-Afrika Peter Snijders Geert van Istendael
Zwitserland Dieter Fringeli Benno Barnard
(*) = nog niet bevestigd
Inlichtingen
------------
Literair Paspoort '98 wordt georganiseerd door Stichting Dichter aan
huis, Denneweg 64, 2514 CJ Den Haag, telefoon 070 3465786, fax
070 3656643. Kantooruren: ma t/m za: 12.30 - 17.00 uur.
Attentie: nieuw E-mailadres: literair@wxs.nl
(6)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 01 Jul 1998 11:09:58 +0200
# From: Marja Kristel, directeur IVN <ivnnl@wxs.nl>
# Subject: Med: 9807.06: Cursus '17de-eeuwse cultuur van de Lage
# Landen' voor anderstalige kunsthistorici
# van 11 - 23 januari 1999 te Antwerpen en
# Amsterdam
*-----------------------------------------------*
| |
| Uitnodiging tot deelname aan |
| |
| INTENSIEVE CURSUS |
| 17de-EEUWSE CULTUUR VAN DE LAGE LANDEN |
| VOOR KUNSTHISTORICI |
| |
| Antwerpen, Amsterdam, 11 - 23 januari 1999 |
| |
*-----------------------------------------------*
Internationale Vereniging voor Neerlandistiek - IVN
Raadhuisstraat 1, 2481 BE Woubrugge, Nederland
tel. + 31 172 518243
fax + 31 172 519925
e-mail: ivnnl@wxs.nl
website: http//home.wxs.nl/~ivnnl
De Internationale Vereniging voor Neerlandistiek biedt in 1999 voor de
derde maal een intensieve veertiendaagse cursus 17de-eeuwse cultuur van
de Lage Landen aan. De intensieve cursus is mogelijk dankzij de
financiele steun van de Nederlandse Taalunie, een intergouvernementele
organisatie waarin de Nederlandstalige gemeenschap van Belgie en
Nederland samenwerken op het gebied van de Nederlandse taal en letteren
in de ruimste zin.
De Internationale Vereniging voor Neerlandistiek (IVN), opgericht in
1970, is een organisatie van academische docenten, in het bijzonder
docenten neerlandistiek aan universiteiten buiten het Nederlandse
taalgebied. _Neerlandistiek_ omvat de studie van de taal, letterkunde,
geschiedenis, kunst en cultuur van de Lage Landen.
Doelgroep
---------
Met de intensieve cursus wordt aan twintig niet-Nederlandstalige
kunsthistorici, die bezig zijn met een dissertatie over 17de-eeuwse
kunst van de Lage Landen, binnen afzienbare tijd daarmee beginnen of
recent hun dissertatie hebben voltooid, de mogelijkheid geboden zich te
verdiepen in de geschiedenis en cultuur van die eeuw. Daarnaast is het
van belang dat jonge academici die actief zijn binnen hetzelfde
vakgebied in contact komen met elkaar of dat al bestaande contacten
versterkt worden. Aan de cursus zullen eveneens enkele Vlaamse en
Nederlandse promovendi deelnemen.
De voertaal is Engels; een passieve vaardigheid in het Nederlands
strekt tot aanbeveling.
Programma
---------
Lezingen en werkcolleges worden gegeven door specialisten uit Belgie en
Nederland. Ze bestrijken niet alleen de relevante aspecten van de
17de-eeuwse cultuur van de Lage Landen, maar geven ook inzicht in de
huidige wetenschappelijke stand van zaken.
In de Nederlandse week (Amsterdam, 11-16 januari) worden lezingen
gegeven over de cultuurgeschiedenis van de Gouden Eeuw in de
Noordelijke Nederlanden, waarin plaats is voor zowel Cultuur in de
klassieke zin van het woord als voor de cultuur van het dagelijkse
leven. Onderwerpen zullen uiteenlopen van materiele cultuur tot gepaste
en ongepaste lichaamshoudingen, van religieuze conflicten tot overzeese
handelspolitiek, en van burgerrechten, strafrecht en juridisch denken
tot ontwikkelingen in onderwijs en wetenschap.
In het Vlaamse luik (Antwerpen, 16-23 januari) komen aspecten van
cultuur en samenleving in de Spaanse Nederlanden aan de orde.
Onderwerpen van de lezingen zijn: contrareformatie, populaire cultuur,
overzee en contrareformatie (Vlaamse missionering in Latijns-Amerika),
wetenschapsbeoefening, economische theorieen, onderwijs en muziekleven.
Een bijzondere sessie zal aan de Rederijkers gewijd zijn.
De deelnemers worden op de hoogte gesteld van de thans in Nederland en
Vlaanderen georganiseerde onderzoeksprojecten met betrekking tot de
17de-eeuwse cultuur.
Er staan ook bezoeken aan archieven, bibliotheken en musea op het
programma.
De invulling van het programma - namen van sprekers, titels van
bijdragen, bestemmingen van excursies - is te volgen op de website van
de IVN: http://home.wxs.nl/~ivnnl
Logies, maaltijden en overige kosten
------------------------------------
De deelnemers worden ondergebracht in tweepersoonskamers in een hotel
in Amsterdam en in eenpersoonskamers in het Zeemanshuis in Antwerpen.
Verblijfkosten van maandag 11 januari tot zaterdag 23 januari 1999
worden gedragen door de IVN op basis van half pension (= overnachting,
ontbijt en, afhankelijk van het programma, lunch of diner). Deze kosten
en de kosten verbonden aan de organisatie van de cursus, inclusief
excursies en dergelijke, worden betaald uit de subsidie beschikbaar
gesteld door de Nederlandse Taalunie.
De reiskosten naar de cursus v.v. zijn voor rekening van de deelnemers.
Deelname
--------
Kandidaten zijn afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en bereiden een
dissertatie voor op het gebied van de 17de-eeuwse kunst van de Lage
Landen of zijn van plan op korte termijn aan een dergelijke dissertatie
te beginnen, of zijn recent gepromoveerd op een onderwerp uit
bovengenoemde periode.
Aanmeldingen
------------
Aanmeldingen moeten, vergezeld van een curriculum vitae, twee namen van
referenten, een beschrijving van het promotieonderzoek en eventuele
andere relevante gegevens, voor 10 oktober 1998 ontvangen zijn door:
Bureau IVN, Raadhuisstraat 1, 2481 BE Woubrugge, Nederland, tel.
++ 31 1729 8243, fax ++ 31 1729 9925, e-mail: ivnnl@wxs.nl.
Spoedig na deze datum zal aan de kandidaten bericht worden of zij
toegelaten zijn tot de cursus.
Organisatie en administratie: Marja Kristel, directeur IVN
Programmadirecteur Programmadirecteur
Amsterdamse week: Antwerpse week:
Dr. Florike Egmond Prof. dr. Karel Porteman
Huizinga-instituut,
Universiteit van Amsterdam Katholieke Universiteit Leuven
Kerkstraat 109-c B.P. 33
1017 GD Amsterdam B-3000 Leuven
Nederland Belgie
tel. + 31 20 625 6889 tel. + 32 16 325 041
fax + 32 16 325 068
e-mail Egmond@mgs.fhk.eur.nl karel.porteman@arts.kuleuven.ac.be
(7)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Tuesday, June 23, 1998 19:59:41 MET
# From: Herman Giesbers <H.Giesbers@let.kun.NL>
# Subject: Med: 9807.07: Vacature redacteur MOER
======================
Vacature redactie MOER
======================
MOER is een uitgave van de VON, de Vereniging voor het Onderwijs in het
Nederlands. MOER en de VON richten zich op de vernieuwing van het
onderwijs in het Nederlands, het onderwijs in taal, op alle niveaus,
van basisonderwijs tot volwasseneneducatie, van Nederlands als
moedertaal tot NT2 en Fries. MOER streeft naar bijdragen die
interessant zijn voor leraren. De praktische bruikbaarheid is een
belangrijk criterium, maar ook bijdragen waarin een visie op
vernieuwing van of ontwikkeling in het onderwijs Nederlands in brede
zin gepresenteerd wordt, passen in MOER.
De redactie van MOER heeft behoefte aan versterking en is op zoek naar
een
redacteur M/V
Taken:
- Werven en begeleiden van auteurs
- Redigeren van artikelen
- Geregeld schrijven van berichten, leesvoer, recensies, en andere
bijdragen
- Deelnemen in het voorbereiden en uitvoeren van het redactiebeleid
Gezien de huidige samenstelling van de redactie gaat de voorkeur uit
naar personen uit de praktijk van het onderwijs, met name het
basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.
Redacteuren van MOER zijn of worden lid van de VON. Onkosten in verband
met redactiewerkzaamheden worden vergoed op declaratiebasis. Voor alle
duidelijkheid: het gaat hier om een - in principe onbezoldigde -
vrijwilligersfunctie.
Voor meer informatie en/of om uw interesse kenbaar te maken, kunt u
zich wenden tot het redactieadres:
Mirjam Tuinder
Korenbloemstraat 56
5025 PT Tilburg
tel.: (013) 468 63 76
e-post: mort@cistron.nl
(8)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 25 Jun 1998 13:09:17 +0200 (MET_DST)
# From: Anneke Nunn <A.Nunn@let.kun.NL>
# Subject: Lit: 9807.08: Nieuwe Nijmeegse dissertatie: Anneke Nunn, Dutch
# Orthography. A Systematic Investigation of
# the Spelling of Dutch Words
====================================================================
NIEUWE NIJMEEGSE DISSERTATIE:
Anneke M. Nunn. Dutch Orthography. A Systematic Investigation of
the Spelling of Dutch Words. Den Haag: Holland Academic Graphics,
1998. iv + 225 blz. f.58,05 (bij de boekhandel) of f.38,70 (bij de
uitgeverij; bestelling per e-mail mail@hag.nl of telefonisch
+31-70-4480203). ISBN 90 5569 049 x.
====================================================================
Veel aspecten van de Nederlandse spelling zijn beschreven in Te Winkels
_Grondbeginselen der Nederlandsche Spelling_ en in de daarop gebaseerde
inleiding van de _Woordenlijst van de Nederlandse taal_. Toch worden
daar ook delen van de spellingssystematiek onbesproken gelaten. Dit
onderzoek had tot doel een volledig beeld van de regelmaat in de
Nederlandse spelling te geven. Hiertoe werden de bestaande
spellingsregels met behulp van de computer getest op een groot aantal
woorden. Wanneer deze regels niet tot het juiste resultaat (de huidige
spelling) leidden, werd geprobeerd ze te verbeteren. Het resultaat is
een betere en vollediger beschrijving van het Nederlandse
spellingssysteem.
De verbeteringen van de spellingsregels waren bovendien aanleiding om
de traditionele visie op het spellingssysteem te wijzigen. De kern
daarvan wordt gevormd door Te Winkels principes van de beschaafde
uitspraak (de spelling van Nederlandse woorden is de spelling van de
spraakklanken waaruit ze bestaan) en van de gelijkvormigheid (eenzelfde
woorddeel wordt zoveel mogelijk op dezelfde manier geschreven). Volgens
deze twee regels wordt de spelling van een woord in 1 stap afgeleid
door alle spraakklanken van de samenstellende woorddelen om te zetten
in letters. Een nadeel van deze visie is dat niet alle spellingpatronen
goed beschreven kunnen worden wanneer ze louter als een weergave van
klanken gezien worden. Sommige spellingsverschijnselen zijn weliswaar
voorspelbaar, maar op basis van letters in plaats van klanken. Zo zijn
afwisselingen van enkele en dubbele letters en de plaats van
afbreekposities alleen voorspelbaar op basis van orthografische
lettergrepen en niet op basis van lettergrepen in de uitspraak. We
schrijven 'maai-en', 'heel-al', en 'laf-aard' en niet 'ma-ien',
'he-lal', en 'laf-faard' zoals de uitspraak zou suggereren (vergelijk
ook 'maken', 'he-le' en 'laf-fe'). Een andere tekortkoming van de
traditionele visie is dat deze niet verantwoordt dat er ook veel
gevallen zijn waar de spelling van woorddelen niet gelijkvormig is,
bijvoorbeeld in 'raam-ramen', kam-kammen' en 'ski-skiet'.
In dit proefschrift wordt daarom gepleit voor een andere visie op het
spellingssysteem, namelijk dat het bestaat uit twee soorten
spellingsregels: regels die per woorddeel klanken omzetten in letters
en regels die over de grenzen van woorddelen heen letterreeksen
aanpassen om de leesbaarheid te verhogen, of om bepaalde
letteropeenvolgingen te vermijden (wat ten koste kan gaan van de
gelijkvormigheid). Het onderzoek liet ook zien dat het Nederlands
systematisch gebruik maakt van aparte klank-letteromzetregels voor
inheemse woorden en leenwoorden. De spellingsregels die letterreeksen
aanpassen daarentegen worden op alle woorden op dezelfde manier
toegepast.
Deze twee eigenschappen van het Nederlands, autonomie en sublexicons,
geven het Nederlandse spellingssysteem waarschijnlijk een bijzondere
plaats te midden van de alfabetische schriftsystemen, maar nader
onderzoek zal dat nog moeten uitwijzen. Ook de psycholinguistische
realiteit van het door mij geschetste regelsysteem verdient nader
onderzoek.
Anneke Nunn
(gepromoveerd op 25 juni 1998 aan de KU Nijmegen)
(9)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 2 Jul 3 1998 12:10:06 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Lit: 9807.09: Pas verschenen: Caspar Ens. Princeps Auriacus,
# sive Libertas defensa (1599) (De prins van
# Oranje of de verdediging van de Vrijheid).
===================================================================
PAS VERSCHENEN:
Caspar Ens. Princeps Auriacus, sive Libertas defensa (1599) (De
prins van Oranje of de verdediging van de Vrijheid). Uitgeg.,
vertaald en ingel. door Jan Bloemendal en Jan W. Steenbeek.
Voorthuizen: Florivallis, 1998. 99 blz. Ills. f.25,-. ISBN
90 75540 07 8.
===================================================================
Dat de Nederlandse tragedies over de moord op Willem van Oranje van
Jacob Duym (Het moordadich stuck van Balthasar Gerards, 1606) en
Gijsbrecht van Hogendorp (Truer-spel van de moordt, begaen aen Wilhelm
by der gratie Gods, prince van Oraengien, 1617) geinspireerd zijn op
het Latijnse stuk van Daniel Heinsius (Auriacus, sive Libertas saucia,
1602) mag bekend verondersteld worden.
Dat Heinsius op zijn beurt zijn inspiratie ontleende aan het Latijnse
stuk van de conrector van de Latijnse school en rector van het
Fraterhuis te Delft, Caspar Ens, is wellicht minder bekend. Daaraan
hebben Bloemendal en Steenbeek een einde gemaakt door Ens' 1090 verzen
tellende Senecaanse tragedie uit te geven naar de in 1599 in Delft bij
Bruyn Schinckel verschenen druk en er een Nederlandse prozavertaling
bij te leveren.
De inleiding geeft bijzonderheden over de auteur en over de opdracht
aan de gereformeerde kerken en predikanten in Holland en Zeeland, een
samenvatting van de inhoud, een schets van de personages en de
structuur (vijf bedrijven met koren daar tussenin) en Ens'
bronnengebruik (de klassieken, de bijbel, neo-latinisten als
Macropedius, Schonaeus en Gnapheus, en eerdere Latijnse stukken over de
moord op Oranje).
Het besteladres is: Florivallis, Bachlaan 27, 3781 HC Voorthuizen, giro
4037389 (f.25,- inclusief verzendkosten).
(10)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 18 Jun May 1998 13:22:18 +0200
# From: Peter-Arno Coppen <P.A.Coppen@let.kun.nl>
# Subject: Col: 9807.10: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje
# XLVIII: Seks: Versnapering of Pech?
=================================
Linguistisch Miniatuurtje XLVIII:
Seks: Versnapering of Pech?
=================================
Voor je het weet heb je een image opgebouwd. Niets is gemakkelijker dan
een traditie in gang zetten. Ik mag wel uitkijken dat ik, met de titels
en onderwerpen van mijn miniatuurtjes de laatste maanden, niet beticht
word uit te zijn op goedkope succesjes. De vorige keer "kut op Dirk",
nu weer "seks", vanwaar deze belangstelling voor het minder
welvoeglijke in onze taal?
Met een uitleg maak ik het alleen maar erger. Ik kan wel aanvoeren
dat ook het onderwerp voor deze aflevering gebaseerd is op een stukje
uit een kwaliteitskrant als de NRC, maar dan kan me weer verweten
worden dat ik blijkbaar niet creatief genoeg ben om mijn eigen
onderwerpen te verzinnen en dus maar hap-snap te rade ga bij de
landelijke media. Beste lezer, zo komt het nooit goed tussen ons.
Valse start. Laat ik opnieuw beginnen. In de NRC van maandag 15 juni
stond een aflevering uit de rubriek "Zeggen en Schrijven" van Liesbeth
Koenen, onder de titel: "Seks hebben". Een curieus stukje. Ondanks het
feit dat Koenen als taalkundige beter weet, en dat ook inderdaad met
zoveel woorden schrijft, heeft het precies de structuur die ik in
miniatuurtje 40 heb bekritiseerd. Het begint met de observatie van het
ontstaan van een eigenaardig taalverschijnsel. Dan volgt de hypothese
over waar dit vandaan komt (in dit geval een "leenvertaling" uit het
Engels), en ten slotte: afkeuring. Het enige wat in Koenens stukje
ontbreekt is de opmerking dat de gewraakte uitdrukking "gemakzuchtig"
of "vaag" is. Maar daar staat dan weer tegenover dat er sappige
associaties met de Amerikaanse volksgeest opgeroepen worden.
Tijd voor een korte samenvatting: het gaat om de constructie "seks
hebben", die volgens Koenen sinds de Clinton-Lewinsky-affaire pas
goed in de Nederlandse taal is terechtgekomen, als vertaling van
"to have sex". Koenen voelt een weerzin tegen deze vertaling, omdat
die een associatie oproept met "de verwrongen manier waarop Amerikanen
tegen seks aankijken". Mooi he? Seks is, volgens de Amerikanen (volgens
Koenen dan weer), "vies, voos en vunzig". Het is deze "angst voor seks"
die uit de uitdrukking "seks hebben" naar voren komt.
Eigenlijk is het jammer dat de linguistische feiten deze associaties
juist tegenspreken. Waar het om gaat, zijn de verschillende
gebruiksmogelijkheden van het Nederlandse "hebben" en het Engelse
"have" met een zelfstandig-naamwoordgroep (NP) als lijdend voorwerp.
Koenen merkt op, dat waar het Nederlands "hebben" combineert met
"honger", "dorst", "zin", "pijn", "angst", het Engels juist "zijn"
gebruikt (met "hongerig", "in pijn", etc.). Jammer overigens dat dit
niet opgaat voor "angst" ("to have fear"). Het Engels gebruikt "hebben"
daarentegen weer met "lunch", "koffie", "diner", "een snack", waar
dit in het Nederlands weer onmogelijk is. Het Engelse "have" lijkt, zo
stelt Koenen, "consumptiever". Het "consumptieve hebben" gebruiken we
in het Nederlands alleen voor woorden als "lol" en "plezier". Min of
meer tot haar eigen verbazing concludeert ze vervolgens onwillig dat
dit eigenlijk heel goed aan lijkt te sluiten op de uitdrukking "seks
hebben". Om haar weerzin te verklaren ("maar er wringt nog iets
anders") neemt ze dan haar toevlucht tot associaties met de
verwrongen Amerikaanse volksgeest.
Ik denk dat Koenen hier een goede gedachte ten onrechte afbreekt.
Volgens mij ligt de kern van haar "weerzin" (ik denk eerder dat het
haar taalkundige zesde zintuig is) tegen de uitdrukking juist in dat
verschil tussen het Engelse en Nederlandse "hebben". En Koenens
observatie dat het met dat "consumptieve" karakter van "hebben" te
maken heeft, slaat de spijker op z'n kop.
Als je kijkt naar de Nederlandse voorbeelden van "hebben" met NP als
lijdend voorwerp, dan zie je dat het allemaal zaken betreft die je
"overkomen". Honger, dorst, angst en pijn, dat overkomt je allemaal.
In het Engels zijn die lijdende voorwerpen allemaal zaken die je
"neemt": lunch, koffie, een snack. Het gevolg is in beide gevallen
vergelijkbaar: je "hebt" het. Je zou het verschil kunnen samenvatten
met: in het Nederlands is "hebben" het gevolg van "krijgen" en in
het Engels is "hebben" het gevolg van "nemen".
Hier schiet me een observatie te binnen die ik een aantal jaren geleden
deed, toen mijn schoonmoeder tegen me zei: "krijg me eens even een
potje jam uit de kelder". Zij gebruikte daar "krijgen" in de betekenis
"nemen" met een belanghebbend voorwerp. Deze constructie, die volgens
haar in het Maas-en-Waalse taaleigen gebruikelijk was, toont aan dat
"krijgen" en "nemen" inderdaad heel dicht bij elkaar liggen.
Wat zijn in deze globale analyse nou de problematische gevallen? Laten
we beginnen met de voorbeelden die Koenen zelf geeft: is "lol hebben"
en "plezier hebben" inderdaad in het Nederlands consumptief? Met andere
woorden, "neem" je lol of plezier, of overkomt het je? Ik zou zeggen:
het laatste. Immers, "ik heb plezier" kun je niet combineren met
echte "actie-adverbia" als "verwoed" of "met alle geweld". Dat wijst
erop dat het onderwerp geen actieve rol speelt.
Maar er zijn ook andere voorbeelden. Waarom kun je zowel in
het Nederlands als in het Engels zeggen "to have a cold" of "to have
the flu"? Je zou toch zeggen dat ziekte iets is wat je overkomt.
Daarmee zou de constructie in het Nederlands wel gerechtvaardigd zijn,
en in het Engels niet.
Toch blijkt het "nemen"-aspect ook bij deze combinaties in het Engels,
als we ze inchoatief maken: een verkoudheid of de griep krijgen
(oplopen) is in het Engels juist "to catch a cold/the flu". Met andere
woorden, je "neemt" (vangt) de ziekte, in plaats dat ze je overkomt.
Ja, zo kun je er ook tegenaan kijken! En zo ziet het Engels dat
blijkbaar.
Zo kan de hypothese dat het Engelse "to have" het resultaat is van
"nemen" en het Nederlandse "hebben" het resultaat van "krijgen", de
eerste kritische toets doorstaan. Tot nader order nemen we dus aan
dat ze correct is.
Maar waar komt nu Koenens weerzin vandaan? Ik denk dat het dit is: de
constructie "seks hebben" is niet een "leenvertaling" van het Engelse
"to have sex". Natuurlijk niet, want de uitdrukking "gemeenschap
hebben" bestaat volgens mij al langere tijd in het Nederlands. En als
"hebben" inderdaad het gevolg is van "krijgen" of "overkomen", dan
mogen we er zelfs een zekere preutsheid in zien. De uitdrukking "we
hebben seks gehad" is dan immers bijna apologetisch te noemen ("we
konden er niks aan doen, het overkwam ons gewoon"). Nee, het punt is
dat "seks hebben" een *verkeerde* vertaling is van het Engelse "to have
sex". Immers, het Engelse "to have sex" betekent dus eerder "seks
nemen" dan "seks hebben". Vertaal je "I had sex" met "ik heb seks
gehad", dan misken je de actieve rol van het subject. Is dat soms waar
Clintons juristen over bekvechten? Als de president geen actieve rol
heeft vervuld, is er in het Engels helemaal geen sprake van "having
sex"!
Ten slotte de vraag welke opvatting ten aanzien van seks nou
"verwrongen" is: die waarin je seks "neemt", als een snoepje, en in
het volle bewustzijn van je bezigheden, of die waarin seks je
"overkomt", als pech (of geluk), en waar je dus bij voorkeur geen
actieve rol in vervult? Helaas kan de taalkunde deze vraag niet
oplossen. Zij kan hem alleen helder stellen.
Peter-Arno Coppen
(11)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 15 Jun 1998 08:44:43 -0400
# From: Marja Smolenaars <msmolenaars@compuserve.com>
# Subject: Rub: 9807.11: Boekenrubriek, no. 12: Cornelis de Bruijn (2):
# kleurendruk
==========================================================
Boekenrubriek, no. 12: Cornelis de Bruijn (2): kleurendruk
==========================================================
De aanleiding voor deze aflevering van de Boekenrubriek is een
tentoonstelling in het Allard Pierson Museum, het Archeologisch Museum
van de Universiteit van Amsterdam. Zo op het eerste gezicht heeft
archeologie niet veel te maken met boekhistorie, maar in dit geval is
er een duidelijk verband. De schilder Cornelis de Bruijn (1652-1726/7)
trok namelijk in 1674 via Rome naar Turkije, Egypte en Syrie om daar
allerlei oudheden te beschrijven en te tekenen. Aangezien het
driehonderd jaar geleden is dat zijn reisverslag werd uitgegeven meende
het APM een tentoonstelling aan hem te moeten wijden. Een zeer
plezierige bijkomstigheid was de aankoop door de Amsterdamse
Universiteitsbibliotheek van een prachtige kleurendruk van de Franse
editie uit 1700 van dit reisboek (zie hierover ook mijn Neder-L-artikel
http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/bulletin/1998/01/980108.html) die
ook te zien is op de tentoonstelling. De Nederlandse editie van De
Bruijns journaal, "Reizen van Cornelis de Bruyn, door de vermaardste
deelen van Klein Asia, etc.", werd 'voor de auteur' gedrukt bij Hendrik
Kroonevelt te Delft die ook de Franse editie, "Voyage au Levant" van
1700 verzorgde.
Aan het eind van de 17e eeuw experimenteerde Johannes Teyler,
hoogleraar in Nijmegen, met kleurendruk. Hij verkreeg een privilege van
de Staten van Holland en West-Friesland voor zijn procede om prenten in
kleur af te drukken met een koperplaat en maar een drukgang. Hiervoor
werd de koperplaat als het ware met de hand ingekleurd om daarna
afgedrukt te worden. De lijnen bevatten dan de gewenste kleuren, maar
eventuele vlakken en tussenkleuren moesten nog wel later met de hand
worden aangebracht. Teyler heeft met deze methode enkele honderden
losse prenten gemaakt.
Alhoewel het niet helemaal te bewijzen valt, is het zeer waarschijnlijk
dat De Bruijn en Teyler elkaar in de Levant hebben ontmoet. De Bruijn
maakte van Teylers techniek gebruik om twee exemplaren, een Frans en
een Nederlands, van zijn reisverslag in kleur te laten drukken. Zeer
waarschijnlijk heeft hij deze twee exemplaren in eigen bezit gehouden
om als reclamemateriaal te gebruiken bij de verkoop van de zwart/wit
exemplaren. Zacharias Conrad van Uffenbach beschrijft in het verslag
van zijn bezoek aan De Bruijn in 1711 dat deze hem twee exemplaren laat
zien op groot papier "so er nach dem Leben auf seiner Reise gemacht,
mit Farben drucken lassen." Hoewel andere reisjournalen ook met
gekleurde illustraties te krijgen zijn (later met de hand ingekleurd),
"es waere aber mit diesem gar nicht zu vergleichen."
Door de eeuwen heen is Von Uffenbachs opmerking over deze kleurendruk
genegeerd of nam men zelfs aan dat hij zich vergiste, maar nu blijkt
hij toch gelijk te hebben - De Bruijn had inderdaad twee
kleurendrukexemplaren in zijn bezit. Het Franse exemplaar is nu dus in
bezit van de Universiteitsbibliotheek en het Nederlandse exemplaar is
vermoedelijk uit elkaar gehaald, aangezien er op een aantal plaatsen
losse kleurenprenten te vinden zijn. Zo heeft het Scheepvaart Museum,
Amsterdam een grote prent in kleurendruk hangen (nu even te zien in het
Allard Pierson Museum) van het gezicht op Constantinopel.
De Bruijn gaf zijn journaal in eigen beheer uit, wat een enorme
investering moet zijn geweest. Het boek telt zo'n 400 pagina's en 200
prenten waarvan een groot aantal uitklapbaar is. Hij probeerde dan ook
door middel van een handgeschreven prospectus kopers te interesseren
voor zijn boek. Bij afname van zeven exemplaren betaalde men f.100,-,
dus zo'n f.14,- per boek. In een advertentie in de Amsterdamsche
Courant van 21 oktober 1698 wordt het boek aan een breder publiek
bekend gemaakt en op 4 december van dat jaar laat De Bruijn in een
advertentie weten dat de bestelde boeken afgehaald kunnen worden op
diverse adressen in het land. De lijst met intekenaars is voorin de
editie van 1698 afgedrukt en daaruit blijkt dat er ongeveer 625
personen hebben ingetekend op totaal 1330 exemplaren. De kopers komen
uit de hofkring van Willem III aan wie De Bruijn het boek had
opgedragen, of zijn rijke kooplieden die zeer geinteresseerd waren in
verre landen, volkeren en oudheden. Zo had de Amsterdamse burgemeester
Nicolaes Witsen, maar met hem vele anderen, een kabinet vol exotica. In
zo'n kabinet hoorden ook de geillustreerde reisjournalen thuis. Ook een
flink aantal boekverkopers uit de grote steden tekenden op het boek in.
Al heel snel verschijnt er een recensie in "Bibliotheca Librorum
Novorum", een uitgave van de Utrechtse boekverkopers Willem van de
Water en Francois Halma, met twee prenten uit het boek van De Bruijn.
Ook andere geleerdentijdschriften bespreken het boek en zorgen zo voor
nog meer reclame.
De Franse editie met bijna dezelfde illustraties - die van de
Bentveughels (het gezelschap van Nederlandse schilders in Rome) is
vervangen - gaf De Bruijn ook in eigen beheer uit. Helaas liep de
verkoop daarvan niet zo goed en was hij genoodzaakt om de resterende
exemplaren (172 op groot papier en 296 op kleiner formaat) in 1714 te
verkopen aan de gebroeders Rudolf en Gerard Wetstein die er prompt een
titelherdruk van uitgaven. De koperplaten had De Bruijn al voor die
tijd verkocht aan de Engelse uitgevers Jacob Tonson en Thomas Bennet
die in 1702 "A Voyage to the Levant" uitbrachten. Ook de verkoop van
het journaal van De Bruijns tweede reis naar Rusland liep niet zo goed;
naar eigen zeggen had hij 1.000 exemplaren laten drukken waarvan hij er
760 moest overdoen aan de Wetsteins.
In 1714 was De Bruijn genoodzaakt zich te verdedigen tegen de
aantijging dat zijn prenten niet voldoende nauwkeurig en niet
wetenschappelijk waren. De Deventer burgemeester Gisbert Cuper had
vragen gesteld bij de tekeningen van De Bruijn van Persepolis in zijn
"Reizen over Moskovie, door Persie en Indie" (1711). Cuper nam aan dat
die van Jean Chardin in zijn "Voyages" (1711) en die van Engelbert
Kaempfer in zijn "Amoenitates" (1712) beter waren omdat zij geleerden
waren in tegenstelling tot De Bruijn die 'slechts' schilder was. De
Bruijn verdedigt zich in "Aanmerkingen over de Printverbeeldingen van
de Overblyfzelen van het Oude Persepolis" (1714).
In de loop der tijd is duidelijk geworden dat De Bruijn toch de betere
tekeningen had gemaakt, niet alleen vanuit artistiek oogpunt, maar hij
tekende ook nauwkeuriger de werkelijkheid na zonder deze te
'verfraaien'. Een eclatante verdraaiing van de werkelijkheid komt voor
op een tekening van Cornelis Loos die in 1710 voor de Zweedse koning
antieke ruines bezocht, en die een Christelijke basilica neerzette op
zijn tekening van Palmyra (Tadmor in Syrie), vermoedelijk om zijn
opdrachtgever een plezier te doen. Loos was zelfs niet eens in Palmyra
geweest, maar had de tekening van De Bruijn als voorbeeld gebruikt. Ook
De Bruijn was niet zelf in Palmyra geweest - roversbenden maakten de
omgeving te gevaarlijk - maar hij baseerde zijn tekening op die van
Hofstede van Essen die er wel was geweest in 1691. De Bruijn gaf echter
ruiterlijk toe dat hij de beschrijving van Palmyra overnam van anderen
omdat hij de lezer deze belangrijke oudheidkundige informatie niet
wilde onthouden.
Ook na 1714 verschenen er nog diverse uitgaven van De Bruijns
reisjournalen, al dan niet in verkorte vorm. In het boekje bij de
tentoonstelling is een bibliografie opgenomen van De Bruijns werk
waarin ook de Engelse editie van 1702 is terug te vinden die nog
ontbrak in Appendix II van "'Ik hadde de nieusgierighied': De reizen
door het Nabije Oosten van Cornelis de Bruijn (ca. 1652-1727)" onder
redactie van J.W. Drijvers, J. de Hond en H. Sancisi-Weerdenburg,
Leiden/Leuven, 1997. Dit boek is deel 31 in de reeks Mededelingen en
Verhandelingen van het Vooraziatich-Egyptisch Genootschap "Ex Oriente
Lux" en geschreven door leden van het "De Bruijn Genootschap". Het
biedt een overdaad aan informatie over De Bruijn, zijn reizen en zijn
uitgaven.
De tentoonstelling in het Allard Pierson Museum is nog te bezoeken tot
en met 13 september 1998 (di-vrij 10-17 uur, za-zon 13-17 uur).
Literatuur:
- Het hierboven genoemde "Ik hadde de nieusgierigheid".
- Het tentoonstellingboekje: Cornelis de Bruijn: reizen van Rome naar
Jeruzalem en van Moskou naar Batavia, red. G. Jurrians-Helle, 1998.
- A. de Wildt, "Een boek-prospectus uit de 17e eeuw" in Het Boek,
nieuwe reeks 32 (1955-57), blz. 199-205.
Met dank aan mevr. Jurriaans, conservator APM, voor de mondelinge
informatie.
Marja Smolenaars
(12)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
*-------------------------------------------------------------------------*
| |
| Informatie over Neder-L: |
| ======================== |
| Algemene informatie opvragen over Neder-L: stuur mail naar |
| listserv@nic.surfnet.nl met daarin de boodschap: GET NEDER-L INFO |
| Abonnement nemen op Neder-L: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl |
| met als boodschap: SUB NEDER-L uw-voornaam/voorletters uw-achternaam |
| Neder-L op het web/WWW: Neder-L-nummers zijn vanaf januari 1997 in |
| web-formaat te lezen via: http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/ |
| Nadere informatie over Neder-L in web-formaat: zie artikel 9706.01 |
| Er is ook een WWW-archief met alle e-mailversies van Neder-L sinds |
| juni 1992, dat ook op trefwoord doorzocht kan worden; de URL van dit |
| listserv-archief: http://listserv.surfnet.nl/archives/neder-l.html |
| Neder-L wordt ook verspreid via de Internet-newsgroup bit.lang.neder-l |
| Oude Neder-L-bulletins opvragen: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl|
| met daarin een boodschap als: GET NEDER-L LOG9206 |
| (resultaat: logboek met Neder-L-artikelen van juni '92 wordt gestuurd)|
| Of maak gebruik van het listserv-archief (zie enkele regels hierboven)|
| Bijdrage voor Neder-L opsturen: stuur mail naar neder-l@nic.surfnet.nl |
| Contact met redactie: stuur mail naar Salemans@baserv.uci.kun.nl, naar |
| Willem.Kuiper@hum.uva.nl, naar Piet.Verkruijsse@hum.uva.nl (voor de |
| evenementenagenda), naar Oostendorp@rullet.leidenuniv.nl (voor |
| neerlandistiek op het Web), of naar P.A.Coppen@let.kun.nl |
*-------------------------------------------------------------------------*
*-Einde-------------------- Neder-L, no. 9807.a --------------------------*
Thread Navigation
This is a paginated view of messages in the thread with full content displayed inline.
Messages are displayed in chronological order, with the original post highlighted in green.
Use pagination controls to navigate through all messages in large threads.
Back to All Threads