Thread View: bit.lang.neder-l
1 messages
1 total messages
Started by BJP Salemans
Sun, 23 Aug 1998 00:00
Neder-L, no. 9808.b
Author: BJP Salemans
Date: Sun, 23 Aug 1998 00:00
Date: Sun, 23 Aug 1998 00:00
677 lines
35667 bytes
35667 bytes
*********************
*-Zevende-jaargang--------- Neder-L, no. 9808.b -----------ISSN-0929-6514-*
| |
| ************************************************************ |
| * Neder-L, elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek * |
| ************************************************************ |
| |
| Onderwerpen in dit bulletin: |
| ============================ |
| (1) Rub: 9808.10: Evenementen-agenda, met: |
| - Oratie prof. dr. R. Grootendorst, 25 sept. (A'dam) |
| - Tentoonstelling '100 boeken; Piet Gerards, een lezer|
| als typograaf', 7 september - 8 oktober 1998 (A'dam)|
| - Boekhistorische studiemiddag, 4 september (A'dam) |
| - Tentoonstelling 'Het enige exemplaar, 100 unica |
| gedrukt in Nederland 1541-1600', 7 september - 8 |
| oktober 1998 (A'dam) |
| - 12e Culturele Ontmoetingsdag van Concept, 26 |
| september 1998 (Gent) |
| - Slauerhoffprogramma van De Gebroeders Flint, 14 |
| september - 10 oktober 1998 (Nederland) |
| - Conferentie over literatuur- en kunstonderwijs: Over|
| smaak valt te twisten, 25 september 1998 (Nijmegen) |
| (2) Med: 9808.11: Pas verschenen: BIZON, versie 1.3 |
| (3) Sym: 9808.12: Conferentie SLO-project 'Een leerplan Nederlands voor |
| voor de Pabo' op 2 oktober 1998 |
| (4) Sym: 9808.13: CLIN 98 op 11 december 1998 te Leuven |
| (5) Lit: 9808.14: Pas verschenen: Jaarverslag 1997 Letterkundig Museum |
| (6) Lit: 9808.15: Nieuw: Frits van Oostrom (red.). Historisch Tableau. |
| Geschiedenis opnieuw verbeeld in schoolplaten en |
| essays |
| (7) Lit: 9808.16: Nieuw: Marco Mostert. Oraliteit. Serie Weten, deel 1 |
| (8) Col: 9808.17: Column Marc van Oostendorp: NederNed, no. 24: |
| Phonological reality |
| (9) Informatie over Neder-L |
| |
*-------------------------- --------------------------*
*********************
(1)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 5 Aug 1998 22:59:16 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Rub: 9808.10: Evenementen-agenda
==================
Evenementen-agenda
==================
----------------------------------------------------------------
AMSTERDAM, Aula Universiteit van Amsterdam, Singel 411.
----------------------------------------------------------------
Oratie prof. dr. R. Grootendorst, 25 september 1998, 15 uur.
# Inaugurele rede van Rob Grootendorst, benoemd tot hoogleraar in
de taalbeheersing van het Nederlands aan de Faculteit der
Geesteswetenschappen.
----------------------------------------------------------------
AMSTERDAM, Universiteitsbibliotheek, Tentoonstellingszaal, Singel 425,
020-5252143.
----------------------------------------------------------------
Tentoonstelling: 100 boeken; Piet Gerards, een lezer als typograaf, 7
september - 8 oktober 1998, ma.-vr. 11-16 uur.
# Expositie over de typograaf Piet Gerards. Opening: vrijdag 4
september, 16 uur in de Doelenzaal. Publicatie beschikbaar.
----------------------------------------------------------------
AMSTERDAM, Universiteitsbibliotheek, Doelenzaal, Singel 425,
020-5252301.
----------------------------------------------------------------
Studiemiddag t.g.v. het verschijnen van P. Valkema Blouw, 'Typographia
Batava 1541-1600, repertorium van boeken gedrukt in Nederland tussen
1541 en 1600', 4 september 1998, 14-16 uur.
# Lezingen van dr. Wim Heijting (VU) over de methode-Valkema Blouw
in de praktijk van het boekhistorisch onderzoek, Elly
Cockx-Indestege (KB Brussel) over de relatie van 16e-eeuws drukwerk
in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, en Paul Dijstelberge
(STCN) over de methode-Valkema Blouw in de 21e eeuw. Discussie en
vragen; aansluitend aanbieding eerste exemplaar aan Valkema
Blouw. Inschrijven voor 21 augustus bij mevrouw Petra Herweijer,
UB, Postbus 19185, 1000 GD Amsterdam.
----------------------------------------------------------------
AMSTERDAM, Universiteitsbibliotheek, Singel 425, 020-5252301.
----------------------------------------------------------------
Tentoonstelling: Het enige exemplaar, 100 unica gedrukt in Nederland
1541-1600, 7 september - 8 oktober 1998, ma.-vr. 11-16 uur.
# Expositie van unieke exemplaren n.a.v. het verschijnen van
'Typographia Batava' van P. Valkema Blouw.
----------------------------------------------------------------
GENT, Stedelijke Openbare Bibliotheek, Graaf van Vlaanderenplein 40,
Achilles Mussche Zaal; inlichtingen Nederland 035-6213462 of Vlaanderen
059-299640.
----------------------------------------------------------------
12e Culturele Ontmoetingsdag van Concept, 26 september 1998, vanaf 12
uur.
# Het Multicultureel Literair Tijdschrift Concept organiseert rond
de uitreiking van de Concept-poezieprijzen 1998 een ontmoetingsdag
met een boekententoonstelling, een academische zitting,
prijsuitreiking en dichtersdiner. Op zondag 27 september kan men
bovendien deelnemen aan een culturele wandeling door Gent.
----------------------------------------------------------------
NEDERLAND, diverse locaties. 020-6257476, fax 6387453.
----------------------------------------------------------------
Slauerhoffprogramma van De Gebroeders Flint, 14 september - 10 oktober
1998.
# Het Slauerhoffjaar 1998 is voor de theatergroep De Gebroeders
Flint aanleiding om het theatraal liederenprogramma 'Alleen in
mijn gedichten kan ik wonen' uit 1991 te hernemen en de
gelijknamige cd opnieuw uit te brengen. Er vinden voorstellingen
plaats in Amsterdam, Schiermonnikoog, Vlieland, Amersfoort,
Leeuwarden, Haarlem, Eindhoven, Zevenaar, Deventer, Kampen, Zeist,
Groningen en Leiden. De cd kan besteld worden door overmaking van
f.30,- op postrek. 1641158 van Gebroeders Flint, o.v.v. 'CD
Slauerhoff'.
----------------------------------------------------------------
NIJMEGEN, Vergader- & trainingscentrum Jonkerbosch, 024-3615543
(M. van Woerkom, ma.-do. tussen 14-17 uur).
----------------------------------------------------------------
Achtste tweejaarlijkse conferentie over literatuur- en kunstonderwijs:
Over smaak valt te twisten, 25 september 1998, 9.30-17 uur.
# Conferentie, georganiseerd door de vakgroep Algemene
Kunstwetenschappen KUN, i.s.m. de Stichting Promotie Literaire
Vorming (SPL), over de Tweede Fase in het middelbaar onderwijs.
Er staan lezingen op het programma door W.A.M. de Moor (KUN) en
J. Leerssen (UvA); er zijn workshops en er is een debat tussen H.
Bekkering en R. Kraaijeveld over jeugdliteratuur en
smaakontwikkeling. Deelnamekosten: f.150,-; SPL-donateurs f.125,-;
studenten f.75,-. Inlichtingen bij M. van Woerkom, Vakgroep
Algemene Kunstwetenschappen KUN, Erasmusplein 1, K 8.11, 6525 HT
Nijmegen, 024-3615543, fax 3611972, e-mail: M.vanWoerkom@let.kun.nl.
(2)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 10 Aug 1998 12:06:55 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@let.hum.nl>
# Subject: Med: 9808.11: Pas verschenen: BIZON, versie 1.3
=================
PAS VERSCHENEN:
BIZON, versie 1.3
=================
P.J. Verkruijsse. BIZON. Bibliografisch zoekprogramma Nederlandse
letterkunde. M.m.v. J.F.A.M. van den Berg. Versie 1.3. Leiden: Masters
Software, [1998]. Update f.25,-; nieuw abonnement individuele versie:
f.150,-; instituutsversie f.750,-. 2 diskettes + handleiding (19 blz.).
Van de elektronische vervanger van het 'Vermakelijk bibliografisch
ganzenbord' van Van Buuren, Gerritsen en Paasman, BIZON, verscheen
versie 1.3. Het bibliografisch apparaat voor onderzoek op het terrein
van de Nederlandse letterkunde is nu weer geheel up-to-date
beschikbaar. Alle nieuw verschenen naslagwerken zijn er tot en met juli
1998 in verwerkt.
BIZON is voor deze nieuwe versie (versie 1.1 verscheen in 1994; versie
1.2 verscheen in 1996 uitsluitend als afscheidsgeschenk voor de
abonnees van Dokumentaal) in een nieuwe, kleurige vacht gestoken en is
nu ook vanuit Windows met de muis te bedienen.
Vanaf het beginscherm is naast de vertrouwde zoekroutes van de
objectieve en subjectieve bibliografie en de andere relevante
informatie een extra zoekroute toegevoegd betreffende elektronische
informatieverwerving met aanwijzingen voor zoeken via Internet. Om
verdwalen binnen het programma te voorkomen zijn alle schermen voorzien
van terugverwijzingen naar de hoofd- en subcategorie waarin men zich op
dat moment bevindt.
BIZON 1.3 bevat de meest recente naslagwerken in o.a. de categorieen
biografische woordenboeken, literaire en algemene encyclopedieen,
literatuurgeschiedenissen, registers op tijdschriften,
pseudoniemenwoordenboeken, bibliografieen, lexica en naslagwerken voor
motieven en thema's. Het aantal verwijzingen naar
documentatie-instellingen en binnen- en buitenlandse bibliotheken is
uitgebreid. Ten behoeve van de tekstinterpretatie is - zolang er nog
geen taalkundige BIZON beschikbaar is - een aantal woordenboeken en
taalkundige naslagwerken opgenomen, en wordt er verwezen naar
literatuur- en onderzoeksgidsen op het terrein van de geschiedenis, de
medievistiek, de kunstgeschiedenis, de boekgeschiedenis en de
germanistiek.
BIZON is voorzien van een uitvoerig hulpprogramma waarin o.a. de
werking van het programma wordt uitgelegd, waarin een uitvoerige
handleiding is opgenomen voor het gebruik van de vakbibliografie BNTL
en waarin aan de hand van een drietal uitgewerkte casus op het gebied
van de middeleeuwse, zeventiende-eeuwse en moderne letterkunde wordt
gedemonstreerd hoe BIZON optimaal gebruikt kan worden.
BIZON bevat een zeer uitgebreide trefwoordenlijst op auteursnamen,
titels, zaken, afkortingen en namen van instellingen en bibliotheken.
De zoekweg door het programma heen kan opgevraagd en geprint worden en
er is een functie voor het printen van opgevraagde schermen.
Voor instellingen is het mogelijk om in het programma de signaturen van
het eigen boekenbezit in te voeren. De gebruiker kan dan ter plaatse de
gang naar de catalogus overslaan. Bij BIZON 1.3 wordt gratis het
bestand met de signaturen van de bibliotheek van het P.C. Hoofthuis
(waarin de bibliotheek neerlandistiek is ondergebracht) van de
Universiteit van Amsterdam meegeleverd.
De minimale eisen aan programmatuur en apparatuur voor het draaien van
BIZON zijn: DOS versie 3.0 of hoger; een harde schijf met ongeveer 6 MB
vrije ruimte; ruim 600 kB vrij machinegeheugen. In ieder exemplaar van
BIZON wordt de naam van de koper vermeld.
Bestellingen kan men richten aan Masters Software, W. de Zwijgerlaan
135, 2316 CX Leiden, 071-223958.
(3)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 17 Aug 1998 12:09:16 +0100
# From: Rudy Beernink <R.Beernink@slo.nl>
# Subject: Sym: 9808.12: Conferentie SLO-project 'Een leerplan
# Nederlands voor de Pabo' op 2 oktober 1998
==============================================================
Conferentie SLO-project 'Een leerplan Nederlands voor de Pabo'
op 2 oktober 1998
==============================================================
In 1995 heeft de Vereniging voor het Onderwijs in het Nederlands (de
VON) bij het Instituut voor Leerplanontwikkeling een verzoek
ingediend tot het laten ontwikkelen van een leerplan Nederlands voor
de Pabo. Sinds januari 1996 werkt een projectgroep aan de
totstandkoming van dat leerplan. Ze doet dat in nauwe samenwerking
met docenten Nederlands aan Pabo's. Op drie conferenties zijn aan hen
concepten voorgelegd waarop zij konden reageren. Verder worden zij in
een Nieuwsbrief circa vijf maal per jaar op de hoogte gehouden van
de vorderingen in het project en van andere, landelijke en regionale
ontwikkelingen.
Op 2 oktober zal 'Een leerplan Nederlands voor de Pabo' aangeboden
worden aan de VON en aan de docenten Nederlands van Pabo's. Bij die
gelegenheid wordt ook een boekje gepresenteerd over opvattingen over
taalonderwijs, bedoeld voor gebruik door Pabo-studenten. Het is
geschreven door Merlijn Elst, Harry Paus, Suzanne van Stratum en
Piet-Hein van de Ven. Deze uitgave bevat interviews met mensen van
verschillende leeftijden en uit diverse beroepsgroepen over hun
ervaringen met en opvattingen over taal en taalonderwijs.
Pabo-docenten Nederlands zijn inmiddels uitgenodigd voor deze
aanbiedingsconferentie. Overige belangstellenden kunnen contact
opnemen met drs. R. Beernink, projectleider (053 - 4 840 638;
e-mail: R.Beernink@slo.nl).
Een abonnement op de Nieuwsbrief is gratis en kan worden aangevraagd
op telefoonummer 053 - 4 840 344.
'Een leerplan Nederlands voor de Pabo' is vanaf 2 oktober bij de SLO
verkrijgbaar en zal circa f30,-. kosten. Het boekje over opvattingen
over taalonderwijs wordt vanaf die datum uitgegeven bij uitgeverij
Coutinho. De prijs daarvan is nog niet bekend.
(4)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# From: Ineke Schuurman <ineke@ccl.kuleuven.ac.be>
# Date: Mon, 17 Aug 1998 16:58:35 +0200 (MET DST)
# Subject: Sym: 9808.13: CLIN 98 op 11 december 1998 te Leuven
*----------------------------------------------------*
| |
| CLIN 98 |
| Second Announcement |
| |
| Computational Linguistics in the Netherlands |
| Ninth CLIN Meeting |
| |
| Friday, 11 December, 1998 |
| Center for Computational Linguistics |
| University of Leuven |
| Belgium |
| |
*----------------------------------------------------*
We are happy to announce the ninth CLIN meeting, which will be hosted
by the Center for Computational Linguistics of the University of
Leuven.
The local organisers of this year's meeting are
Frank Van Eynde and Ineke Schuurman.
The invited speaker will be Erhard Hinrichs (University of Tuebingen).
Researchers are invited to present papers on all aspects of
computational linguistics (phonetics, phonology, morphology, syntax,
semantics, pragmatics, machine translation, computational lexicography,
formal languages, grammar formalisms, information retrieval, knowledge
representation, corpus-oriented methods, etc.).
Authors should submit an abstract in English or Dutch to the local
organisers (preferably by e-mail, in flat ASCII). The abstract should
contain:
- a title
- your name, address, affiliation, and e-mail address
- a short outline of the paper (10-20 lines)
You can send your abstract to:
clin98@ccl.kuleuven.ac.be
or, if email is not possible, to:
CLIN 98
Center for Computational Linguistics
Maria-Theresiastraat 21
B-3000 LEUVEN
Deadline for submission: 4 October 1998.
Notification of acceptance (by e-mail): 16 October 1998.
A volume with proceedings of the Eighth CLIN meeting (held 12
December 1997, in Nijmegen) will be available at this year's
meeting. We intend to produce a volume of the proceedings of CLIN
98 before CLIN 99. Papers for these proceedings will have to be
written in English; they will be reviewed by a committee to be
appointed in due time.
Future information about CLIN 98 will be
made available via:
http://www.ccl.kuleuven.ac.be/Conferences.html
(5)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 5 Aug 1998 22:59:16 +0200
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@hum.uva.nl>
# Subject: Lit: 9808.14: Pas verschenen: Jaarverslag 1997 Letterkundig
# Museum
==============================================================
PAS VERSCHENEN:
Jaarverslag 1997 [van het] Letterkundig Museum. 's-Gravenhage:
Letterkundig Museum, 1998. 96 blz.
==============================================================
Het jaarverslag 1997 van het Letterkundig Museum valt op door zijn
bijzondere vormgeving, een pocketboekje met op het omslag een
reproductie van een krantenartikel uit NRC/Handelsblad van 25 november
1997 'Museum verwijdert oudere schrijvers'. 1997 was, aldus het
voorwoord, een druk jaar met de ingebruikneming van de nieuwe
entreehal, het absorberen van het Informatiecentrum Boek en Jeugd, dat
tot dan bij het NBLC was ondergebracht, en de start van de nieuwe
overzichtstentoonstelling 'Gaan waar de woorden gaan', die inderdaad
bij sommige 'oudere schrijvers' niet zo goed viel.
Het jaarverslag bevat naast de zakelijke gegevens over de
publiekgerichte taak, het behoud en beheer, de publicaties, de interne
organisatie en dergelijke, ook weer aardige overzichten van nieuwe
aanwinsten, schenkers en bruikleengevers en publicaties van
medewerkers. Zo zijn er illustraties in het verslag verwerkt van
manuscripten van 'Fabriekskinderen' van J.J. Cremer en 'Het Bureau' van
J.J. Voskuil.
Men kan in het bezit komen van de jaarverslagen door zich aan te melden
als Vriend: Postbus 90515, 2509 LM Den Haag, 070-3339666, fax 3477941.
(6)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 23 Jul 1998 10:06:48 +0200
# From: Francoise Kraaijenzank <francoisek@aup.uva.nl>
# Subject: Lit: 9808.15: Nieuw: Frits van Oostrom (red.). Historisch
# Tableau. Geschiedenis opnieuw verbeeld in
# schoolplaten en essays.
==================================================================
NIEUW:
Frits van Oostrom (red.). Historisch Tableau. Geschiedenis opnieuw
verbeeld in schoolplaten en essays. Amsterdam (AUP) 1998.
==================================================================
* 3 juli 1998 * twee edities:
gebonden: ISBN 90 5356 316 4, 176 pagina's,
rijk geillustreerd, prijs f.69,50
ingenaaid: ISBN 90 5356 299 0, 176 pagina's,
rijk geillustreerd, prijs f.39,50
Amsterdam University Press, http://www.uva.nl/aup/aup.html
De schoolplaten
---------------
Wie herinnert zich niet de oude schoolplaten, die vroeger gebruikt
werden bij de geschiedenisles? Platen waarbij je ook tijdens de andere
lessen stiekem even weg kon dromen. Deze platen zijn, tot spijt van
velen, verdwenen uit het schoolbeeld. In Historisch Tableau laat Frits
van Oostrom ze opnieuw tot leven komen: naast een aantal oude
Isings-platen heeft hij meer dan twintig nieuwe schoolplaten, die een
moment uit de geschiedenis weergeven, samengebracht. De nieuwe platen
zijn - speciaal voor dit boek - gemaakt door een keur aan hedendaagse
Nederlandse illustratoren, van Jan Wolkers tot en met striptekenaars.
Ook de fotografie in dit boek maakt het verleden voelbaar.
De essayisten
-------------
Aan de hand van al die platen beschreven 28 bekende (en deskundige)
Nederlanders een moment uit de geschiedenis. Onder hen zijn schrijvers,
journalisten, een televisiemaker, historici en andere wetenschappers.
Zo vertelt Herman Pleij over de Blauwe Schuit, A.H.G. Rinnooy Kan over
de Nederlandse tulpenhandel in de zeventiende eeuw en beschrijft Cees
Fasseur de gruwelen van de dramatische Puputan op Bali. Maar niet
alleen degenen die met heimwee terugkijken op de geschiedenislessen van
vroeger, komen aan hun trekken. Ook voor jongeren die nu naar (de
basis)school gaan is dit een boek vol verrassingen. Hoe ziet Paul de
Leeuw bevrijdingsdag? En wat weet Wubbo Ockels te vertellen over de
eerste mens op de maan?
Van hunebedbouwers tot Srebrenica
---------------------------------
Ook de geschiedenis van na 1850, op de oude schoolplaten nauwelijks
aanwezig, wordt behandeld. De afschaffing van de slavernij, de
vrouwenemancipatie, de komst van de gastarbeiders, de roerige jaren
zestig, Srebrenica, en natuurlijk Anne Frank, om maar enkele
voorbeelden te geven, komen aan bod. Alhoewel het boek niet bedoeld is
als geschiedenismethode voor het onderwijs is het wel degelijk relevant
voor de actuele discussie over de staat van de historische kennis en
interesse van (jeugdig) Nederland en over de steeds meer
gemarginaliseerde rol van het geschiedenisonderwijs. En tot slot worden
in Historisch Tableau de evenementen in onvervalst chronologische
volgorde gepresenteerd. Zelfs jaartallen worden niet geschuwd!
Samensteller Frits van Oostrom is hoogleraar in de Nederlandse
literatuur tot de Romantiek aan de Rijksuniversiteit Leiden. Zijn boek
Maerlants wereld werd in 1996 bekroond met de AKO-literatuurprijs.
Voor meer informatie of een recensie-exemplaar kunt u contact opnemen
met Francoise Kraaijenzank of Rita Snaddon, tel.: 020-6250928.
Besprekingen of recensies zien wij graag in tweevoud tegemoet.
(7)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 23 Jul 1998 10:06:48 +0200
# From: Francoise Kraaijenzank <francoisek@aup.uva.nl>
# Subject: Lit: 9808.16: Nieuw: Marco Mostert. Oraliteit. Deel 1 in de
# Serie Weten.
===================================================================
NIEUW:
Marco Mostert. Oraliteit. Deel 1 in de Serie Weten. Amsterdam (AUP)
1998.
===================================================================
20 mei 1998 * 103 pagina's * ingenaaid
* geillustreerd * ISBN 90 5356 287 7 * f.19,50
Amsterdam University Press, http://www.uva.nl/aup/aup.html
De uitvinding van het schrift en later de uitvinding van de drukpers
hebben een immense invloed gehad op onze maatschappij. De verspreiding
van de wetenschap, het vastleggen van de wet, de ontwikkeling van een
publieke opinie; dit alles is te danken aan het schrift. Lezen en
schrijven zijn in de hedendaagse samenleving vanzelfsprekende
bezigheden geworden.
Dit is niet altijd zo geweest. We weten allemaal dat er in het verleden
samenlevingen hebben bestaan die zonder het schrift een 'hoge graad van
beschaving' konden bereiken, en ook in de huidige samenleving speelt
niet-schriftelijke communicatie nog altijd een belangrijke rol. Maar
slechts zelden bereikt onderzoek naar deze vorm van communicatie een
buitenuniversitair publiek.
Met dit boek wordt een poging gedaan om een aantal belangrijke
onderzoeksresultaten van de studie naar 'oraliteit' samen te vatten.
Oraliteit omvat niet alleen communicatie door middel van het gesproken
woord, maar ook communicatie door middel van houdingen, gebaren,
geuren, smaken en niet-verbale boodschappen die via oog en oor kunnen
worden overgebracht.
Mostert staat onder meer stil bij de rol van het geheugen in
schriftarme samenlevingen, de rol van beeld en geluid, geuren en smaken
in de Kerk, de geschreven wet en het woord des konings, mondeling
voortgebrachte woordkunst, raadsels, spreekwoorden en sprookjes, de
invloed van de drukpers en de elektronische media op de oraliteit, en
de veranderende waardering voor het geschreven woord.
Marco Mostert, auteur van een groot aantal studies over de middeleeuwse
schrijfcultuur, leidt aan de Universiteit Utrecht het Pionierproject
'De verschriftelijking van de vroegmiddeleeuwse samenleving'.
Voor meer informatie of een recensie-exemplaar kunt u contact opnemen
met Francoise Kraaijenzank of Rita Snaddon, tel.: 020-4200050.
Besprekingen of recensies zien wij graag in tweevoud tegemoet.
De Serie Weten
--------------
De nieuwe Serie Weten wil informeren over de stand van zaken binnen een
bepaalde discipline op het gebied van de geesteswetenschappen in de
meest ruime zin. Daartoe wordt per deel een specialist uitgenodigd, die
het gekozen vakgebied terdege weet te overzien en daarvan even beknopt
als boeiend verslag kan doen. Tot de vaste onderdelen behoren ook
uitspraken over de toekomst van het vak, alsmede een ruime
literatuuropgave, die verdere toegang verschaft tot de besproken
methoden en resultaten. Elk deel uit de serie is niet alleen van belang
voor de vakbeoefenaren zelf, maar juist ook voor onderzoekers op
verwante terreinen, studenten en allen die op de hoogte gebracht willen
worden van de verworvenheden en problemen van een bepaald vakgebied.
De serie staat onder redactie van Arjo Klamer, Riemer Knoop, Wijnandt
Mijnhardt, Herman Pleij, Evert van Uitert en Theo Verbeek.
Binnenkort verschijnen de volgende delen:
De Neanderthaler. Een verguisde pionier
Theo Holleman
Juni 1998
Het verhaal van geld
Arjo Klamer en Harry van Dalen
Juni 1998
(8)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 19 Aug 1998 08:11:36 +0200
# From: Marc van Oostendorp <oostendorp@rullet.LeidenUniv.nl>
# Subject: Col: 9808.17: Column Marc van Oostendorp: NederNed, no. 24:
# Phonological reality
======================================
NederNed, no. 24: Phonological reality
======================================
Ik heb onlangs een reis gemaakt door de aardlagen van Nederland. Op
verschillende plaatsen -- nabij Rotterdam, in de Waddenzee vlak onder
Schiermonnikoog, in het Mergelgebied -- groef ik een gat van enkele
kilometers diep, en vervolgens trok ik een stuk door een olieveld of
volgde ik een steenlaag. Een vriend van mij is programmeur bij een
geologische dienst en hielp me de reis te maken. In zijn werkkamer liet
hij me zien hoe de techniek van _virtual reality_ -- een
driedimensionale weergave van de werkelijkheid op het beeldscherm --
geologen behulpzaam kan zijn. Hoe je kunt zien dat een humuslaag op de
ene plaats nog onder een zandbank ligt, maar er tien kilometer verder
overheen geschoven lijkt te zijn; hoe gevarieerd het geologische
landschap zelfs in een betrekkelijk saai eenvormig land als het onze
nog is, en hoe mooi.
Als ik zoiets zie, denk ik meteen aan fonologie. Wat prachtig zou het
mooi zijn als we op deze manier ook driedimensionale kaarten hadden van
het dialectologische landschap van Nederland, waar je bij het
Mergelgebied kon prikken om het verval van de Bernrather linie te
volgen, of bij Rotterdam voor de vorm _hebbie_ in plaats van _heb je._
Het is in de fonologie sinds een jaar of vijf tamelijk gebruikelijk
-- sommige mensen noemen het modieus -- om aan te nemen dat
fonologische grammatica van een taal bestaat uit een verzameling eisen
die er aan een woord gesteld kunnen worden. Die eisen zijn over het
algemeen vrij redelijk, maar ze zijn tegelijkertijd ook vaak met elkaar
in tegenspraak. Een zo'n eis is dat je de woorden moet uitspreken zoals
je ze in je hoofd hebt: als je _je_ denkt, moet je ook _je_ zeggen. Een
andere eis is dat woorden idealiter bestaan uit rijtjes van telkens
'e'en medeklinker gevolgd door telkens 'e'en klinker. Vanuit dat
oogpunt bezien is _hebbie_ (medeklinker-klinker-medeklinker-klinker)
dus beter dan _hebje_ (medeklinker-klinker-medeklinker-medeklinker-
klinker).
Deze twee eisen zijn nu met elkaar in tegenspraak: volgens de ene is
het beter om _heb je_ dan om _hebbie_ te zeggen, volgens de andere is
_hebbie_ juist weer te verkiezen boven _heb je._ De aanname is nu dat
het enige verschil tussen twee talen of twee dialecten is, aan welk van
de twee eisen op zo'n moment de voorrang wordt gegeven; welk van de
twee eisen op dat moment `wint'.
Ik geef de twee eisen uit mijn voorbeeld een naam. De eis dat je alle
woorden moet uitspreken zoals je ze hoort, noem ik Betrouwbaar; de eis
dat alle woorden bestaan uit afwisselingen van medeklinkers en klinkers
noem ik Fraai. In de Nederlandse standaardtaal is Betrouwbaar kennelijk
belangrijker dan Fraai, daarom krijgt _heb je_ de voorkeur boven
_hebbie._ In het Rotterdams is Fraai belangrijker dan Betrouwbaar, en
daarom zeg je in dat dialect _hebbie._
Dat de ene eis belangrijker is dan de andere kun je natuurlijk tekenen
door de twee eisen boven elkaar te plaatsen:
Rotterdam: Fraai Standaardtaal: Betrouwbaar
Betrouwbaar Fraai
Deze eenvoudige fonologische grammatica's geven ook goede
beschrijvingen van wat er gebeurt in andere geval dan _heb je_. Stel
bijvoorbeeld dat iemand _je hebt_ in haar hoofd heeft. Het is bijzonder
betrouwbaar om dan _je hebt_ te zeggen, en dat gebeurt in het
standaard-Nederlands dan ook. Aan de eis Fraai voldoet de spreekster
daarmee niet: _je heb_ is volgens dat criterium beter, en dat is dan
ook de uitspraak in het Rotterdams. Aan de andere kant zeg je in het
Rotterdams niet bijvoorbeeld _ie heb_: om dat te doen zouden we tegen
de eisen van Betrouwbaar ingaan, zonder dat dit iets oplevert in termen
van Fraai. Nodeloos onbetrouwbaar is de uitspraak van het Rotterdams
niet.
Het plaatje hierboven is natuurlijk behoorlijk eenvoudig: de `echte'
grammatica's van talen bestaan waarschijnlijk op enkele tientallen
eisen op de structuur die allemaal net iets boven of onder elkaar
liggen. In het Rotterdams spreek je _haat je_ bijvoorbeeld niet uit als
_haat ie_, maar als _haa(tj)e_, waarbij de /tj/ samengesmolten is tot
'e'en medeklinker (een gepalataliseerde t). In dialecten in sommige
dorpen op de Zuid-Hollandse eilanden, zeg je juist weer wel _haat ie_.
Allebei de vormen -- _haat ie_ en _haa(tj)e_ -- zijn even
Fraai: ze bestaan uit regelmatige afwisselingen van klinkers en
medeklinkers. Om het verschil tussen de twee dialecten te maken, zouden
we verschil kunnen maken tussen twee vormen van Betrouwbaar.
Betrouwbaar I zegt: smelt geen medeklinkers samen, en aan dat criterium
wordt dus niet voldaan door _haa(tj)e._ Betrouwbaar II zegt: maak geen
klinker van een medeklinker, en dat werkt ten nadele van _haat ie_
waarin de _j_ tot een _ie_ verworden is:
Rotterdam: Fraai Zuid-Holl. Eilanden: Fraai
Betrouwbaar II Betrouwbaar I
Betrouwbaar I Betrouwbaar II
Op deze manier verschillen de fonologische systemen van alle dialecten
van elkaar: deze geeft de voorkeur aan deze betrouwbaarheidseis, en die
aan een andere. Ook van Fraai bestaan er verschillende versies.
Deze afbeelding kreeg ik voor ogen toen ik door de _virtual reality_
van de Nederlandse geologie zwierf. Wat zou het mooi zijn als we de
grammatica van elk dialect in Nederland in kaart konden leggen. Als we
konden zien hoe en op welke plaats tussen Rotterdam en de eilanden
Betrouwbaar I over Betrouwbaar II komt te liggen. Geheel nieuwe
onderzoeksvragen konden er worden gesteld: gaan dialectwisselingen van
het ene dorp naar het andere altijd met kleine stapjes van een eis die
een stapje omhoog of naar beneden schuift? Waar liggen de grote
fonologische breuklijnen?
En bij drie dimensies hoeft het niet eens te blijven. Een extra
dimensie zou een historische kunnen zijn: hoe is de grammatica in een
bepaald gebied veranderd? Hebben breuklijnen de neiging om zich te
verdiepen in de loop van de tijd? Betekent het verschijnsel van
`dialect leveling' -- dialecten veranderen in de richting van de
standaardtaal -- inderdaad dat het fonologisch landschap vlakker wordt?
Valt er iets te extrapoleren?
Een reis door de krochten van de taal -- wat zou ik hem graag maken.
Marc van Oostendorp
oostendorp@rullet.leidenuniv.nl
Met dank aan Helga Humbert
(9)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
*-------------------------------------------------------------------------*
| |
| Informatie over Neder-L: |
| ======================== |
| Algemene informatie opvragen over Neder-L: stuur mail naar |
| listserv@nic.surfnet.nl met daarin de boodschap: GET NEDER-L INFO |
| Abonnement nemen op Neder-L: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl |
| met als boodschap: SUB NEDER-L uw-voornaam/voorletters uw-achternaam |
| Neder-L op het web/WWW: Neder-L-nummers zijn vanaf januari 1997 in |
| web-formaat te lezen via: http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/ |
| Nadere informatie over Neder-L in web-formaat: zie artikel 9706.01 |
| Er is ook een WWW-archief met alle e-mailversies van Neder-L sinds |
| juni 1992, dat ook op trefwoord doorzocht kan worden; de URL van dit |
| listserv-archief: http://listserv.surfnet.nl/archives/neder-l.html |
| Neder-L wordt ook verspreid via de Internet-newsgroup bit.lang.neder-l |
| Oude Neder-L-bulletins opvragen: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl|
| met daarin een boodschap als: GET NEDER-L LOG9206 |
| (resultaat: logboek met Neder-L-artikelen van juni '92 wordt gestuurd)|
| Of maak gebruik van het listserv-archief (zie enkele regels hierboven)|
| Bijdrage voor Neder-L opsturen: stuur mail naar neder-l@nic.surfnet.nl |
| Contact met redactie: stuur mail naar Salemans@baserv.uci.kun.nl, naar |
| Willem.Kuiper@hum.uva.nl, naar Piet.Verkruijsse@hum.uva.nl (voor de |
| evenementenagenda), naar Oostendorp@rullet.leidenuniv.nl (voor |
| neerlandistiek op het Web), of naar P.A.Coppen@let.kun.nl |
*-------------------------------------------------------------------------*
*-Einde-------------------- Neder-L, no. 9808.b --------------------------*
Thread Navigation
This is a paginated view of messages in the thread with full content displayed inline.
Messages are displayed in chronological order, with the original post highlighted in green.
Use pagination controls to navigate through all messages in large threads.
Back to All Threads