Thread View: bit.lang.neder-l
1 messages
1 total messages
Started by BJP Salemans
Fri, 19 Dec 1997 00:00
Neder-L, no. 9712.b
Author: BJP Salemans
Date: Fri, 19 Dec 1997 00:00
Date: Fri, 19 Dec 1997 00:00
982 lines
53513 bytes
53513 bytes
*********************
*-Zesde-jaargang----------- Neder-L, no. 9712.b -----------ISSN-0929-6514-*
| |
| ************************************************************ |
| * Neder-L, elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek * |
| ************************************************************ |
| |
| Onderwerpen in dit bulletin: |
| ============================ |
| (1) Red: 9712.17: Listserv-archieven van e-mailversies van Neder-L nu |
| bereikbaar via Web |
| (2) Art: 9712.18: Ries Agterberg, Hoe weerloos is het boek in de vrije |
| markt? Verslag van een rondetafelgesprek in Leiden |
| (3) Lit: 9712.19: Nieuw: M.C. van den Toorn (e.a..), Geschiedenis van |
| de Nederlandse taal |
| (4) Lit: 9712.20: Nieuw: Jos van Waterschoot, Hooggeleerde exlibris |
| (5) Col: 9712.21: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje XLII: Het |
| leukste miniatuurtje ooit |
| (6) Lit: 9712.22: Pas verschenen: G.J. van Bork & N. Laan (red.), Twee |
| eeuwen literatuurgeschiedenis 1800-2000. Poeticale |
| opvattingen in de Nederlandse literatuur. 2e dr. |
| Amsterdam 1997 |
| (7) Web: 9712.23: Vertalingen gewenst van Arjen Duinkers gedicht De |
| steen bloeit |
| (8) Lit: 9712.24: Nieuw: W. van Anrooij, Helden van weleer - De Negen |
| Besten in de Nederlanden (1300-1700) |
| (9) Lit: 9712.25: Nieuw: R. Schenkeveld-van der Dussen, e.a. (ed.), Met |
| en zonder lauwerkrans - Schrijvende vrouwen uit de |
| vroegmoderne tijd 1550-1850; van Anna Bijns tot |
| Elise van Calcar |
|(10) Col: 9712.26: Column Willem Kuiper, no. 36: Heb je al gehoord van |
| de zeven, de zeven? |
|(11) Med: 9712.27: Lezing 'Tongeren, het land van de Tungri, Kelten en |
| Germanen' door dr. Robert Nouwen op 16 januari 1998 |
| te Brussel |
|(12) Lit: 9712.28: Nieuw: A. Komter (ed.), Het geschenk - Over de |
| verschillende betekenissen van geven |
|(13) Lit: 9712.29: Nieuw: Karel en Elegast, Samengesteld door Hubert |
| Slings; dl. 1 in serie Tekst in Context |
|(14) Lit: 9712.30: Pas verschenen: Bernt Luger. Wie las wat in de |
| negentiende eeuw? |
|(15) Informatie over Neder-L |
| |
*-------------------------- --------------------------*
*********************
(1)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 17 Dec 1997 19:24:48
# From: Ben Salemans <salemans@baserv.uci.kun.nl>
# Subject: Red: 9712.17: Listserv-archieven van e-mailversies van
# Neder-L nu bereikbaar via Web
======================================================================
Listserv-archieven van e-mailversies van Neder-L nu bereikbaar via Web
======================================================================
Sinds 1 december 1997 zijn de nummers van Neder-L niet langer meer
toegankelijk via Gopher. De oude, ongemakkelijke, URL van de
Gopher-archieven was:
gopher://hearn.nic.surfnet.nl:70/11/1.%20LISTSERVs%20public
+ %20archives%20on%20hearn.nic.surfnet.nl/Neder-L
Op de genoemde datum verving SURFnet bv de Gopher-archieven door meer
bijdetijdse WWW-listserv-archieven. Als u een e-mailversie van Neder-L
nog een keer wilt bekijken, zult u voortaan met uw Web-browser naar de
nieuwe Internetplek/URL moeten gaan:
http://listserv.surfnet.nl/scripts/wa.exe?S1=neder-l
Belangrijk voordeel van de nieuwe Web-archieven is dat u de
e-mailversies van Neder-L op trefwoord kunt doorzoeken. Heel handig.
Probeer het maar eens uit.
U kunt ook de archieven van andere distributielijsten of elektronische
tijdschriften bij SURFnet bekijken via URL:
http://listserv.surfnet.nl/archives/
De vervanging van de Gopher-archieven door de WWW-archieven was abrupt:
ze werd pas in de laatste week van november aangekondigd. Aanvankelijk
was het de bedoeling van SURFnet bv om die archieven alleen beschikbaar
te stellen aan SURFnet-gebruikers, zeg maar: computergebruikers van
universiteiten, hogescholen, academische ziekenhuizen _in Nederland_.
Dat was ongunstig voor veel Neder-L-lezers in Nederland (bijv. die van
Planet Internet en World Access) en daarbuiten. Onmiddellijk heeft de
redactie van Neder-L, samen met o.a. de redactie van Nedbib-L, tegen de
beperkte toegang tot de web-archieven geprotesteerd. Met succes. Op 15
november liet SURFnet bv weten dat de archieven voortaan toegankelijk
zijn voor de gehele, wereldwijde Internet-gemeenschap.
De Listserv-archieven van SURFnet betreffen de e-mailversies van
Neder-L. De web-versies die wijzelf produceren, blijven onveranderd
wereldwijd toegankelijk via URL:
http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/
De URL van ons eigen archief op de web-versies is eveneens ongewijzigd:
http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/archief.html
De Neder-L-redactie.
(2)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 17 Dec 1997 11:21:18 +0100
# From: Ries Agterberg via piet.verkruijsse@let.uva.nl
# Subject: Art: 9712.18: Ries Agterberg, Hoe weerloos is het boek in de
# vrije markt? Verslag van een rondetafelgesprek
# in Leiden
===========================================
HOE WEERLOOS IS HET BOEK IN DE VRIJE MARKT?
Verslag van een rondetafelgesprek in Leiden
===========================================
Wie in Nederland een boek koopt, hoeft niet langs verschillende
winkels om de prijs te vergelijken. Elk boek heeft een vaste prijs. Al
jaren is over deze kwestie een discussie gaande. Veel economen vinden
dit principe indruisen tegen de regels van de vrije concurrentie. Ze
zien het als een soort subsidie waarbij de prijs van moeilijk
verkoopbare boeken kunstmatig laag gehouden wordt. Zo zou de elite die
zo graag deze boeken leest, de kosten afwentelen op de massa. Aan de
andere kant wordt gezegd dat de vaste boekenprijs een zegen is voor de
literatuur. Wanneer supermarkten bestsellers voor een lagere prijs
zouden mogen verkopen, verliezen de gewone boekhandels klanten. Ze
kunnen hun hoofd niet meer boven water houden en de minder gemakkelijk
verkoopbare boeken, in de discussies meestal aangeduid als 'de
dichtbundel', zal nergens meer te koop liggen of tegen een absurd hoge
prijs.
De werkgroep Boekwetenschap van de Leidse universiteit organiseerde in
het najaar een rondetafelbijeenkomst waarbij enkele deskundigen waren
uitgenodigd om over dit onderwerp te debatteren. Niet dat er een
actuele aanleiding is. Zojuist hebben de overheid, de uitgevers en de
boekhandelaren afgesproken die vaste boekenprijs tot 2004 te handhaven.
Die afspraak maakt het aantrekkelijk om eens wezenlijk op dit thema in
te gaan, dacht men bij de werkgroep. Even leek het erop dat de
discussie vrij saai zou worden. Wie kan er nou tegen bescherming van
het boek zijn?
De Engelse uitgever John Calder hield een gloedvol betoog vol retoriek
waarin hij stelde dat voor Engeland het afschaffen van de vaste
boekenprijs een ramp is. Als een laatste der Mohikanen vocht hij de
maatregel tot in de rechtszaal aan. Tot nu toe zonder succes. Ook in
Frankrijk en Zweden is volgens Calder aangetoond hoe slecht het
loslaten van de boekenprijs is. 'Veertig procent van de mensen bepaalt
de keuze van het boek pas nadat ze in de boekhandel hebben
rondgesnuffeld. Dat is een soort extra service die verdwijnt', aldus
Calder. 'Wie houdt van een geciviliseerde samenleving, moet de vaste
boekenprijs handhaven.'
Die mening vond geen gehoor bij Arjo Klamer, hoogleraar kunst en
economie uit Rotterdam. 'De waarde van het boek is weerloos in de vrije
markt', meende hij. Het is oneigenlijk om iets meetbaars (de prijs van
het boek) te koppelen aan iets onzeggenlijks (de liefde voor de
cultuur). Daarom moet die koppeling er niet zijn. Een boekhandel voor
liefhebbers moet drijven op giften. 'Put your money where your mouth
is', stelde Klamer.
Laurens van Krevelen, directeur van uitgeverij Meulenhoff en voorzitter
van de Koninklijke Vereniging ter Bevordering van de Belangen des
Boekhandels, vond dit maar een naief standpunt. 'Er is een verschil
tussen de praktijk en de ideologie. De praktijk leert dat de vaste
boekenprijs goed werkt. In Frankrijk en Zweden is aangetoond hoe slecht
het loslaten ervan is. De Zweedse overheid moest de eigen literatuur
extra gaan subsidieren omdat er anders niets van over zou blijven.
Bovendien blijkt uit een onderzoek dat 65 procent van de Nederlanders
het wel prettig vindt dat ze niet allerlei winkels afhoeven op zoek
naar het goedkoopste exemplaar.'
De Amsterdamse econoom prof. dr. P. Uitermark had geen boodschap aan de
buitenlandse voorbeelden. 'Ik zie de zegeningen van de vaste
boekenprijs niet', zei hij, 'op dit moment is het assortiment in de
Nederlandse boekhandels hartstikke slecht. Dat neem ik waar. Het
loslaten van de vaste boekenprijs zal geen nadelige gevolgen hebben. De
boeken zullen eerder goedkoper worden. En dan heb ik het er wel voor
over om verschillende boekhandels langs te lopen.'
Een jonge uitgeefster uit de zaal vreesde dat zij door het loslaten van
de vaste boekenprijs haar boeken niet zou kwijt kunnen. 'Hoe moet ik
dat dan aanpakken?', vroeg ze met een gevoel voor dramatiek. Klamer
beaamde het probleem. Volgens hem had dit echter niets met de vaste
boekenprijs te maken. 'Ik denk dat jonge uitgevers naar alternatieven
moeten zoeken. Ze kunnen gebruik maken van nieuwe technologieen zoals
internet of hun boeken in kleinere oplagen verspreiden.' De trotse
Engelse uitgever Calder schudde teneergeslagen het hoofd. 'De vaste
boekenprijs ondersteunt de beginnende uitgever. Die steun is nodig.
Toen ik als eerste schrijver Samuel Beckett introduceerde, kende
niemand hem. Door de jaren heen heb ik een reputatie opgebouwd. De
Nobelprijs voor Beckett in 1969 betekende een doorbraak. Nu heb ik 18
nobelprijswinnaars in mijn fonds waarvan 3 nobelprijswinnaars van de
vrede. Dat lukte alleen dankzij de steun van de vaste boekenprijs.'
Ries Agterberg
(3)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 11 Dec 1997 17:24:48 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.19: Nieuw: M.C. van den Toorn (e.a.), Geschiedenis
# van de Nederlandse taal
======================================================================
M.C. van den Toorn, W.J.J. Pijnenburg, J.A. van Leuvensteijn, J.M. van
der Horst
Geschiedenis van de Nederlandse taal
======================================================================
De geschiedenis van het Nederlands is onlosmakelijk verbonden met het
ontstaan van het Nederlandse volk en een Nederlandse staat. Deze
geschiedenis wordt in dit standaardwerk systematisch beschreven vanaf
de vroege Middeleeuwen tot nu.
Lang bestond er een grote taalvarieteit in de Lage Landen, maar vanaf
de 16e eeuw ontstond er bij de culturele en maatschappelijke bovenlaag
van de bevolking, met name bij schrijvers, vertalers, drukkers en
uitgevers, behoefte aan een standaardtaal. Taalkundigen lieten zich
niet onbetuigd en cultiveerden het Nederlands naar Latijns model. In de
loop van de zeventiende eeuw ontstond hierdoor een steeds grotere kloof
tussen spreek- en schrijftaal, die pas in onze eeuw weer enigszins
overbrugd werd door het toenemende verzet uit onderwijskringen tegen de
schrijftaalnorm. Tot op de dag van vandaag is er echter geen
homogeniteit en is Standaardnederlands alleen in de spelling uniform.
Dit monumentale overzichtswerk biedt een schat aan informatie voor de
taalliefhebber. Het belicht de invloed van de belangrijkste externe
factoren op het ontstaan en de ontwikkeling van de standaardvarieteit
in Nederland en Belgie. Het beschrijft de ontwikkeling op de terreinen
van de fonologie, morfologie, syntaxis en lexicologie en geeft inzicht
in de relatie tussen verschillende varieteiten. Het boek beslaat de
periode vanaf het Oudnederlands tot het Nederlands van nu en besteedt
ook aandacht aan het Afrikaans.
M.C. van den Toorn was werkzaam bij de Katholieke Universiteit van
Nijmegen, W.J.J. van Pijnenberg is verbonden aan het Instituut voor
Nederlandse Lexicologie te Leiden, J.A. van Leuvensteijn aan de Vrije
Universiteit te Amsterdam en de Gaspar Karoli Universiteit te Boedapest
en J.M. van den Horst aan de Katholieke Universiteit van Leuven.
* Verschijnt 9 december 1997 * gebonden * 697 pagina's * fl. 99,50
* ISBN 90 5356 234 6
Voor meer informatie of een recensie-exemplaar kunt u contact
opnemen met Francoise Kraaijenzank of Rita Snaddon, tel.:
020-4200050
Recensies of besprekingen zien wij graag in tweevoud tegemoet.
Onze Internet-site: http://www.uva.nl/aup/aup.html
(4)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Thu, 11 Dec 1997 17:24:48 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.20: Nieuw: Jos van Waterschoot, Hooggeleerde
# exlibris
=====================
Jos van Waterschoot
Hooggeleerde exlibris
=====================
Al kort na de uitvinding van de boekdrukkunst ontstond ook het eerste
exlibris, vervaardigd door niemand minder dan Albrecht Duerer. Het
exlibris had aanvankelijk vooral een praktische functie: het liet zien
wie de rechtmatige eigenaar van het boek was. In de loop der tijd wordt
het echter een middel om de sociale status kracht bij te zetten. In de
negentiende eeuw krijgt het artistieke aspect steeds meer de overhand
en onder invloed van de Nieuwe Kunst-beweging (Jugendstil en Art
Nouveau) en allerlei nieuwe grafische technieken werden er heel
bijzondere en smaakvolle exlibris vervaardigd door toonaangevende
kunstenaars. Het exlibris werd zo een vorm van gebruikskunst die los
kwam te staan van het boek. Het werd tevens een verzamelobject voor
liefhebbers van kleingrafiek.
Jos van Waterschoot presenteert in _Hooggeleerde exlibris_ een
verzameling exlibris van Nederlandse hoogleraren. Elke afbeelding wordt
vergezeld door een korte beschrijving van het exlibris in relatie met
de levensloop van de eigenaar. De bijzondere verzameling, die in dit
boek met veel liefde bijeen is gebracht, laat zien hoeveel variatie
binnen het kleine bestek van het exlibris mogelijk is.
Jos van Watersloot is redacteur van het driemaandelijks tijdschrift
Exlibris Wereld.
* November 1997 * ISBN 90 5356 251 6 * ingenaaid * 90 pagina's *
fl. 19,50
Nadere info over AUP: zie eind artikel 9712.19
(5)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 3 Dec 1997 17:04:34 GMT
# From: Peter-Arno Coppen <P.A.Coppen@let.kun.nl>
# Subject: Col: 9712.21: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje XLII:
# Het leukste miniatuurtje ooit
=============================================================
Linguistisch Miniatuurtje XLII: Het leukste miniatuurtje ooit
=============================================================
De kenners zitten er al met spanning op te wachten: 1998 wordt weer een
groot sportjaar. De Olympische Winterspelen in Nagano, het WK voetbal
in Frankrijk, dat wordt allemaal smullen geblazen voor de fijnproevers
en stijgende ergernis voor de sporthaters.
Een van de aspecten van die ergernis betreft het te verwachten
taalgebruik in de sportverslagen. Met name de constructie "de beste
prestatie ooit" zal naar mijn stellige verwachting met stip gaan
stijgen op de lijst van grootste taalergernissen ooit. In de afgelopen
maand heb ik reeds tot tweemaal toe kunnen constateren dat de messen
geslepen worden en de taalfanaten zich al aan het warmlopen zijn.
"De beste prestatie ooit", zo'n taaluiting is natuurlijk helemaal fout!
Immers, zo beweerde laatst een brievenschrijver in de Volkskrant,
"ooit" is een bijwoord en bijwoorden kunnen nooit gebruikt worden als
bepaling van een zelfstandig naamwoord. Anderen gooien het over de boeg
van het "zuivere Nederlands" en merken knorrig op, dat "de beste
prestatie ooit" een klakkeloze vertaling is uit het Engels, en dus als
een verwerpelijk Anglicisme aan te merken zou zijn.
Mooie, kenmerkende taalergernissen, maar de argumentatie slaat zoals
gebruikelijk weer eens nergens op. Om met het eerste bezwaar te
beginnen: "ooit" mag dan wel een bijwoord zijn, maar in de gewraakte
constructie bepaalt het natuurlijk niet het zelfstandig naamwoord
"prestatie". Iedere taalkundige zal onderschrijven dat "ooit" hier
aansluit op de superlatief "beste". Nog even afgezien van het feit dat
de bewering dat bijwoorden geen zelfstandige naamwoorden zouden kunnen
bepalen, natuurlijk ook niet klopt. Maar daarover een andere keer.
De andere opmerking, dat onze constructie een klakkeloze vertaling uit
het Engels zou zijn, kan natuurlijk best waar zijn, maar wat lost dit
op? Het komt mij voor dat in het Engels de constructie "the best
achievement ever" een even buitengewoon verschijnsel is als in het
Nederlands. Net als in het Nederlands het woordje "ooit", is in het
Engels het woordje "ever" zo ongeveer het enige woordje dat op deze
plaats kan worden gebruikt. Ik vermoed dat als alle Engelsen ook
Nederlands zouden spreken, taalpuristen in Groot-Brittannie deze
constructie als "klakkeloze vertaling uit het Nederlands" zouden
brandmerken.
Ondertussen, en dat is bij sommige taalergernissen dan toch weer
aardig, hebben we hier natuurlijk wel een interessant verschijnsel bij
de kop: wat is dat eigenlijk voor een constructie, "de beste prestatie
ooit"?
Het eerste wat aan deze constructie opvalt is, dat het woordje "ooit"
lijkt aan te sluiten op "beste". Nadere analyse leert ons dat het
superlatieve karakter van "beste" een voorwaarde is voor het optreden
van "ooit". "Een goede prestatie ooit" is onmogelijk, evenals "een
betere prestatie ooit" of "een te goede prestatie ooit". Weliswaar
hoorde ik het afgelopen weekeinde een schaatsprestatie karakteriseren
als "de tweede tijd ooit", maar ik hou het er even op dat in ieder
geval bij elke superlatief het woordje "ooit" toegestaan is.
Ten tweede is gemakkelijk af te leiden dat een uitvoeriger parafrase
van de constructie moet luiden: "de beste prestatie die er ooit geweest
is", waarbij het woordje "ooit" in een betrekkelijke bijzin bij het
woord "prestatie" verstopt zit. Ook in die betrekkelijke bijzin lijkt
de aanwezigheid van het woordje "ooit" gekoppeld aan de superlatief
"beste". "Een goede prestatie die er ooit geweest is" is onzin.
Ten derde is het woordje "ooit" vervangbaar door uitvoeriger temporele
bepalingen, zoals "sinds het begin van onze jaartelling", of "in
jaren". Ook deze bepalingen kunnen in de parafrase met betrekkelijke
bijzin, of op zichzelf achter het zelfstandig naamwoord staan.
Ten slotte zijn genoemde bepalingen bij comparatieven wel mogelijk,
maar alleen in de constructie van een bijzin met "dan": "een betere
prestatie dan er ooit geweest is".
We zouden deze bepalingen "graadpolaire bepalingen" kunnen noemen, naar
analogie van de positief en negatief polaire bepalingen. Kenmerk van
zo'n bepaling is dat hij alleen kan voorkomen in de scope van een
element dat een zekere graad uitdrukt. Die scope kan beperkt worden
door grammaticale constructies: "de beste prestatie die je net zei dat
je ooit gezien had" lijkt me prima, maar "de beste prestatie die je je
niet meer kon herinneren dat je ooit gezien had" is fout.
Het intonatiepatroon van graadpolaire items is karakteristiek. In een
normale uitspraak van de zin "dat is iemand die ik ooit gezien heb"
krijgt "ooit" geen accent. Maar in "dat is de leukste presentator die
ik ooit gezien heb" worden zowel "leukste" als "ooit" beklemtoond. Dit
patroon komt overeen met dat van een aantal negatief polaire elementen.
Bijvoorbeeld "niet" en "ook maar iets": "ik denk niet dat je er ook
maar iets van begrepen hebt".
Hoe kan nou zo'n "beste prestatie ooit"-constructie ontstaan? Dat lijkt
nogal eenvoudig. Je wilt de graadaanduiding "beste" versterken met een
polair element. Dat kan met een specifieke temporele bepaling, zoals
"sinds 1900". Maar als je geen specifieke aanduiding wilt geven, dan
voldoet "ooit" ook. "Ooit" is namelijk de neutrale terminatieve
tijdbepaling. Een draagzin bij zo'n tijdbepaling is mogelijk ("dit is
de beste prestatie die er sinds 1900 geweest is"), maar kan net zo goed
worden weggelaten ("dit is de beste prestatie sinds 1900"). Zo
beschouwd is het heel normaal dat "de beste prestatie ooit" ontstaat.
Anders gezegd, het zou heel vreemd zijn als deze constructie onmogelijk
zou zijn. Daar is geen goede reden voor te bedenken.
Maar waarom ergeren mensen zich dan aan zo'n constructie? Ik denk om
twee redenen: ten eerste is het paradigma klein. In plaats van "ooit"
kun je wel een hele uitdrukking gebruiken, maar doordat andere losse
woorden onmogelijk zijn lijkt het alsof "ooit" de enige mogelijkheid
is. En ten tweede betreft de constructie weer eens een syntactische
manier van uitdrukken. Een woordje als "ooit" betekent op zich vrijwel
niets. Het is een neutrale tijdbepaling. Wat het doet is de polariteit
markeren. Maar dat is een syntactische strategie om betekenis mee te
genereren. Mensen die zich blindstaren op woordbetekenissen, zijn
echter al snel geneigd om het oordeel "vaag" uit te spreken.
Peter-Arno Coppen
(6)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 17 Dec 1997 11:21:18 +0100
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@let.UVA.NL>
# Subject: Lit: 9712.22: Pas verschenen: G.J. van Bork & N. Laan
# (red.). Twee eeuwen literatuurgeschiedenis
# 1800-2000. Poeticale opvattingen in de
# Nederlandse literatuur. 2e dr. Amsterdam
# 1997
=====================================================================
PAS VERSCHENEN:
G.J. van Bork & N. Laan (red.). Twee eeuwen literatuurgeschiedenis
1800-2000. Poeticale opvattingen in de Nederlandse literatuur. 2e dr.
Amsterdam: Uitgeverij C.J. Aarts, 1997. 317 blz. ISBN 90 6187 653 2.
f.39,50.
=====================================================================
De poeticale literatuurgeschiedenis met nadruk op de opeenvolging van
literaire opvattingen, samengesteld door medewerkers van eertijds de
Vakgroep en momenteel de Leerstoelgroep Moderne Nederlandse Letterkunde
van de Universiteit van Amsterdam, was al enige jaren niet meer
verkrijgbaar. Het was dientengevolge een uitstekend idee om dit voor de
student en andere geinteresseerden onmisbare overzicht uit 1983 opnieuw
op de markt te brengen. Uitgeverij C.J. Aarts heeft het geheel in een
fleurig nieuw omslag gestoken en de titel van de 1e druk gespecificeerd
door aan te geven dat de twee eeuwen de periode 1800-2000 beslaan. Deze
inhoudelijk niet gewijzigde herdruk van de 1e druk uit 1983
(bibliografisch gezien is dit eigenlijk een 3e, gewijzigde, oplage na
een niet als zodanig aangeduide 'bijdruk' van Wolters-Noordhoff uit
1991) zou men als prospectieve literatuurgeschiedschrijving kunnen
bestempelen.
Het gehele (toenmalige) docentencorps van Moderne Letterkunde behandelt
de volgende onderwerpen: Nico Laan de diverse opvattingen over
literatuurgeschiedenis (positivisme, Geistesgeschichte, marxisme,
formalisme, structuralisme, receptietheorie, literatuursociologie), Wim
van den Berg, George Vis en Marita Mathijsen romantiek en realisme,
Enno Endt de dichtkunst voor en van Tachtig, Bernt Luger en Guido
Lodders het naturalisme, Hans van den Bergh en Henk Proepper het
symbolisme, Jan Fontijn en Inge Polak het modernisme, Leo Ross de jaren
'30, Frans de Rover het verhalend proza na 1945, Klaus Beekman, Gerard
de Vriend en Anthony Mertens de experimentelen van na 1945, en Tom van
Deel de poezie van '70 en '80.
Alle onderdelen zijn voorzien van uitvoerige literatuuropgaven; het
geheel is ontsloten door een register op persoonsnamen en
tijdschrifttitels. Het boek is uitsluitend verkrijgbaar voor de prijs
van f.39,50 door het af te halen in de winkel van het P.C. Hoofthuis
(geopend ma.-vr. 10-14 uur) van de Faculteit der Geesteswetenschappen,
Spuistraat 134 te Amsterdam.
P.J. Verkruijsse
(7)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Sun, 14 Dec 1997 21:59
# From: Nico van der Zee <frescolw@euronet.nl>, via oostendo@euronet.nl
# en webredactie@onzetaal.nl
# Subject: Web: 9712.23: Vertalingen gewenst van Arjen Duinkers gedicht
# De steen bloeit
==============================================
Vertalingen gewenst van Arjen Duinkers gedicht
De steen bloeit: http://www.world-poem.com
==============================================
In Leeuwarden is het SLAL bezig met een aardig project: vertaal het
gedicht 'De steen bloeit' (Arjen Duinker) in zoveel mogelijk talen.
http://www.world-poem.com
Misschien zijn er lezers die zich durven wagen aan een vertaling in
17e-eeuws of Middelnederlands (Gotisch?) of durft iemand het aan om het
Nederlands van de 21ste eeuw te voorspellen in een vertaling (niet
gewoon de Engelse vertaling kopieren).
Nico van der Zee
frescolw@euronet.nl
(8)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 01 Dec 1997 17:57:39 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.24: Nieuw: W. van Anrooij, Helden van weleer - De
# Negen Besten in de Nederlanden (1300-1700)
=================================================================
Wim van Anrooij
Helden van weleer - De Negen Besten in de Nederlanden (1300-1700)
=================================================================
Vanaf 1300 n. Chr. werd in grote delen van Europa een vaste groep
illustere figuren aangeduid met de naam "De Negen Besten". Het gaat om
de vorsten Hector, Alexander de Grote en Julius Caesar (de drie
heidenen); Jozua, David en Judas Maccabeus (de drie joden); Artur,
Karel de Grote en Godfried van Bouillon (de drie christenen). In een
periode dat het ridderideaal niet langer vanzelfsprekend was, dienden
deze grote mannen als voorbeeld voor adel en burgerij. Net als de
verhalen uit de bijbel, waren de verhalen over de Negen Besten bij
iedereen bekend.
De traditie van de Negen Besten heeft veel invloed gehad op de
literatuur en beeldende kunst in grote delen van Europa. In Helden van
weleer gaat Wim van Anrooij op zoek naar het ontstaan van deze
bijzondere traditie, aan de hand van aanwijzingen uit de literatuur en
de kunst. Maar ook gebruiksvoorwerpen als meubels, een drinkbeker en
siervoorwerpen worden geinterpreteerd en met elkaar in verband
gebracht. Van Anrooij toont aan dat de oorsprong van de Negen
Besten-traditie in de Lage Landen ligt.
Verder behandelt Van Anrooij aanverwante onderwerpen zoals de
verschillende varianten van negentallen (bijvoorbeeld negen vrouwen,
auteurs, geleerden, kwaadsten), het belang van de drukpers en de
rederijkerij bij de verspreiding van het thema en de heraldische wapens
waar de koningen vaak mee werden afgebeeld.
Dr. Wim van Anrooij is verbonden aan de vakgroep Nederlandse taal- en
letterkunde van de Rijksuniversiteit Leiden.
* 1 oktober 1997 * geillustreerd * ingenaaid * 320 pagina's *
fl. 49,50 * ISBN 90 5356 259 1
Nadere info over AUP: zie eind artikel 9712.19
(9)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 01 Dec 1997 17:57:39 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.25: Nieuw: R. Schenkeveld-van der Dussen, e.a.
# (ed.), Met en zonder lauwerkrans - Schrijvende
# vrouwen uit de vroegmoderne tijd 1550-1850;
# van Anna Bijns tot Elise van Calcar
===================================================================
Riet Schenkeveld-van der Dussen, e.a. (ed.)
Met en zonder lauwerkrans - Schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne
tijd 1550-1850; van Anna Bijns tot Elise van Calcar
===================================================================
Dertig 'nieuwe' schrijfsters ontdekt
------------------------------------
Op 12 november werd in Amsterdam het monumentale overzichtswerk Met en
zonder lauwerkrans - Schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd
1550-1850; van Anna Bijns tot Elise van Calcar, onder redactie van Riet
Schenkeveld-van der Dussen (hoofdredactie), Karel Porteman, Lia van
Gemert en Piet Couttenier, gepresenteerd.
Van de 160 schrijfsters uit de Nederlanden die in dit boek
gepresenteerd worden, waren er zeker dertig tot nu toe onbekend. Onder
deze 'nieuwe' schrijfsters bevinden zich Roseane Coleners, analfabeet
maar toch dichteres, Livina Sanders, die geheime 'binnenkloosterlijke'
brieven schreef aan zielsverwante zusters, Elisabeth Hartloop, de
eerste vrouw in de Nederlanden die een origineel bijbels toneelstuk
schreef, Meynarda Verboom, die met "Pleyt voor onse eerste moeder Eva"
kritiek leverde op Vondels "Adam in Ballingschap" en Geertruide van
Halmale, die het enige zinnespel dat we van een vrouw kennen op haar
naam heeft staan.
Na een algemeen signalement van het vrouwelijk auteurschap tussen 1550
en 1850, worden de 160 schrijfsters een voor een in een eigen lemma
behandeld, waarin hun leven en werk kort beschreven worden. Het zijn
kloosterzusters, huisvrouwen, gouvernantes, uitgeefsters,
beroepsauteurs, een actrice, een dienstbode, een wonderkind. En ze
schreven van alles en nog wat; lyriek, (auto)biografieen, politieke
pamfletten, kluchten en romans. Verder bevat het boek ruim
honderdvijftig illustraties, waaronder (veelal) onbekende portretten,
oude gravures en handschriften.
Prof. dr. Riet Schenkenveld-van der Dussen is hoogleraar Historische
letterkunde na 1500, in het bijzonder de Nederlandse, aan de
Universiteit Utrecht. Prof. dr. Karel Porteman is hoogleraar
Historische Nederlandse letterkunde aan de Katholieke Universiteit
Leuven. Dr. Piet Couttenier is aan dezelfde universiteit verbonden als
universitair hoofddocent. Prof. dr. Lia van Gemert is hoogleraar
Historische Nederlandse letterkunde aan de Katholieke Universiteit
Nijmegen.
* November 1997 * 970 pagina's * rijk geillustreerd * gebonden
fl. 99,50 * ISBN 90 5356 268 0
Nadere info over AUP: zie eind artikel 9712.19
(10)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Sun, 14 Dec 1997 23:59:59
# From: Willem Kuiper <Willem.Kuiper@let.uva.nl>
# Subject: Col: 9712.26: Column Willem Kuiper, no. 36: Heb je al
# gehoord van de zeven, de zeven?
=======================================================================
Column Willem Kuiper, no. 36: Heb je al gehoord van de zeven, de zeven?
=======================================================================
Van mijn fysiotherapeut heb ik geleerd dat het normale aantal
nakomelingen van de mens en vergelijkbare zoogdieren gelijk is aan het
aantal tepels gedeeld door twee. Het is dus niet zonder recht en reden
dat wij mensen een tweeling als iets bijzonders ervaren, en dat nog
hogere aantallen de krant halen en op de televisie worden uitgestald.
Maar eind vorige maand werd er in Amerika een nieuw record gevestigd.
Een 29-jarige vrouw baarde een levende zevenling, vier jongens en drie
meisjes..
Dat een vrouw meer dan een kind tegelijk kon krijgen was ook gedurende
de Middeleeuwen bekend; waarom dat kon, niet.
Kennis van vruchtbaarheid, conceptie, zwangerschap en bevalling was
in de middeleeuwse maatschappij nogal ongelijk verdeeld. Medische
wetenschap was net als alle andere takken van wetenschap voorbehouden
aan mannen. Middeleeuwse universiteiten lieten geen vrouwelijke
studenten toe. Aan de andere kant beschikten vrouwen over de nodige
_praktische_ kennis en daar ontbrak het de mannen weer aan.
Tot diep in de dertiende eeuw bestond er geen scheiding tussen
weten en geloven. Een mens moest Zijn Schepper en Zijn Verlosser
kennen, weten dat hij uit aarde gevormd was en tot aarde zou vergaan,
en dat deze wereld een met straffe hand door God bestierde
penitentiaire inrichting is als straf voor onze (erf)zonde. Hoe groter
iemands geloof des te dichter men bij de Schepper stond en des te
groter de kans dat men mocht delen in Zijn almacht en alwetendheid.
Heiligen waren daarvan het levende bewijs, ook na hun dood. Een
dergelijk mens- en wereldbeeld liet weinig ruimte over voor een
discipline die trachtte het lijden te verlichten en het leven te
verlengen.
Kennis van het menselijk lichaam behoorde in het Romeinse Rijk tot de
artes mechanicae, de handvaardigheidskunsten. Het aantal hooggeschoolde
medici dat als lijfarts dienst deed van de aristocratische bovenlaag
zal niet groot geweest zijn. De medische zorg voor het gewone volk was
in handen van kwakzalvers, en daarnaast kon je je wenden tot een
tovenaar (m/v) die toen ongeveer dezelfde rol vervulde als de
natuurgeneeskundige nu.
Met de ineenstorting van het Romeinse Rijk verdween de medische
wetenschap om pas weer terug te keren in de loop van de twaalfde eeuw.
Dan herontdekt men dankzij de Arabieren grootheden uit het antieke
verleden zoals Hippocrates en Galenus en staan er eigentijdse geleerden
op. Het zal tot de helft van de veertiende eeuw duren voordat er
medische geschriften in het Middelnederlands verschijnen.
In tractaten als _Der Mannen ende Vrouwen heimelijcheit_ en _Der
vrouwen heimlicheit_, die traditionele medische wetenschap voor
niet-Latinisten toegankelijk maken, lezen wij dat de baarmoeder zeven
zwangerschapsplaatsen telt, drie rechts, drie links en een in het
midden. Het theoretische maximum aantal kinderen is dus zeven. De
posities rechts zijn bestemd voor de jongetjes, die links voor de
meisjes en de hermafrodiet zit in het midden.
De middeleeuwse literatuur kent de nodige tweelingen, en er is altijd
iets bijzonders mee aan de hand. Vaak worden ze na de bevalling van
elkaar gescheiden - zoals _Valentijn en Nameloos_ - en vinden elkaar
dan langs vele omwegen weer terug.
De enige drieling mij bekend komt voor in de _Historie van
Meluzine_. Daar schenkt koningin Pryssine - die de natuur van een fee
heeft - haar echtgenoot koning Elinas van Albanien (d.i. Schotland) in
een keer drie dochters: Meluzine, Melior en Palatijne.
Maar ik ken ook een zevenling. In _Een schone ende miraculeuse
historie vanden Ridder metter Swane_ lezen wij hoe de jonge, ongehuwde
koning Oriant van Lillefoort uit jagen rijdt en een hert achtervolgt.
Het dier slaagt erin te ontkomen, maar Oriants teleurstelling is van
korte duur als hij een pracht van een vrouw in het bos ontwaart die hem
vraagt wat hij daar komt doen? Natuurlijk ontploft Oriant in zuivere
liefde voor deze schoonheid, Beatris geheten, en hij vraagt haar zijn
koningin te worden. Bescheiden stemt Beatris toe en samen keren zij
opgetogen terug naar Lillefoort.
Daar blijkt de koningin-moeder Matabrune - Oriants vader was al uit
zijn lijden verlost - allerminst ingenomen met de partnerkeuze van haar
enig kind. En daar valt wat voor te zeggen: vrouwen die je in het bos
opdoet, daar is wat mee. Maar Oriant drijft zijn zinnen door, het
huwelijk wordt voltrokken en een maand later is Beatris in blijde
verwachting.
Als er in haar directe omgeving een vrouw van een tweeling bevalt,
blijkt de zwangere Beatris te behoren tot die gynaecologische leken die
in de waan verkeren dat een tweeling het levende bewijs van overspel
is. Terzijde, dit misverstand bestond echt en heeft menige boreling het
leven gekost. Gelukkig is Oriant beter op de hoogte, hij vertelt haar
dat een vrouw bij Gods gratie zelfs zeven kinderen in een dracht
ontvangen kan.
Zoals wel vaker gebeurt in dit soort teksten wordt de rust
verstoord door de Saracenen die het land zijn binnengevallen. Oriant
moet zijn hoogzwangere echtgenote toevertrouwen aan haar schoonmoeder
en zich zelf richting slachtveld begeven.
Als de bevalling daar is ziet Matabrune haar kans: zij laat de
zeven baby's die Beatris baart verruilen door zeven pas geboren honden,
brult vervolgens het hele paleis bij elkaar en beschuldigt de totaal
uitgeputte Beatris van bestialiteit. Met alleen maar vijanden om haar
heen kan Beatris niet anders dan genade vragen voor de zonde die zij
niet begaan heeft. De koningin wordt opgesloten en de kinderen aan een
knecht meegegeven om in het woud discreet van kant gemaakt te worden.
Zoals wel vaker gebeurt in dit soort situaties kan de knecht het
niet over zijn hart verkrijgen de kinderen daadwerkelijk te doden; hij
laat hen achter. Zo worden ze gevonden door een kluizenaar, die zich
over hen ontfermt en hen grootbrengt met behulp van een geit die hem
daartoe van Godswege ter beschikking wordt gesteld.
Natuurlijk komt dit uit, maar weer ontsnappen de kinderen aan de
dood. Als hen de halsketting wordt afgenomen (een teken van hun
koninklijke afkomst), veranderen zij in zwanen. Behalve het kind
Helias, dat op dat moment afwezig was. Als Helias oud genoeg is,
bevrijdt hij zijn moeder, doodt zijn criminele grootmoeder, huwt de
dochter van de door hem overwonnen graaf van Frankenborch, verwekt bij
haar een dochter Ida geheten, bewerkstelligt de gedaanteverandering van
zijn betoverde broers en zusters en trekt zich tenslotte terug als
heremiet. Ida wordt door keizer Otto ten huwelijk gegeven aan graaf
Eustachius van Boenen (Boulogne-sur-Mer) en zij wordt moeder van drie
zonen: Boudewijn, Eustaes en Godevaert van Bouillon, de man die in 1099
Jeruzalem veroverde.
Dit verhaal over de Zwaanridder is een mooi voorbeeld van de
interferentie tussen epos en sprookje, een fenomeen dat we ook
tegenkomen in _Karel ende Elegast_, de _Roman van Walewein en het
zwevende schaakspel_ en andere middeleeuwse teksten. Verscheen een paar
jaar geleden bij uitgeverij SUN te Nijmegen de prachtbundel _Van Aiol
tot de Zwaanridder_, waarin u een uitvoeriger samenvatting van het
verhaal kunt lezen en nog veel meer wetenswaardigs, nu is ook de
achterkant van het verhaal bereikbaar in een nieuwe prachtbundel _Van
Aladdin tot Zwaan kleef aan_.
Deze nieuwe loot aan de Van A tot Z boom is voor het overgrote deel
ontsprongen aan de afdeling Volkskunde van het P.J. Meertens-Instituut.
Ik zou dat niet hardop schrijven als dit instituut niet in opspraak
geraakt was, onder andere door de geromantiseerde dagboeken van J.J.
Voskuil. De manier waarop daar door sommige bewoners van Het Bureau
gereageerd is, was niet altijd even gelukkig. Wie met buitenstaanders
over deze boeken praat, komt er snel achter dat Maarten Koning - er
zijn bescheidener pseudoniemen - niet zozeer een gedetailleerde
beschrijving van het toenmalige P.J. Meertens-Instituut geeft, als wel
van het kantoorleven uit de jaren '50. Zo moet ik zelf voortdurend
denken aan de verhalen die mijn vader, kantoorbeambte aan de
Amsterdamsche Bank op het Rembrandtplein, onder het avondeten aan mijn
moeder vertelde. Had ik het voor het zeggen dan zou Voskuil al lang al
zijn voorgedragen voor een eredoctoraat: alleen een briljant
volkskundige kan op deze manier het bureauleven in kaart brengen.
Morgen vergadert het Hoofdbureau (KNAW) over het rapport Toekomst P.J.
Meertens-Instituut dat door een hooggeleerde commissie is opgesteld. De
rode draad van het rapport is 'actualiteit'. Als historicus in hart en
nieren moet ik aan Reynaert denken toen hij zijn beulen richting galg
zag gaan.
Willem.Kuiper@Let.UvA.NL
Literatuuropgave:
- W.P. Gerritsen en A.G. van Melle (red.), _Van Aiol tot de
Zwaanridder. Personages uit de middeleeuwse verhaalkunst en hun
voortleven in literatuur, theater en beeldende kunst_. Nijmegen [SUN]
1993.
- Ton Dekker, Jurjen van der Kooi & Theo Meder, _Van Aladdin tot Zwaan
kleef aan. Lexikon van sprookjes: ontstaan, ontwikkeling, variaties_.
Nijmegen [Kritak-SUN] 1997.
(11)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Fri, 12 Dec 97 20:57:03 -0500
# From: Herman Clerinx <hclerinx@village.uunet.be>
# Subject: Med: 9712.27: Lezing 'Tongeren, het land van de Tungri,
# Kelten en Germanen' door dr. Robert Nouwen
# op 16 januari 1998 te Brussel
=============================================================
Lezing 'Tongeren, het land van de Tungri, Kelten en Germanen'
door dr. Robert Nouwen op 16 januari 1998 te Brussel
=============================================================
Het gegeven is bekend: toen Caesar tussen 57 en 51 v.C. Gallie
veroverde, kwam hij op een bepaald ogenblik in contact met de Eburonen
en hun leider Ambiorix. Naar eigen zeggen slaagde Caesar erin om ze uit
te roeien, waarna hij hun land weggaf aan een 'bevriende' stam: de
Tungri. Deze mensen mochten het vroegere land van de Eburonen besturen,
en van de 1-ste tot de 3-de eeuw n.C. maakte hun gebied deel uit van de
Romeinse Provincie Gallia Belgica. Hun stad Atuatuca - het latere
Tongeren - werd het belangrijkste centrum van hun regio.
Dat gegeven vormde voor dr. Robert Nouwen, de directeur van het
Gallo-Romeins Museum in Tongeren, het uitgangspunt voor een
proefschrift en publicatie. Nouwen gaat na hoe vanaf de komst van de
Romeinen in het gebied (civitas) van de Tungri het romaniseringsproces
steeds meer om zich heen greep. Daanaast besteedt Nouwen aandacht aan
het etnische vraagstuk in de Lage Landen. Waren de bewoners van de Lage
Landen - en met name van de oostelijke grensstreek tussen Belgie en
Nederland - Kelten of Germanen? Was de Rijn een cultuurgrens? Wat
bedoelt men met de termen 'Keltisch' en 'Germaans'? Een van de
stellingen die Nouwen verdedigt, luidt dat de etnogenese (het 'ontstaan
als volk') van de Germanen ongeveer ten tijde van Caesar heeft
plaatsgevonden.
Over dit onderwerp organiseert het Belgisch Genootschap voor Keltische
Studies / Societe Belge des Etudes Celtiques (SBEC) een
Nederlandstalige lezing met en door Robert Nouwen. Deze lezing vindt
plaats op vrijdag 16 januari om 20 uur in het 'auditoire Jean-Baugniet'
van het 'Institut des Hautes Etudes de Belgique' (een afdeling van de
Universite Libre de Bruxelles), Jeannelaan 44 te Brussel.
Herman Clerinx
Bestuurder Belgisch Genootschap voor Keltische Studies
hclerinx@village.uunet.be
(12)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 01 Dec 1997 17:57:39 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.28: Nieuw: A. Komter (ed.), Het geschenk - Over de
# verschillende betekenissen van geven
===========================================================
Aafke Komter (red.)
Het geschenk - Over de verschillende betekenissen van geven
===========================================================
Het geven van geschenken is zo oud als de wereld. De oude Grieken
hadden al een rijk ontwikkelde cultuur van geschenkenuitwisseling. Men
gaf bij de komst of het afscheid van hoog geplaatste gasten, om
vriendschappen te bezegelen, kortom: om banden met anderen aan te gaan.
De bewoners van de Trobriand-eilanden bij Nieuw-Guinea kenden
uitgebreide rituelen van het geven van geschenken, waarbij het er niet
zozeer om ging wat er gegeven werd, maar vooral dat er geschenken
circuleerden. Ook in onze eigen cultuur neemt het geven van geschenken
een belangrijke plaats in: we geven wanneer we bij iemand gaan eten,
bij ziekenbezoek, verjaardagen, huwelijk, geboorte, verhuizingen,
examens, promoties, enzovoort. Over en weer geven is het sociale cement
van een samenleving.
Het geschenk gaat over materiele en immateriele schenkingen in heden en
verleden en in verschillende culturen. De bundel bestaat uit vier
delen. Het eerste deel behandelt de betekenis van schenkingen door de
eeuwen heen: van de vrijgevigheid van de Romeinse keizers jegens het
volk tot de veranderingen in het rituele geven rond Sinterklaas. In het
tweede deel gaat het om de symbolische en de economische 'waarde' van
het geschenk. Deel drie en vier belichten respectievelijk de
psychologische en culturele betekenissen van geven. Aan het slot van
deel vier komt gastvrijheid aan de orde, een van de oervormen van
geven, en een criterium voor menselijke beschaving als zodanig.
* ISBN 90 5356 199 4 * prijs f 49,50 * ca. 240 pagina's ingenaaid
* oktober 1997
Nadere info over AUP: zie eind artikel 9712.19
(13)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Mon, 01 Dec 1997 17:57:39 +0100
# From: Rita Snaddon <ritas@bs20.bs.uva.nl>
# Subject: Lit: 9712.29: Nieuw: Karel en Elegast, Samengesteld door
# Hubert Slings; dl. 1 in serie Tekst in Context
=================================================================
Karel en Elegast
Samengesteld door Hubert Slings
Deel 1 in de serie Tekst in Context, onder redactie van Frits van
Oostrom en Hubert Slings.
=================================================================
Tekst in Context
----------------
Tekst in Context is een reeks historische literatuur voor het
voortgezet onderwijs, speciaal ontwikkeld voor gebruik in de Tweede
Fase. De reeks is zowel inzetbaar voor HAVO 4/5 als voor VWO 4/5/6 en
kan op verschillende manieren gebuikt worden. De serie is uitgebreid
getest en enthousiast onthaald door docenten en leerlingen op scholen
voor HAVO en VWO.
Karel en Elegast
----------------
Deze nieuwe uitgave is opgezet volgens een duidelijk stramien. Het
verhaal van Karel en Elegast wordt verteld in de oneven hoofdstukken,
gedrukt op de gele pagina's. De middeleeuwse tekst is afgedrukt naast
een hedendaagse vertaling, die zo veel mogelijk de oorspronkelijke
tekst volgt. Ook is de tekst voorzien van commentaar en uitleg. De even
hoofdstukken geven achtergrond-informatie over het leven van Karel de
Grote en de middeleeuwse verhalen-cultuur. Deze context is gedrukt op
de blauwe pagina's.
Niet alleen voor leerlingen van het voortgezet onderwijs is dit boek
een genot om te lezen; ook andere geinteresseerden zullen worden
gegrepen door het verhaal van Karel en Elegast, dat door de
historisch-sociologische achtergrondinformatie weer helemaal tot leven
komt. Bovendien is het boek door de vele kleurenillustraties en de
aantrekkelijke en heldere vormgeving een lust voor het oog!
* 19 november 1997 * 96 pagina's * ingenaaid * fl. 17,50 * ISBN
90 5356 245 1
Nadere info over AUP: zie eind artikel 9712.19
(14)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
# Date: Wed, 17 Dec 1997 11:21:18 +0100
# From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@let.UVA.NL>
# Subject: Lit: 9712.30: Pas verschenen: Bernt Luger. Wie las wat in de
# negentiende eeuw?
=====================================================================
PAS VERSCHENEN:
Bernt Luger. Wie las wat in de negentiende eeuw? Redactie en
samenstelling: Willem van den Berg en Marita Mathijsen. Bibliografie:
C.J. Aarts. Utrecht: Stichting Matrijs i.s.m de Vakgroep Moderne
Nederlandse Letterkunde van de Universiteit van Amsterdam, 1997. 272
blz. Ills. ISBN 90-5345-115-3.
=====================================================================
Op woensdag 17 december 1997 werd in de Academische Club te Amsterdam
een bundel artikelen gepresenteerd van de vorig jaar plotseling
overleden neerlandicus Bernt Luger. Deze kenner van de 19e-eeuwse
literatuur kan beschouwd worden als een pionier op het terrein van het
historisch leesonderzoek, waarvan bijvoorbeeld de bijdragen over 'Een
negentiende-eeuwse leesbibliotheek', 'Wie las wat in de negentiende
eeuw?' en '"Voor 5 centen in de week"; Haarlemse winkelbibliotheken in
de negentiende eeuw' getuigen.
Wat de uitermate belezen Luger zelf las zou voor een deel kunnen
blijken uit de auctiecatalogus van Bubb Kuyper van 2-4 december jl.
waarin de enorme collectie die hij met veel liefde en zorg bijeen had
gebracht, beschreven staat en die inmiddels over een groot aantal
nieuwe liefhebbers van boek en literatuur verspreid is. In ieder geval
las Bernt Luger Aletrino, Multatuli, L. van Eikenhorst (= Johan de
Vries), Dickens, George Sand, Busken Huet, Prins, Netscher, Strindberg,
Potgieter, Vestdijk en Van Eeden, allemaal auteurs over wie hij
gepubliceerd heeft.
De door Cees Aarts samengestelde bibliografie van Luger telt een paar
honderd titels, exclusief de ca. 300 recensies voor de
Prisma-lectuurvoorlichting. Zelfs in die ultrakorte recensies kon de
begaafd stilist met zijn scherpe pen een pas verschenen werk grondig
fileren. Die scherpe pen was zeer gevreesd in de kring van het
Multatuli-genootschap, maar - goochelend met pseudoniemen - kon Luger
ook zijn eigen werk afkraken, bijvoorbeeld zijn bij Querido verschenen
editie van Cornelis Paradijs' 'Grassprietjes' in de nieuwe editie van
diezelfde tekst die bij Cees Aarts verscheen.
De beurtelings cynische, kritische en liefdevolle blik van Bernt Luger
ziet men voortdurend tussen alle trefzekere volzinnen van de in deze
bundel bijeengebrachte zestien artikelen over literatuur- en
boekgeschiedenis, die voor hem geen afzonderlijke disciplines waren.
P.J. Verkruijsse
(15)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
*-------------------------------------------------------------------------*
| |
| Informatie over Neder-L: |
| ======================== |
| Algemene informatie opvragen over Neder-L: stuur mail naar |
| listserv@nic.surfnet.nl met daarin de boodschap: GET NEDER-L INFO |
| Abonnement nemen op Neder-L: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl |
| met als boodschap: SUB NEDER-L uw-voornaam/voorletters uw-achternaam |
| Neder-L op het web/WWW: Neder-L-nummers zijn vanaf januari 1997 in |
| web-formaat te lezen via: http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/ |
| Nadere informatie over Neder-L in web-formaat: zie artikel 9706.01 |
| Er is ook een WWW-archief met alle e-mailversies van Neder-L sinds |
| juni 1992, dat ook op trefwoord doorzocht kan worden; de URL van dit |
| listserv-archief: http://listserv.surfnet.nl/scripts/wa.exe?S1=neder-l|
| Neder-L wordt ook verspreid via de Internet-newsgroup bit.lang.neder-l |
| Oude Neder-L-bulletins opvragen: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl|
| met daarin een boodschap als: GET NEDER-L LOG9206 |
| (resultaat: logboek met Neder-L-artikelen van juni '92 wordt gestuurd)|
| Of maak gebruik van het listserv-archief (zie 5 regels hierboven) |
| Bijdrage voor Neder-L opsturen: stuur mail naar neder-l@nic.surfnet.nl |
| Contact met redactie: stuur mail naar Salemans@baserv.uci.kun.nl, naar |
| Willem.Kuiper@let.uva.nl, naar Piet.Verkruijsse@let.uva.nl (voor de |
| evenementenagenda), naar Oostendorp@rullet.leidenuniv.nl (voor |
| neerlandistiek op het Web), of naar P.A.Coppen@let.kun.nl |
*-------------------------------------------------------------------------*
*-Einde-------------------- Neder-L, no. 9712.b --------------------------*
Thread Navigation
This is a paginated view of messages in the thread with full content displayed inline.
Messages are displayed in chronological order, with the original post highlighted in green.
Use pagination controls to navigate through all messages in large threads.
Back to All Threads