🚀 go-pugleaf

------------------------------------

Uit de reacties tot nog toe blijkt dat er ook in de niet-linuxgroepen
mensen zijn die de cross-posting op prijs stellen. Zolang dat zo is
stoor ik me dus niet te erg aan puriteinen die de muren tussen de
verschillende groepen hoger willen maken dan strikt nodig is.

Vooral niet gezien de prietpraat die *wel* op die groepen getolereerd wordt...

-------------------------------------

Wat is Linux? 
   (Linux is een Unix)

Wat is Unix? 
   (Unix is een gereedschapskist)

Wat is X of X11?
   (X is wat elke GUI had moeten zijn)

Werkt Linux op mijn systeem? 
   (Ja)

Kan Linux samen met andere OSsen op een systeem samenwonen?
   (Ja)

Is Linux "moeilijk"? 
   (Nee)

Hoe zit het met de software onder Linux.
   (Goed)

Is Linux iets voor mij?
   (weet-ik-veel)

Wat kost Linux?
   (Niks)

Hoe moet ik het in bezit krijgen.
   (liefst met CD)

Waar kan ik meer te weten komen?
   (Achteraan)





Wat is Linux?  

Om te beginnen: Linux is een kloon van Unix en Unix is een Operating
System, net zoals MS-DOS en OS/2. En net zoals bij MS-DOS en OS/2
draait er ook een grafishe schil bovenop. Zie voor details de kopjes
"Wat is Unix" en "Wat is X". En natuurlijk "Is Linux iets voor mij".

Linux is dus een kloon van Unix. Op het woord "Unix" rust echter een
Trademark of zoiets en hetzelfde geldt voor de code. Daarom is Linux
van de grond af opnieuw geschreven en heeft het een andere naam. Linux
is echter wel zoals ze dat noemen 'POSIX-certified' en kan in het
dagelijks gebruik dus als synoniem voor Unix gelden.

Er zijn overigens meer gratis "unixen" voor de PC; zo is er een
product dat "FreeBSD" heet en dat eveneens naar tevredenheid van de
gebruikers schijnt te werken. Maar goed, daar hebben we het hier niet
over...




Wat is Unix?

Unix is een multi-user, multi-tasking operating systeem dat binnenkort
zijn dertigste verjaardag hoopt te vieren. De meest kenmerkende
eigenschap van Unix is de opvatting dat bijna alle taken op een
computer het best kunnen worden uitgevoerd met behulp van een groot
aantal kleine programma's of 'tools', die ieder voor zich zijn
gespecialiseerd in een relatief beperkte operatie. Door een aantal van
deze kleine tools achter elkaar te schakelen kunnen dan grote en
ingewikkelde bewerkingen worden uitgevoerd. Het beheersen van die
tools geschiedt bij voorkeur d.m.v. commando's en ASCII-tekst.

De filosofie achter Unix is dus volslagen anders dan die achter 
de Microsoft operating systemen, waarbij de gebruiker doorgaans
wordt gescheiden van operating systeem en applicaties door middel van
een Muis-en-Menu systeem.



Wat is X?

X, of X11, of het X Windowing System, is het Unix-equivalent van wat
MS-Windows is voor MS-DOS. Kortom: een grafische shell. Waar de
MS-Windows GUI echter verstrengeld is met de rest van het operating
system is X nadrukkelijk gesplitst in een aantal functionele eenheden
die dan ook naar believen uitwisselbaar zijn. De belangrijkste daarvan
is de 'window manager' die bepaalt hoe het scherm eruit ziet en hoe de
toetsen en de muis zich gedragen. Zelf gebruik ik uit pure balorigheid
een window manager die niet van Win95 te onderscheiden is.

Een tweede verschil met MS-Windows is dat de server en client van X
apart zijn uitgevoerd. Daarom kun je een X applicatie laten draaien
aan de andere kant van de wereld terwijl op je eigen computer alleen
de beeldscherm-, muis- en toetsenbord acties plaatsvinden.

X is (uiteraard) op elke Linux distributie aanwezig in de vorm van de
'free' XFRee86, inclusief een aantal window managers en andere
speeltjes.

Zie verder de X-Linux.VVV van Jan-Willem Smaal.




Werkt Linux op mijn systeem?

Er bestaat een Linux voor (uiteraard) de Intel-PC, de APPLE MacIntosh,
de DEC Alpha, de Sparc en enkele minder gangbare architecturen. Voor
de PC met zijn honderden verschillende peripherals en varianten
bestaat een uitgebreide lijst met ondersteunde hardware. Zelf heb ik
alleen ervaring met gewone Intel-PC's en ik ben aan Linux, inclusief
X, begonnen op een 386/40 met 8 meg geheugen. Dat werkt heel
behoorlijk, zolang je niet probeert Netscape te starten... Achteraan
deze VVV vind je verwijzingen naar de zogenaamde "hardware howto's",
waar je voor elk platform kunt checken of de hardware die je hebt, of
wilt kopen, met Linux werkt.

  (verbetering door gebruiker:)
  Linux werkt op de PPC modellen van Apple.
  Er zijn unixen verkrijgbaar voor *sommige* 680x0 Apple modellen. Deze
  unixen kunnen dan vaak het scherm niet aansturen, alleen
  keyboard/serial/ethernet. 


Kan Linux samen met andere OSsen op een systeem samenwonen?

Ja. Veel mensen willen de vrijheid om elke keer net dat operating te
kiezen dat het beste is voor een bepaald karwei. Het is daarom nuttig
te weten dat Linux heel wel kan samenleven met Win95, WinNT en OS/2 op
een en dezelfde harde disk. Je moet dan wel voor elk operating systeem
een aparte partitie hebben. Als alle OSsen eenmaal zijn ge"installeerd
zijn er vele manieren om bij het booten te kiezen voor een van die
OSsen: ik noem hier 'lilo', 'loadlin' of een van de commercieele
bootmanagers. 

Overigens: met behulp van een programmaatje 'fips' geheten kun je een
DOS-partitie verkleinen zonder dat de gegevens verloren gaan.

Over partities gesproken: 'lilo' verwijder je van je bootsector d.m.v.
het MS-DOS commando FDISK /MBR dat niet gedocumenteerd is.


Is Linux "moeilijk"?

De installatie met behulp van een van de gangbare 'distributies' is
ongeveer van het niveau van de setup van MS-Windows van voor 1995. Na
zo'n installatie heb je een grafische interface (het X Window systeem)
die het mogelijk maakt (ongeveer) te werken zoals men dat onder
MS-Windows doet. Je kunt uiteraard ook zonder X werken: dan ziet het
scherm er ruwweg uit als onder MS-DOS.

Als je je beperkt tot bijvoorbeeld Wordperfect-for-Unix, of Applixware
(ook zoiets), of Netscape is het verschil met MS-Windows miniem; je
maakt dan echter alleen maar gebruik van de grotere efficiency van
het Unix operating system en niet van de grotere flexibiliteit
ervan. Serieus met Unix werken op een manier waarbij je echt gebruik
maakt van de kracht van het systeem is niet triviaal. De
beloning is er echter ook naar.



Hoe zit het met de software onder Linux.

In principe heeft Linux zijn eigen filesysteem en z'n eigen
programma's die niet uitwisselbaar zijn met andere operating systemen,
analoog aan de situatie dat je ook geen programma's kunt uitwisselen
tussen bijvoorbeeld de MacIntosh de MS-Windows. In de Unix omgeving
worden programma's dikwijls geleverd in source code die dan op de
individuele machines moet worden gecompileerd.

Linux heeft uitgebreide mogelijkheden om bestanden op andere
filesystemen te benaderen, inclusief die van OS/2, MacOS, Win95 en
gecomprimeerde disks (Stacker en Doublespace).

Daarnaast beschikt Linux over een imposant aantal 'emulators'. Met
zulke emulators kun je (een aantal van de) programma's van andere
operating systemen onder Linux draaien. Uiteraard dekken zulke
emulators nooit 100%, maar sommigen komen er toch heel dicht bij. De
belangrijkste zijn:
  
   naam        emulatie       uitgave      kwaliteit
   dosemu      MS-DOS         gratis       goed tot zeer goed
   wine        MS-Windows     gratis       experimenteel
   wabi        MS-Windows     commercieel  goed tot zeer goed
   executor    MacIntosh      commercieel  matig
   iBCS        SCO Unix (ea.) gratis       goed tot zeer goed
   em86        80x86-linux    onbekend     onbekend
   
(de laatste emulator maakt het mogelijk Intel-binaries op de Alpha te
draaien).

Unix heeft zelf natuurlijk WYSIWYG wordprocessors, spreadsheets en de
hele reutemeteut, net zoals MS-Windows. Dit soort programma's is
helaas vaak commercieel, d.w.z. je moet ervoor betalen, net zoals je
moet betalen voor Wordperfect of Excel. Een goede
'Wordperfect-achtige' is Applixware; een 'Word4Windows-achtige'
is Staroffice (voorlopig nog gratis).

En met het bovengenoemde Wabi kun je bijna alle Win 3.1 apps draaien
tot en met SPSS4Windows versie 5.

Tenslotte worden veel taken in de Unix-filosofie heel anders benaderd
dan onder MS-Windows of op de Mac. Zo geven heel veel Unix-gebruikers
nadrukkelijk de voorkeur aan LaTeX boven de meest sexy WYSIWYG die
Bill maar heeft kunnen bedenken.




Is Linux iets voor mij?

Dat hangt ervanaf wat je met je computer wilt. Als je alleen maar
spelletjes wilt spelen, of scripties wilt schrijven of de boekhouding
van je bedrijfje per computer wilt voeren, en verder niks, dan is Linux
waarschijnlijk niets voor jou (ik hoop niet dat ik nu de halve Linux
gemeenschap over me heen krijg).

Als je een professional bent of al langere tijd op dat niveau opereert
gebruik je Linux waarschijnlijk al :-).

Blijven over: serieuze hobbyisten, studenten informatica,
wetenschappelijke onderzoekers op bijna ieder gebied, mensen die
plezier beleven aan het werken met kwalitatief hoogstaande systemen. 

O ja, en mensen die een netwerk willen (moeten) bouwen en beheren.




Wat kost Linux?

Niks. En hetzelfde geldt voor verreweg de meeste programma's die onder
Linux werken. Het verdient echter aanbeveling om voor een paar
tientjes een of andere distributie op CD te kopen. Op zo'n distributie
is alles te vinden dat een professionele computergebruiker in zijn
leven ooit nodig kan hebben, inclusief X, LaTeX, een postscript-driver
voor alle denkbare printers, compilers en/of interpreters voor alle
serieuze computertalen, editors, TCP/IP, filesystemen en de
rest. Allemaal gratis en doorgaans *met* source code.

Als je van plan Linux binnen een bedrijf te gebruiken kun je overwegen
een van de 'ondersteunde' distributies te kopen, bijvoorbeeld bij Le
Reseau in Middelstum, waar ik zelf goede ervaringen mee heb. Verder
heb je de Nederlandse vestiging van Infomagic. Een goede commercieele
distributie is die van Caldera, opgericht door een van de topmanagers
van Novell. Daar zit dan ook ook een goede novell-server voor Linux
bij, alsmede een drag-and-drop windows manager.



Hoe kan ik het in bezit krijgen?

Zoals gezegd zijn Linux en 99% van de software onder Linux gratis, of
liever 'GNU'. Alles is dus vrijelijk te copieeren van andere
Linux-gebruikers of via ftp te 'downloaden' van een van de vele
servers.

Gezien de grootte van een bruikbaar systeem (inclusief X al gauw een
Meg of vijftig gecomprimeerd) kun je beter een van de vele CD
distributies kopen. Pin me niet vast op prijzen, maar een Infomagic
distributie met zes (6) CD's kost in de goede boekhandel zo'n
vijfenveertig gulden. Houd er rekening mee dat hierop een groot deel
deel dubbel of driedubbel is opgenomen. Dat komt omdat bijvoorbeeld de
zogenaamde 'Red Hat', 'Debian' en 'Slackware' distributies er alledrie
op staan; de Red Hat zelfs twee keer, zowel voor de Alpha als voor de
Intel PC.

Op http://www.nllgg.nl/ kun je een lijst vinden met (boek)winkels
die doorgaans Linux-CD's in voorraad hebben.


Waar kan ik meer te weten komen?

Eric Maryniac en ikzelf hebben twee jaar geleden al het eerste
Nederlandse boek over Linux geschreven. Het staat in z'n geheel on-line
op http://www.nllgg.nl/boeken/De_PC_als_UNIX-workstation, dus als je meer
details wilt kun je ze daar vinden. Je mag het natuurlijk ook kopen bij
de uitgeverij SamSom in de prettige wetenschap dat van elk
verkocht exemplaar een dollar naar de Free Software Foundation gaat.

Verder natuurlijk op de WWW-pagina van de Nederlandse Linux Gebruikers
Groep http://www.nllgg.nl/. Daar word je verder verwezen naar andere
(meestal engelstalige) literatuur, waaronder de verschillende
comp.os.linux.* Usenetgroepen.

Een goede engelstalige FAQ:
http://www.cl.cam.ac.uk/users/iwj10/linux-faq/index.html

Enkele andere goede Linux sites: 
   http://www.linuxnow.com/
   http://www.fokus.gmd.de/linux/linux-prog.html

Verder is er een Nederlandse Usenet groep: nl.comp.os.linux, waar men
je ook graag met raad en daad zal bijstaan.

Andere adressen...

www.infomagic.nl



Lijsten met hardware die onder Linux werkt.

Hieronder de lijst met Linux "hardware-Howto's"; voor elk platform
een. Mochten er verhuisd zijn dan kun je even op de Nllgg kijken (zie
boven).

* Linux/intel PC's
       http://ksc.au.ac.th:8000/hardware.html
* Linux/m68k
       http://www.clark.net/pub/lawrencc/linux/
* Linux/MIPS
       http://www.waldorf-gmbh.de...
       This page has been moved to http://www.fnet.fr/linux-mips/
* Linux for Acorn
       http://www.ph.kcl.ac.uk/~amb/linux.html
* MacLinux
       http://ftp.sunet.se/pub/os/Linux/mklinux/mkarchive/info/index.html

Aanvullingen/verbeteringen


* Linux-pmac: 
       http://www.cs.wisc.edu/~tesch/linux_info/

* Linux/SPARC: 
       http://www.geog.ubc.ca/s_linux.html

* Linux/PPC: 
       http://www.linuxppc.org/

(bedankt).









-- 
Hans Paijmans

paai@kub.nl
http://pi0959.kub.nl:2080/paai.html