🚀 go-pugleaf

==================BEGIN FORWARDED MESSAGE==================
Daisy-info nr 1. 
April 2002


Inleiding

Dit is de eerste uitgave van Daisy-info, onze speciale
Daisy-nieuwsbrief.
Enige tijd geleden hebben de huidige gebruikers van studie- en
vakmateriaal al beknopte informatie ontvangen over de komst van de
Daisy-lectuur. Deze nieuwsbrief is bedoeld om uitgebreidere informatie
te verschaffen over Daisy en om ook de praktische veranderingen die
Daisy met zich meebrengt, nader te belichten. Wij streven er naar om
de nieuwsbrief tijdens de invoering van Daisy meerdere keren te laten
verschijnen.


Korte achtergrond van Daisy

De naam Daisy is de Engelse afkorting van Digital Audio-based
Information System. Daisy biedt gesproken lectuur in digitale vorm.
Dat wil zeggen dat met een menselijke stem voorgelezen teksten met
behulp van digitale technieken worden opgenomen en afgespeeld. De
gesproken tekst staat dan op een digitale geluidsdrager zoals een
cd-rom en niet langer op een cassette.

Aangezien het "analoge tijdperk'' zijn einde nadert en de cassette
niet langer aan de huidige gebruikerseisen voldoet, is medio jaren
negentig het zogenaamde Daisy Consortium (www. daisy.org) opgericht
door een aantal innovatieve blindenbibliotheken over de gehele wereld.
In dit internationale samenwerkingsverband, waarin ook de FNB
participeert, zijn deze bibliotheken de afgelopen jaren druk bezig
geweest een standaard te ontwikkelen voor digitale productie, opslag,
distributie en weergave van gesproken lectuur. Dit alles heeft geleid
tot de zogenaamde Daisy-lectuur. Daisy is inmiddels een erkende
internationale standaard die aansluit bij standaarden die door
uitgevers, industrie en de internet-wereld zijn afgesproken.


Waarom omschakelen van cassette naar cd-rom?

Al tientallen jaren verschijnen studie- en vaklectuur, kranten,
tijdschriften, informatieve en ontspannende boeken op compact
cassette. Dit is totnogtoe de meest toegankelijke geluidsdrager die
intensief gebruikt wordt door tienduizenden mensen met een
leeshandicap. 
De cassette heeft echter een aantal duidelijke nadelen:

* De geluidskwaliteit is kwetsbaar en neemt af als de cassette vaker
gebruikt wordt.
* Het opzoeken van bepaalde passages vereist handigheid en geduld van
de gebruiker. Daardoor zijn bijv. naslagwerken en studieboeken (met
inhoudsopgaven, voetnoten etc.) weinig toegankelijk.
* Een gesproken uitgave bestaat vaak uit een verpakking met meer dan
��n cassette, met kans op vermissing, beschadiging. 
* Analoge apparatuur wordt bijna niet meer geproduceerd door de
audio-industrie. De huidige apparatuur zoals gebruikt door de
blindenbibliotheken kan dus niet meer vervangen of gerepareerd worden
als dat nodig is. 
* De vraag van consumenten naar cassettes en cassetterecorders is
sterk afgenomen. Ook het aanbod wordt als gevolg daarvan steeds
geringer.


Voordelen van Daisy-lectuur op cd-rom

De Daisy-lectuur kent de bovengenoemde nadelen niet. In tegendeel,
tegenover elk nadeel van de cassette staat een duidelijk voordeel van
de cd-rom:

* De geluidskwaliteit van een cd-rom is veel beter dan die van een
cassette. Bovendien zal het geluid bij veelvuldig gebruik niet in
kwaliteit achteruit gaan. 
* Tijdens de productie van de  Daisy-lectuur wordt een zogenaamde
navigatiestructuur in het boek aangebracht waardoor het veel
eenvoudiger wordt om door het boek te "bladeren''. Er is dus geen
sprake meer van heen en weer spoelen maar een bepaalde passage kan
direct worden opgezocht. Afhankelijk van het soort afspeler kan deze
navigatiestructuur meer of minder benut worden. 
* Tijdens het lezen kunnen er zogenaamde bladwijzers worden
aangebracht: op die manier kan men favoriete passages markeren.
* Een gesproken boek van gemiddelde lengte past gemakkelijk op ��n
cd-rom. Dat betekent dus dat het Daisy-boek veel handzamer is in het
gebruik: er zijn immers geen tientallen cassettes meer nodig. Voor
zowel producent als gebruiker wordt  het een stuk gemakkelijker. 


Huidige stand van zaken rondom Daisy

Onder leiding van de FNB bereiden de Anders Lezen Bibliotheken op dit
moment de introductie van Daisy in Nederland voor. In het najaar van
2001 zijn zij met het project Daisy-NL gestart dat moet regelen dat
gedurende een bepaald tijdsvak alle nieuwe gesproken lectuur in
Daisy-formaat wordt geproduceerd en uitgeleverd en dat een belangrijk
deel van de huidige analoge collectie wordt omgezet naar Daisy. 


Productie

De studie- en vaklectuur zal als eerste aan de beurt komen om in
Daisy-formaat te worden geproduceerd.  In april en mei zullen de
FNB-opnamestudio's in Amsterdam en Rotterdam worden omgebouwd voor
digitale producties. In het voorjaar en de zomer van dit jaar zal er
volop gewerkt gaan worden aan de productie van studie- en vaklectuur
in Daisy-formaat. De doelstelling is om met ingang van het nieuwe
schooljaar alle nieuwe gesproken boeken digitaal in Daisy-formaat aan
scholieren, studenten en vakbeoefenaars te leveren.  Waarschijnlijk
zullen in de loop van dit kalenderjaar ook al een beperkt aantal
informatieve en ontspannende boeken als Daisy-boek geleverd kunnen
worden.


Conversie

Naast de start van de productie van cd-roms in Amsterdam en Rotterdam
wordt er in Grave gelijktijdig begonnen met de conversie van analoge
naar digitale studie- en vaklectuur. Dit betekent dat een deel van de
collectie van de studie- en vaklectuur die nu op moederbanden bij
bibliotheek Le Sage ten Broek in Nijmegen is opgeslagen, wordt omgezet
naar cd-rom. Deze cd-roms worden voorzien van een platte
Daisy-structuur, dat wil zeggen een structuur met beperkte
zoekmogelijkheden. Hier is voor gekozen omdat op deze manier in een
hoog tempo - circa 300 banden per dag - heel veel boeken kunnen worden
omgezet. De geluidskwaliteit van deze cd-roms is ook nog gelijk aan
die van cassettes aangezien er vanaf band wordt gekopieerd. De nieuw
geproduceerde digitale producties krijgen wel een volwaardige
navigatiestructuur mee met alle daaraan verbonden zoekmogelijkheden.
Deze geconverteerde lectuur zal de mededeling "dit is een
geconverteerde titel" meekrijgen. Concreet kunnen we op deze manier
per 1 september een lijst van 5000 titels op cd-rom beschikbaar
stellen. Deze lijst wordt in overleg met de afdeling bemiddeling van
de Studie- en Vakbibliotheek samengesteld. Per 1 januari 2003 zullen
er vervolgens 8000 studie- en vaklectuurtitels in Daisy-formaat
beschikbaar zijn. 
In de loop van 2003 volgen informatieve en ontspannende boeken, in
2004 de kranten en tijdschriften en andere lectuur.


Overgangsfase

De omschakeling van cassette naar cd-rom zal niet in ��n keer maar
geleidelijk verlopen: voor de gebruikers van studie- en vaklectuur,
die om wat voor reden dan ook, toch nog gebruik willen maken van
cassettes, is dat nog mogelijk tot 1 januari 2003. Hiervoor is
speciale apparatuur aangeschaft die in Amsterdam komt te staan. Met
dit apparaat kan  weer van Daisy-cd-rom naar cassette worden
gekopieerd. 
Er is dus sprake van een overgangstraject gedurende een aantal maanden
vanaf najaar 2002 tot 1 januari 2003.  Vanaf 1 januari 2003 wordt
studie- en vakmateriaal alleen nog maar op cd-rom geleverd. Wij zullen
ons best doen om u vanaf die datum zo goed mogelijk van dienst te zijn
maar kunnen mogelijke aanloopproblemen of 'kinderziektes' met
betrekking tot de cd-roms in deze periode natuurlijk niet uitsluiten.


Welke gevolgen heeft de Daisy-cd-rom voor u als gebruiker?

De introductie van Daisy-lectuur op cd-rom houdt in dat de wijze van
afspelen verandert. Daisy-lectuur beluisteren kan op verschillende
manieren: 

* Via een speciale Daisy-speler. Er zijn momenteel twee Daisy-spelers
op de markt: de Plextalk en de Victor Reader. Beide apparaten worden
geproduceerd in het buitenland en door Nederlandse leveranciers op de
markt gebracht. De spelers zijn in verschillende uitvoeringen
leverbaar (bijvoorbeeld voor gebruik met oplaadbare batterijen,
werking op netvoeding of beide). Behalve naar Daisy-boeken of
Daisy-lectuur kunt u met de spelers ook naar gewone audio-cd's
luisteren. Zowel de afluistersnelheid als de geluidsweergave kunt u
naar eigen wens aanpassen.

* Via software op een PC. Dit is software die je kunt installeren op
een PC met cd-rom-drive zodat de PC op deze manier als Daisy-speler
gebruikt kan worden. Deze software biedt ook uitgebreide navigatie -en
zoekopties.
Er is software die door de Zweedse blindenbibliotheek TPB (lid van het
Daisy-consortium) in eigen beheer is ontwikkeld. De FNB onderzoekt nog
of deze software in de toekomst aan de gebruikers van Daisy-lectuur
ter beschikking kan worden gesteld.  Daarnaast zijn er twee
commerci�le software-readers beschikbaar: de LpPlayer en de Victor
Reader Soft. Het ligt in de lijn der verwachting dat in de toekomst
meer commerci�le en niet-commerci�le software ontwikkeld zal worden.


Kosten

De kosten van een Daisy-speler liggen rond de  � 700,-. Momenteel zijn
er besprekingen gaande tussen de Ministeries van OCW, VWS en SZW die
ertoe moeten leiden dat voor de eerste groep gebruikers van het
Daisy-boek - de studenten en vakbeoefenaars - de Daisy-spelers vergoed
gaan worden. Op deze manier kan iedere gebruiker bij aanvang van het
nieuwe schooljaar de beschikking hebben over een speler. 
Waarschijnlijk zal er in de gesprekken ook aandacht zijn voor de
afspelers voor alle andere lezers van gesproken lectuur. Zodra er meer
bekend is over de vergoeding van kosten zullen wij dat melden.


Verpakking, verzending en retournering

Het vertrouwde plastic hoesje van de cassette zal in het geval van
studie- en vaklectuur plaatsmaken voor een eenvoudige kartonnen
'envelop' of hoesje waar de cd-rom in zit. De cd's hoeven na gebruik
niet meer meteen teruggestuurd te worden. Het is de bedoeling dat zij
gedurende een jaar door de  gebruiker verzameld worden en dan
'gebundeld' worden geretourneerd.  Dit terugsturen is kosteloos. De
gebruikte cd's gaan weer naar de cd-producenten die deze kunnen
hergebruiken. Deze methode is uiteindelijk het meest kosteneffici�nt.


Meer informatie

Wilt u meer weten over Daisy, dan kunt u zich wenden tot:

FNB, lectuur en informatie voor mensen met een leeshandicap
Postbus 24
5360 AA Grave
T (0486) 486 486
F (0486) 476 535
E abonnee@fnb.nl
I www.fnb.nl
===================END FORWARDED MESSAGE===================