🚀 go-pugleaf

http://www.fnbb.nl/sub_home/nieuws_artikeldaisy.html

Het gesproken boek van de toekomst: Daisy

Gesproken boeken, kranten en tijdschriften zijn de populairste
producten van de Nederlandse blindenbibliotheken. Deze gesproken
lectuur verschijnt al enkele tientallen jaren op compact cassette.
Momenteel geldt de cassette als het meest toegankelijke medium voor de
meeste mensen met een leeshandicap. De blindenbibliotheken ontsluiten
op cassette een collectie van ruim 60.000 boeken en meer dan 450
verschillende titels van kranten en tijdschriften.

De mogelijkheden van het gebruik van een gesproken boek op cassette
zijn echter beperkt. De geluidskwaliteit is niet bijzonder hoog en
wordt minder naarmate de cassette vaker wordt gebruikt. Het opzoeken
van bepaalde passages gaat gepaard met heen en weer spoelen; het is
niet mogelijk om per pagina te lezen of direct naar een bepaalde
pagina te gaan. Hierdoor zijn bijvoorbeeld kook- en tuinboeken,
religieuze boeken et cetera moeilijk te hanteren voor mensen met een
leeshandicap. Schoolboeken en vaklectuur dienen inhoudsopgaven,
pagina�s, voetnoten en andere structuurelementen te bevatten die het
mogelijk maken effici�nt te lezen en snel de gewenste informatie te
vinden. Een gesproken boek bestaat uit een doos met een aantal
cassettes en is alleen daarom al minder eenvoudig te hanteren. 
Bovendien, het tijdperk van de cassette nadert zijn einde. Het wordt
al moeilijker om goede geluidsapparatuur voor het opnemen en afspelen
van cassettes te vinden.

Straks: gesproken lectuur op CD-ROM
Er is een volgende generatie van gesproken boeken in aantocht: het
zogenaamde Daisy-boek. Dit systeem zal de genoemde beperkingen niet
hebben. 
Daisy is de afkorting van het Engelse "Digital Audio-based Information
System". 
Een Daisy-boek is een gesproken boek in digitale vorm. Dat wil zeggen
dat de gesproken tekst met behulp van digitale technieken wordt
opgenomen en kan worden afgespeeld. Binnen de gesproken tekst is het
mogelijk om op hoofdstuk, paragraaf en paginanummer te zoeken en om
bladwijzers te plaatsen om aan te geven waar men bij het lezen een
pauze heeft ingepast. Zo kan later eenvoudig weer verder worden
gelezen. De geluidskwaliteit kan beduidend beter en constanter zijn
dan die van een cassette.

Het Daisy-boek kan worden opgeslagen op ��n CD-ROM, die op
verschillende manieren kan worden afgespeeld:
- op een speciale, eenvoudig te bedienen, Daisy-speler.
- op een PC, met behulp van een uitleesprogramma. In dat geval is het zelfs mogelijk om de geschreven tekst van het boek parallel met de gesproken tekst zichtbaar of leesbaar te maken via het scherm of met een aanpassing (een brailleleesregel bijvoorbeeld). Ook is het mogelijk om afbeeldingen weer te geven en eigen aantekeningen bij de teksten in het boek te plaatsen
- onderzocht wordt of afspelen via de populaire MP-3 speler wenselijk en haalbaar is.

Toepassing
Wereldwijd zijn blindenbibliotheken bezig deze volgende generatie
gesproken boeken te ontwikkelen. Dat doen zij niet ieder voor zich,
maar in een internationaal samenwerkingsverband: het Daisy Consortium.
Daisy is dan ook inmiddels een erkende internationale standaard, die
overigens aansluit bij standaarden die door uitgevers, industrie en
internet-wereld zijn afgesproken. Het wordt zodoende ook mogelijk om
internationaal gesproken boeken uit te wisselen: op cd-rom en via
Internet. 

De Anders Lezen Bibliotheken bereiden op dit moment de introductie van
Daisy in Nederland voor. De Federatie van Nederlandse
Blindenbibliotheken is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en
toepassing. Onlangs is zij met het project Daisy-NL gestart, dat moet
regelen dat in ongeveer anderhalf jaar tijd alle nieuwe gesproken
lectuur in Daisy-formaat wordt geproduceerd en uitgeleverd (hierbij
moeten onder andere de analoge studio�s worden omgebouwd naar
digitale) en dat een belangrijk deel van de huidige analoge collectie
wordt omgezet naar Daisy.

Het is een ambitieus en omvangrijk project dat een enorme impact heeft
op de wijze van produceren, archiveren en distribueren. Er zal een
nationale campagne worden gevoerd waarin alle betrokken organisaties
�n doelgroepen uitvoerig op de hoogte zullen worden gebracht van de
gevolgen van de invoer van digitale gesproken lectuur. Naar
verwachting maakt al in de loop van 2002 daadwerkelijk de eerste
Daisy-lectuur (boeken en wellicht ook kranten en tijdschriften) deel
uit van de dienstverlening van de Anders Lezen Bibliotheken. Daarbij
heeft studie- en vaklectuur de hoogste prioriteit.

Deze website zal u op de hoogte houden van de voortgang van het
project in de vorm van nieuwsartikelen.

Federatie van Nederlandse Blindenbibliotheken,
afdeling Research & Development.
november 2001.



-- 
KRteG.