🚀 go-pugleaf

Walther Schoonenberg wrote:
> 
> Philippe <Philippe.Schepens@ping.be> schrijft:
> 
> > =>De reden van het bestaan van Katholieke enclaves, met name in Holland,
> is
> > =>dat er ambachtsheren waren, die de Katholieken in hun gebied in
> bescherming
> > =>namen, en die min-of-meer afgewongen overgang op de Reformatie wisten
> > =>te voorkomen. Voorbeelden te over: Volendam, Sassenheim,
> Noordwijkerhout,
> > =>Nieuwkoop, Zevenhoven, etc. Dat is dus eigenlijk een afspiegeling van
> het
> > =>gedecentraliseerde bestuur zoals dat bestond tijdens de Republiek.
> >
> > En waarschijnlijk de aanwezigheid vanaf het begin van de Reformatie
> > van betere pastoors dan modaal.
> 
> Onzin. De reden dat in de Republiek 'katholieke enclaves' bestonden was
> dezelfde waarom zoveel Vlamingen naar het Noorden waren gevlucht: omdat er
> in de Republiek min of meer godsdienstvrijheid heerste, zelfs voor de
> katholieken. In Amsterdam mochten ze hun geloof gewoon uitoefenen en hun
> kerken konden nauwelijks schuilkerken worden genoemd (het geluid van het
> orgel en het gezang was doorgaans op straat goed te horen). Dit in
> tegenstelling tot de door de Spanjaarden bezette gebieden, waar een
> afwijkende godsdienst met de brandstapel of de wurgpaal werd bestreden.
> 

Ik heb het gevoel dat jij de Republiek wel door erg rose brilleglazen
beziet. Die godsdienst vrijheid in de Republiek was een kwestie van
tolereren, maar het wat zeker geen godsdienst vrijheid in de moderne
zin. Concreet: Direct over de grens in Belgie zijn er een flink aantal
grote abdij kerken, bv. de Achelse Kluis ten zuiden van Valkenswaard,
en de Abdijkerk in Postel. Waarom die daar staan? Wel, in 1648, na de
Vrede van Muenster werden de Katholieke kerken geconfiskeerd ten behoeve
van de Protestanten, die zoals bekend altijd een zeer kleine minderheid
vormden in het Brabantse. Dus van 1648-1810 (Napoleontische tijd)
bestond er een situatie dat een minieme groep Protestanten beschikten
over de grote dorpskerk, terwijl de overgrote meerderheid van Katholieken
geen kerk hadden, en dus over de grens naar de kerk gingen.
Waarbij aangetekend dat erg verre van een eenduidig beleid was in de
Republiek: de situatie verschilde enorm van plaats tot plaats.

Tweede is: Het is waar dat de Republiek iha tolerant was tov andere
godsdiensten, een gunstige uitzondering binnen Europa overigens. Maar
er zijn duidelijke perioden aan te wijzen die een uitzondering daarop
vormde.  Met name de periode 1560-1590 was een periode van geweld,
wederzijds. Niet allen de Spanjaarden, maar ook de Geuzen zijn soms
hardhandig opgetreden tegen andersdenkenden. De sporen van een dergelijke
betrekkelijk korte periode van geweld kunnen soms eeuwenlang zichtbaar
blijven; in Nederland is de scheidslijn tussen overwegen Protestant en
overwegend Katholiek zo'n spoor.

We hebben de afgelopen jaren getuige kunnen zijn van ethnisch geweld
in Bosnie; het zou wel eens kunnen zijn dat de sporen daarvan (nl de
scheiding in een overwegen Servisch, een overwegend Bosnisch, en een
overwegend Kroatisch deel) ook eeuwenlang zichtbaar zullen blijven.

Jan