🚀 go-pugleaf

Luc schreef op Wed, 19 Oct 2005 12:33:05 GMT in de nieuwsgroep nl.taal

>Michel Martens <metrisch_malen@yahoo.com>:
>
>>Luc schreef op Thu, 13 Oct 2005 22:15:56 GMT in de nieuwsgroep nl.taal
>
>>>Ik moet echt nog de eerste tegenkomen die mij kan uitleggen *waar�m*
>>>dat moest. Waar�m moest het Frans hier verdrongen worden? Wat viel er
>>>te redden dat nog niet verloren was? Wat?
>>
>>[langere bijdrage]
>>
>>Daar kunnen we vandaag 2005 onze kop over breken. Waarom was het
>>�berhaupt nodig. Nu ja, strikt genomen was het natuurlijk niet
>>*nodig*. De verfransing was in volle gang van 1795 tot 1815 en
>>uiteindelijk zouden we vandaag een soort groot Frans Vlaanderen
>>geweest zijn.
>
>En zouden we het hele gedoe in en rond Brussel niet gehad hebben,
>bijvoorbeeld. Dank Vlaamse Beweging, dank, dank...

Ach, dan zou er weer wat anders geweest zijn om ons dik over te maken.
Maar weet je, heel die kwestie Brussel zou er om te beginnen niet
geweest zijn mocht Brussel al van in de achttiende eeuw niet beginnen
te verfransen zijn. Het was uiteindelijk in oorsprong een Nederlandse
stad. Als je nu de Vlaamse Beweging verwijt de schuldige te zijn voor
heel dat gedoen dan schiet je in feite op de verkeerde pianist.


>
>[...]
>
>>Het schijnt dat het Congres welgeteld ook vijf minuten over het
>>taalgebruik in Belgi� heeft gedebatteerd. Er werd een grondwetsartikel
>>voorgesteld waarin de taalkeuze vrij bleef, met als mogelijke
>>uitzondering de verplichting voor de ambtenaar om de taal te spreken
>>van de burgers met wie hij te maken had. Honderd jaar later zou dat
>>voorstel weer op tafel komen en weer afgewezen worden (door de
>>Franstaligen natuurlijk) want in 1830 weerhield het Congres een vager
>>voorstel waarin het principe van taalvrijheid wel werd afgekondigd
>>maar met de beperkende mogelijkheid dat de wet het taalgebruik kon
>>regelen van overheidsdocumenten en voor gerechtelijke zaken. Je ziet
>>al onmiddellijk waar de angel steekt.
>
>Dat is allemaal heel bekend en was voor die VB natuurlijk een reden om
>n�g harder te gaan brullen.

De Vlaamse Beweging begon niet met te brullen maar met te piepen als
een pasgeboren muisje. In 1830 kende men het begrip Vlaamse Beweging
zelfs niet. Maar er bestond al wel jaren en jaren een onderhuidse
onvrede met het lot van de Vlaemsche tael. Dat die onvrede er na
twintig jaar intense en intensieve verfransing tijdens de Franse tijd
nog altijd was betekent toch dat die heel diep geworteld was. Ik denk
dat het ijdele hoop is om te denken dat er ooit een mogelijkheid is
geweest om onze gewesten volledig te verfransen. Althans met de loop
van de geschiedenis zoals die geweest is. Met Napoleon als overwinnaar
in Waterloo hadden de kaarten misschien anders gelegen.

>
>
>>Voor het leger had het Voorlopoge Bewing al in oktober 1830 een
>>decreet uitgevaardigd waarin stond dat 'enkel de Franse taal gebruikt
>>zal worden in de bevelen, vermits die het meest verspreid is in
>>Belgi�. Niet erg correct ben je geneigd te denken maar strikt genomen
>>was het wel waar dat Frans de meest verspreide taal was, toch als je
>>met 'taal' een cultuurtaal bedoeld want een andere cultuurtaal was er
>>bijna niet (meer).
>
>Natuurlijk! Dat het Frans gebruikt werd was de logica zelve, toch?
>Maar nee, die JFW en z'n bende moesten de boel zonodig op z'n kop
>zetten. 

Het was logisch in die zin dat de elite bijna helemaal verfranst was.
Het was ook die elite die in het Nationaal Congres zat. Wat kun je dan
anders verwachten. Maar in verhouding tot de hele bevolking bestond
die elite slechts uit een minderheid van enkele procenten. Meer dan
negentig procent van de bevolkjng sprak geen Frans. Wel een Nederlands
dialect. Als je dat volk dan wilt verheffen zoals dat heet, dan is de
meest logische stap toch dat je aan dat volk de gecultiveerde vorm van
dat dialect bijbrengt, een taalvorm die het niet helemaal vreemd in de
oren geklonken zal hebben en waarvan de zinsbouw en voor een groot
deel de woordenschat toch al bekend waren. Of die vorm nu Vlaamsch of
Nederlands moet ziojn laat ik in het midden. Dat maakt in feite niet
uit. Met het Frans moest men van scratch beginnen en diende men het
volk te overtuigen om ook tegen de baby's Frans te spreken.

Maar zowel het ene als het andere waren niet te doen om de eenvoudige
reden dat het volk wel wat anders te doen had dan naar schone taal te
luisteren. Ze moesten voor vreten op de plank zorgen. Want vergeet ook
niet dat een overgroot deel van die spontane 'volksopstand' tegen de
Hollander waar de Belgische geschiedenisboekejs zo graag mee
uitpakken, niet meer waren dan hongeropstanden, aangewakkerd en/of
ge�nspireerd door wat er in Brussel gebeurde maar dan door een
weldoorvoede bourgeoisie met een bepaald politiek doel voor ogen.


>
>
>> Slechts weinigen spraken nog het beschaafde
>>Zuid-Nederlands van de intellectuelen. Voor het overige behielp men
>>zich met de streektalen.
>
>Juist. Boer Knol sprak nog Nederlands, z'n zoon die gestudeerd had
>sprak Frans. Zie je nu zelf niet in wat een enorme blunder die
>hervernederlandsing was?

Dat zou het misschien geweest zijn indien de verfransing helemaal
compleet ware geweest. Maar twintig jaar was net niet genoeg. Toen dan
Willem I met zijn taalpoliotiek op de proppen kwam die gedoemd was om
te mislukken, heeft dat toch een stroomstoot gegeven aan het stervende
Nederlands, genoeg om weer de ogenen te openen, de bloeddruk op peil
te krijgen en de hartslag ervan te normaliseren. Dan volgde een heel
lange revalidatie.

En Boer Knols zoon studeerde in het Frans, da's waar. Waarom? Omdat er
geen andere mogelijkheden waren. En dat heeft zo geduurd tot voor de
Tweede Wereldoorlog. En toch is die roep voor Nederlands onderwijs
blijven bestaan. Dat betekent toch wel wat, niet? Namelijk dat die
roep beantwoordde aan een bredere sociale nood dan men voor mogelijk
had gehouden. Zoiets hou je niet levend met enkel loze kreten. Er moet
een beweging  achterzitten die uit het volk komt. Eerst uit de
Vlaamsbewuste elite van dat volk om dat stilletjesaan door te sijpelen
naar de lagere sociale klassen die daarvoor ontvankelijk moeten zijn.
En dat bleken ze ook te zijn. 

Dat denk ik erover.

>
>
>>Het Voorlopig Bewind had een week of twee eerder ook al beslist zijn
>>besluiten alleen in een Franstalig bulletin bekend te maken. Het was
>>vooral tegen dat laatste dat een Brugse krant, de 'Standaerd van
>>Vlaenderen' bezwaar maakte en duidelijk liet verstaan dat niet iedere
>>Belg met die gang van zaken gediend was. Er was dus al gemor! De krant
>>schreef namelijk (en ik probeer die ouwe spelling zonder fouten over
>>te tikken):
>>
>>___________________________________________________
>>Onder de bezwaren welkers erstelling men eyschte, was de vryheid der
>>tael zeker niet de minst belangryke. En nogtans, wat doet men nu?
>>Schynt men de Vlaemsche tael niet te willen verbannen en voorecht van
>>heerschende tael aan het fransch te willen geeven? Den egten bulletin
>>der wetten en gouvernements-acten wordt uitsluitend in het fransch
>>gedrukt. De overheydspersoonen der vlaemsch sprekende provinci�n zyn
>>verpligt hunnen briefwisseling in het fransch te houden. Laeten wy
>>beter onze belangen begrypen. Onder het vaendel der vryheid vereenigd,
>>hebben wy ten koste van ons bloed de gemeenschappelijke
>>onafhangelijkheyd onzer schoone provinci�n veroverd. Bestemd om
>>gezaemyk eenen vrystaat uyt te maeken, laten wy onze beyde spraeken
>>niet ontsluyten. Dat zy gelykelyk in alle acten van het algemeen
>>bestuur gebruykt worden. Dat in alle onze stigtingen van openbaer
>>onderwys het vlaemsch geleerd wordt.
>>___________________________________________________
>
>Alweer: "het vlaemsch". De taal die velen voorstonden. Ergens valt d�t
>streven nog te begrijpen.

Dat is al een begin. Dat dacht Jan Frans Willems ook. Er is nog hoop
voor je:-)

> Maar dat later het Vlaemsch gelijkgesteld
>moest worden met het Hollandsch is onvergeeflijk. Daarmee hebben we
>alles uit handen gegeven.

Tja, dat is een visie als een ander. Er zijn inderdaad spanningen.
Maar dat is toch allemaal niet zo erg. Als we maar gezond zijn.


> Er zijn nu echt nog maar twee mogelijkheden
>over om ons gezicht te redden: of we komen dringend uit onze luie
>stoel en nemen onze taal weer zelf in handen, of we worden allemaal
>weer Nederlanders. Andere mogelijkheden zijn er niet. 

Er is nog een derde mogelijkheid: we drinken een glas, we doen een
plas en alles blijft zoals het was en valt wel in de plooien. (Waar
ligt dat zakje chips nu weer). Beschouw het als een evolutie als een
ander. Zoiets forceer je niet.


>>Kijk, in feite is dat een antwoord op Lucs vraag waarom het Frans in
>>bepaalde omstandigheden 'verdrongen' moest worden. Omdat een krant die
>>toch de stem des volks is,
>
>De stem van een paar redacteuren en hun kaartersclub, zul je bedoelen.

Je moet de gazetten van die tijd niet vergelijken met De Morgen of Het
Nieuwsblad van vandaag. Die opinies worden voor een deel bepaald door
de kleur van partijkaarten. Maar in die tijd bestonden er veel meer
kranten met redacteuren die hun oor te luisteren moesten leggen in
plaats van zomaar wat te rommelen op het internet en rond te hangen in
de Wetstraat.

En het was niet de eerste keer dat een Vlaamse krant kloeg over de
taaltoestanden. In de achttiende eeuw, lang voor de doorgedreven
verfransing van 1795/1815, waren er ook klachten in de gazetten.


>
>
>> het verlangde. H��l bescheiden nog in 1830
>>maar dat artikeltje geschreven precies vijfenzeventig dagen na de
>>beruchte opvoering van 'De stomme van Portici', toont aan dat er iets
>>schortte aan de taalwetgeving, dan men iets onrechtvaardig vond
>>terwijl men zopas de vooruitstrevendste grondwet had gemaakt die er op
>>dat moment in Europa te vinden was. Het artikel legde tegelijkertijd
>>de kiem bloot van een probleem dat het nieuwe Belgi� decennia later
>>diepgaand zou verscheuren.
>
>Pft. Eigen schuld, dikke bult. Hadden ze maar niet zo onnozel moeten
>zijn om te bedanken voor een uitnodiging om bij een van de grootste
>culturen van Europa te behoren.

Uitnodiging zeg je? De grootste Europese machten moesten de krachten
bundelen om die gebiedshongerige Fransen hier buiten te houden. Zelfs
van de Belgische Revolutie wordt gezegd dat die mee door Frankrijk
werd 'gestuurd'. Het is wel zeker dat hier Franse agitatoren
rondliepen die aanzetten tot allerlei vormen van ongehoorzaamheid.
Bijna de helft van het Voorlopig Bewind had bindingen met Frankrijk of
was zelf half Frans, Rogier op kop. Om de haverklap zaten ze bij
Talleyrand of Louis-Philippe op schoot. Voor Wellington of Metternich
hadden zo nauwelijk belangstelling. En aan zo'n land zouden we dan ons
lot moeten binden? En dat vlak na de mislukking met een andere
binding. Als een  verenigd Nederland niet mogelijk was dan was de
enige voor ons aanvaardbare oplossing de onafhankelijkheid. Zeker geen
eenmaking met Frankrijk.

>
>Ack! Hou me tegen of ik begin een nieuwe Vlaamse Beweging... #*$%!

Ju peerd!


-- 
Michel.

"Adieu Antwerpen ghenoechlijc pleyn.
"Van v so moet ick scheyden
"Ic laet daer in tliefste greyn
"God wil mijn boel geleyden
(Anon. l6e eeuw)