🚀 go-pugleaf

Philippe wrote:
> 
> "Herman Beun" <CHBeun[anti-spam, remove this]@WorldOnLine.NL>
> tracteerde de goegemeente op het historisch-bewuste onderstaande:
> 
> =>Philippe <Philippe.Schepens@ping.be> wrote in article
> =><5ar9jr$qjg@news1.Belgium.EU.net>...
> 
> =>> In feite is dit als het ware een spiegelbeeld van de ware reden waarom
> =>> NL en Belgie twee landen zijn geworden: de gosdienstkwestie en de
> =>> daaruit voorvloiende cultuur en opvoeding.
> 
> =>Ja, maar de godsdienstgrens loopt dwars door Nederland, en niet tussen
> =>Belgi� en Nederland. Dan moet er toch meer aan de hand zijn, de
> =>staatkundige geschiedenis bijvoorbeeld.
> Ja natuurlijk, maar het was toch de Reformatie die de eerste
> scheidingslijn vormde. Zelfs de generaliteitslanden die later door de
> "Staatsen" werden "ingepalmd werden bleven Katholiek.
> 
> Reden: toen de Staatsen" de rivieren overstaken (turfschip episode in
> Breda enz) waren de toenmalige pastoors in de parochies reeds in de
> groot-seminaries gevormd, volgens de decreten van het Concilie van
> Trente (1575, het begin van de Contra-Reformatie). dit wil zeggen dat
> de RK pastoors opgeleid werden in Philosophie en Theologie, net als
> (eerder) de Dominees te Kampen. Zo konden ze in contradictoire
> debatten op een nuttige wijze de argumentatie van de met de Staatsen
> meegekomen predikanten het hoofd bieden. Daarvoor waren de pastoors
> enkel gevormd in basics zoals liturgie en sacramenten, maar kregen
> geen academische opleiding zoals de predikanten. Zo werden hele
> regionen benoorden de rivieren protestants. Toch bleven er eilanden
> van soms militante katholocisme in die regionen (Volendam bv, maar ook
> twente, sommige delen van Drente enz), dit door uitlopende redenen; Er
> schijnt recente litteratuur daarover te bestaan, maar ik heb ze nog
> niet gevonden.
> 

Ik heb hier een enigszins andere kijk op. De grens tussen overwegend
Protestant en overwegend Katholiek in Nederland valt samen met de
bestandslijn tijdens het Twaalfjarig bestand (1609-1621). De gebieden
die na het Twaalfjarig Bestand veroverd (of heroverd) zijn zijn
overwegend Katholiek gebleven; dat waren niet alleen Staats-Brabant,
Staats-Limburg, en Staats-Vlaanderen, maar ook de Gelderse Achterhoek
en Twente. In de eerste periode van de Opstand, voor het Twaalfjarig
Bestand, kwam het vaak voor dat een priester met zijn hele parochie
overging op de Reformatie; dat kwam na het Twaalfjarig bestand niet
meer voor, waarschijnlijk om de redenen die jij hier boven aangeeft.

Maar wat ook een rol gespeeld heeft zijn godsdienstige zuiveringen, die
plaats vonden tijdens dat Twaalfjarig Bestand.
De regentenklasse in de Republiek was godsdienstig gezien verdraagzaam.
De grote uitzondering hierop viel tijdens dat Twaalfjarig bestand;
dat was een tijd van godsdienstig conflict, bekend als de Remonstrantie
en Contra-Remonstrantie. Prins Maurits beslechtte dit conflict in het
voordeel van de Contra-Remonstanten (de rechtzinnigen in de leer dus).
Dus er was een periode, vrij kort overigens, waarin de Contra-Remonstranten
de overhand hadden in de Generale Staten. Dit heeft geleid tot
godsdienstige zuiveringen: Er waren nogal wat voormalige priesters die
pro-forma overgegaan waren op de Reformatie, maar in werkelijkheid
Katholiek gebleven waren; die werden weggezuiverd.

De reden van het bestaan van Katholieke enclaves, met name in Holland, is
dat er ambachtsheren waren, die de Katholieken in hun gebied in bescherming
namen, en die min-of-meer afgewongen overgang op de Reformatie wisten
te voorkomen. Voorbeelden te over: Volendam, Sassenheim, Noordwijkerhout,
Nieuwkoop, Zevenhoven, etc. Dat is dus eigenlijk een afspiegeling van het
gedecentraliseerde bestuur zoals dat bestond tijdens de Republiek.


Jan