🚀 go-pugleaf

Jan den Hollander <holland@uab.edu> wrote in article
<32E250AF.4C82@uab.edu>...

> Die "Moedernegotie" is geen oorzaak, maar een gevolg van de "Gouden
Eeuw".

De Moedernegotie was er eerder dan de Gouden Eeuw, dus kan het nooit een
gevolg zijn.

> De fundamentele reden is er een van locatie: de Lage Landen liggen op
> een kruispunt in Europa: de Rijn, Engeland, de Oostzee, de Middellandse
Zee.
> Om die reden moesten de Lage Landen wel een centrum van handel worden,
> eerst Vlaanderen, later Holland en Zeeland.
> De tweede reden is visvangst. Amsterdam had de rijkste visgronden van
Europa
> om de hoek van de deur: de Zuiderzee. Die visvangst had twee gevolgen:
> Amsterdammers werden zeevaarders, en het verschafte tevens handelswaar.
> Tenminste, na de uitvinding van het haringkaken. Daarmee was de basis
> voor de Gouden Eeuw gelegd.

Dat zijn allemaal factoren die zeker een rol hebben gespeeld. Tot de
belangrijkste behoort de voor Europa belangrijke Oostzeehandel waarin
Amsterdam een dominante positie kreeg na de overwinning op de Hanze in
de 15de eeuw. Dat gaat duidelijk aan onze Gouden Eeuw vooraf en dat is
de enige factor waarvan je kunt zeggen: "zonder die was er zeker geen
Gouden Eeuw geweest". Dat kun je van die immigranten niet zeggen, ook
al erken ik dat dat een belangrijke factor is geweest maar zeker niet
de belangrijkste of zelfs een essentiele.

> Dat de grootste bloei in de 17de eeuw kwam heeft met de politieke
situatie
> in Europa te maken. Terwijl de rest van Europa verscheurd werd door
> godsdienst oorlogen, was het in de Republiek relatief rustig. Met name
Engeland
> had te kampen met z'n burgeroorlog; nadat Engeland weer stabiliseerde
werd
> het al snel een geduchte concurrent voor de Republiek.

Ook dat is niet helemaal waar. Het achterblijven van Engeland etc.
betekende
dat de Republiek een politieke rol kon spelen die zij anders nooit had
kunnen spelen, maar van een Gouden Eeuw was zo-wie-zo sprake geweest. Om
de eenvoudige reden dat Holland en met name Amsterdam veel eerder tot
ontwikkeling was gekomen dan Engeland. Er was hier sprake van de eerste
ronde van economische groei die duidelijk aan die van Engeland voorafging.
En daar kun je allerlei interne redenen voor geven ipv externe. Zoals de
belangrijke technische innovaties (windmolens, etc.) voortkomend uit de
hoge lonen ter plaatse, etc., zelf weer gevolgen van de plaatselijke
omstandigheden van de strijd tegen het water etc. etc. Het is misschien
wel bescheiden en typisch Hollands om onszelf zo weg te cijferen maar
of het terecht is ....

Walther