🚀 go-pugleaf

Luc schreef op Thu, 13 Oct 2005 22:15:56 GMT in de nieuwsgroep nl.taal

>Michel Martens <metrisch_malen@yahoo.com>:
>
>>Luc schreef op Wed, 12 Oct 2005 23:07:29 GMT in de nieuwsgroep nl.taal
>>
>>>Michel Martens <metrisch_malen@yahoo.com>:
>>>
>>>>De Vlaamse Beweging is
>>>>nooit een beweging geweest tegen het Frans als zodanig
>>>
>>>Haha. Geloof je dat zelf ook?
>>
>>Jawel. Maar je kunt natuurlijk stellen dat een beweging die ijvert
>>voor het introduceren van het Nederlands in bijvoorbeeld het gerecht
>>en dit in de plaats van het Frans, daarom _tegen_ het Frans is. Men
>>wil dat Frans daar weg ten faveure van een andere taal.
>
>Ik moet echt nog de eerste tegenkomen die mij kan uitleggen *waar�m*
>dat moest. Waar�m moest het Frans hier verdrongen worden? Wat viel er
>te redden dat nog niet verloren was? Wat?

[langere bijdrage]

Daar kunnen we vandaag 2005 onze kop over breken. Waarom was het
�berhaupt nodig. Nu ja, strikt genomen was het natuurlijk niet
*nodig*. De verfransing was in volle gang van 1795 tot 1815 en
uiteindelijk zouden we vandaag een soort groot Frans Vlaanderen
geweest zijn. Maar er waren krachten die er anders over dachten. Ook
al in 1830 toen ze 'den Hollander' pas hadden verdreven en het
Nationaal Congres een nieuwe grondwet opstelde.

Over die grondwet hebben ze lang gebakeleid. Alhoewel, niet echt lang
want op een paar weken tijd was de zaak geklaard. Als je weet dat ze
in de jaren zeventig en tachtig jaren hebben gedaan over een
grondwetsherziening ...

Maar kom, er werden lange debatten gevoerd over van alles en nog wat.
Over de samenstelling van de Senaat, over de vorm van het gerecht, w�l
of geen jury, benoemingsprocedures en natuurlijk ook over de
staatsvorm: monarchie of iets anders.

Het schijnt dat het Congres welgeteld ook vijf minuten over het
taalgebruik in Belgi� heeft gedebatteerd. Er werd een grondwetsartikel
voorgesteld waarin de taalkeuze vrij bleef, met als mogelijke
uitzondering de verplichting voor de ambtenaar om de taal te spreken
van de burgers met wie hij te maken had. Honderd jaar later zou dat
voorstel weer op tafel komen en weer afgewezen worden (door de
Franstaligen natuurlijk) want in 1830 weerhield het Congres een vager
voorstel waarin het principe van taalvrijheid wel werd afgekondigd
maar met de beperkende mogelijkheid dat de wet het taalgebruik kon
regelen van overheidsdocumenten en voor gerechtelijke zaken. Je ziet
al onmiddellijk waar de angel steekt.

Voor het leger had het Voorlopoge Bewing al in oktober 1830 een
decreet uitgevaardigd waarin stond dat 'enkel de Franse taal gebruikt
zal worden in de bevelen, vermits die het meest verspreid is in
Belgi�. Niet erg correct ben je geneigd te denken maar strikt genomen
was het wel waar dat Frans de meest verspreide taal was, toch als je
met 'taal' een cultuurtaal bedoeld want een andere cultuurtaal was er
bijna niet (meer). Slechts weinigen spraken nog het beschaafde
Zuid-Nederlands van de intellectuelen. Voor het overige behielp men
zich met de streektalen.

Het Voorlopig Bewind had een week of twee eerder ook al beslist zijn
besluiten alleen in een Franstalig bulletin bekend te maken. Het was
vooral tegen dat laatste dat een Brugse krant, de 'Standaerd van
Vlaenderen' bezwaar maakte en duidelijk liet verstaan dat niet iedere
Belg met die gang van zaken gediend was. Er was dus al gemor! De krant
schreef namelijk (en ik probeer die ouwe spelling zonder fouten over
te tikken):

___________________________________________________
Onder de bezwaren welkers erstelling men eyschte, was de vryheid der
tael zeker niet de minst belangryke. En nogtans, wat doet men nu?
Schynt men de Vlaemsche tael niet te willen verbannen en voorecht van
heerschende tael aan het fransch te willen geeven? Den egten bulletin
der wetten en gouvernements-acten wordt uitsluitend in het fransch
gedrukt. De overheydspersoonen der vlaemsch sprekende provinci�n zyn
verpligt hunnen briefwisseling in het fransch te houden. Laeten wy
beter onze belangen begrypen. Onder het vaendel der vryheid vereenigd,
hebben wy ten koste van ons bloed de gemeenschappelijke
onafhangelijkheyd onzer schoone provinci�n veroverd. Bestemd om
gezaemyk eenen vrystaat uyt te maeken, laten wy onze beyde spraeken
niet ontsluyten. Dat zy gelykelyk in alle acten van het algemeen
bestuur gebruykt worden. Dat in alle onze stigtingen van openbaer
onderwys het vlaemsch geleerd wordt.
___________________________________________________

Kijk, in feite is dat een antwoord op Lucs vraag waarom het Frans in
bepaalde omstandigheden 'verdrongen' moest worden. Omdat een krant die
toch de stem des volks is, het verlangde. H��l bescheiden nog in 1830
maar dat artikeltje geschreven precies vijfenzeventig dagen na de
beruchte opvoering van 'De stomme van Portici', toont aan dat er iets
schortte aan de taalwetgeving, dan men iets onrechtvaardig vond
terwijl men zopas de vooruitstrevendste grondwet had gemaakt die er op
dat moment in Europa te vinden was. Het artikel legde tegelijkertijd
de kiem bloot van een probleem dat het nieuwe Belgi� decennia later
diepgaand zou verscheuren.



-- 
Michel.

"Toen de herfts dit keer binnenjoeg,
"op de achttiende van oktober,
"na de luwste en langste zomer
"die ooit om tuchtiging vroeg,
(J.B. Charles) ...