🚀 go-pugleaf

Michel Martens  schrijft:

>Reinier Post schreef op Sun, 8 Feb 2004 21:52:17 +0000 (UTC) in de
>nieuwsgroep nl.taal 
>
>>Michel Martens citeert L.G. Visscher:
>>
>>>[...]  Intussen
>>>zijn wij onze lezers een opgave verschuldigd van de veelszins
>>>wetenschappelijke bijdragen, die, met het kunst- en letternieuws van
>>>iedere dag, het hunne toebrengen om de goede geest, de standvastige
>>>vaderlandsliefde, de Germaanse grondigheid en de literaire
>>>broederschap met Noord-Nederland te onderhouden.
>>
>>Weer zo'n voorbeeld van een, naar mijn idee, bij uitstek Latijnse manier
>>om barokke zinnen in elkaar te metselen: de opeenstapeling van gekunstelde
>>nevenschikkingen.
>
>1 - Het is een tekst uit de eerste helft van de negentiende eeuw toen
>men nog een ietsje anders schreef dan nu.
>2 - De oorspronkelijke tekst - die ik overigens niet heb - zal ook een
>heel ander spellingbeeld te zien geven waardoor hij misschien ook
>aanvaardbaarder oogt want dan zichtbaar 'oud'.
>3 - Het is een tekst van een Nederlander wat er op zou kunnen wijzen
>dat men in die tijd in Nederland ook niet vies was van wat wij nu
>gekunstelde zinnen noemen. De 'gele trui' krijgt voor mijn smaak de
>anonieme Nederlander die in 1837 schreef: 'Maar Duitsland is ook, in
>vele, soms, wat het staatkundige betreft, zeer vijandige, landen
>verdeeld, en echter werd er gemeenschappelijk aan de taal gewerkt, en
>bleef de eenheid bewaard.' Zie bijdrage 3 van deze reeks.

De reden van mijn reacties is dat hier de paradox van het ijveren voor
gebruik van "de eigen taal" zo mooi uit naar voren komt.  De heren
die je citeert gebruiken onmiskenbaar Nederlandse woorden, maar hun
grammatica doet mij bepaald on-Nederlands aan, al blijft ze meestal
binnen de grenzen van wat ik nog als "correct" voel.  Hun eigen taal is
niet de mijne, maar doet me gekunsteld en stoethaspelig aan.  Sterker,
je citaten doen specifiek aan als pogingen om Latijnse zinsbouw te
bedrijven met Nederlandse woorden.  Kunnen de groot-Nederlandse gedachte
en de Germaanse geest en wat dies meer zij werkelijk alleen maar onder
woorden gebracht worden in Nederlatijns gehaspel?

Je zegt terecht (punt 1) dat het deels een kwestie van veranderde
gewoonten is: indertijd waren de lezers dergelijke taal gewend.
Punten 2 en 3 zouden van harte onderschreven zijn door Multatuli -
Nederlander in Brussel - die een kruistocht opzette voor het gebruik
van natuurlijk Nederlands in alle aspecten: wel doordachte betogen,
met natuurlijke gedachten, opgeschreven in natuurlijke zinnen, met
natuurlijke woorden in een natuurlijke spelling.  Dat was allemaal
gericht tegen het soort kunsttaal waar je citaten in geschreven zijn.
De stijl van Visscher zou hij vast hebben beschouwd als opgeblazen
burgermansproza.  In ieder geval denk ik dat Visscher geen normaal
Nederlands *durfde* schrijven, omdat hij dat niet deftig genoeg vond,
en ook dat hij niet zo *kon* schrijven als Multatuli, want dat is niet
veel mensen vergund.

Het is alleen veel aardiger om de oorzaak niet bij de schrijvers zelf
te leggen, maar in hun omgeving.  Misschien was in de tijd van Visscher
het gebruik van natuurlijk Nederlands voor serieuze discussie inderdaad
niet aanvaardbaar, zoals we nu in een nationaal forum geen dialect zouden
gebruiken.  Misschien is het kunstproza van Vissscher en de zijnen juist
het kenteken van de wegbereiders, en was de verschijning in boeken van
de spreektaal van Beets, Multatuli en anderen zonder hen niet mogelijk
geweest.   Ik weet veel te weinig van het 19e-eeuwse Nederlands om dat
te kunnen beoordelen, maar ik denk dat het de heren te veel eer zou geven.

Je stukjes zijn in elk geval fascinerend leesvoer.

>-- 
>Michel.  

-- 
Reinier