🚀 go-pugleaf

Sinds kort ben ik eindelijk in bezit van de volledige reeks
"Vlaanderen in de wereld" (een reeks die ik al lang zocht), drie
boeken uit de jaren '70 die uitsluitend handelen over de Vlaamse
aanwezigheid "extra muros". Ze zijn geschreven door pater Arthur
Verth� (�2 april 1926 te Ingelmunster in West-Vlaanderen). Deze stille
ambassadeur van de Vlaamse zaak (hij was een overtuigd flamingant en
anti-belgicist), die van de zorg om de Vlaamse emigranten zijn
levenswerk gemaakt heeft, was een priester/scheutist/missionaris die
van 1952 tot 1958 (dus tot vlak voor de onafhankelijkheid) in het
toenmalige Belgisch-Kongo (een volledig verfranste kolonie waar geen
plaats was voor het Nederlands) verbleef, waar hij opkwam voor de
rechten van de aldaar verblijvende Vlamingen. Verth� stichtte er het
Vlaams-Afrikaans letterkundig tijdschrift "Zuiderkruis", werd
secretaris van het Davidsfonds voor Kongo, Rwanda en Burundi, etc.
Terug in Belgi� volgden nog een aantal publicaties zoals "De
Geschiedenis van de Vlaams-Afrikaanse Letterkunde" (samen met Bernard
Henry), "De Vlamingen in Kongo", etc. Vanaf 1960 leidde pater Verth�
de sociaal-culturele dienst voor Vlaamse oud-kolonialen "Band en
Zuiderkruis" die op zijn inspiratie in 1963 omgevormd werd tot "Belgi�
in de wereld", een vereniging die de belangen behartigt van de
Vlamingen in het buitenland. Later werd de naam van deze vereniging
"Vlamingen in de wereld" (http://www.viw.be). Vele decennia bezocht
pater Verth� de Vlaamse diaspora in alle uithoeken van de wereld :
Vlaamse missionarissen, (nazaten van) Vlamingen die het verpauperde
Vlaamse platteland verlieten, Vlaams-nationalistische politieke
bannelingen die na WO II moesten vluchten, ... Hij schreef er nog een
aantal boeken over, zoals "150 jaar Vlamingen in Detroit".
De reeks "Vlaanderen in de wereld" is opgedeeld in 3 delen :
- boek 1 : de Vlamingen in Canada en de VS (velen waren actief in het
zuidwesten van Ontario in de tabaksteelt, er trokken ook veel
Vlamingen naar Detroit en Moline in Michigan, Mishawaka en South Bend
in Indiana, alsook het kleine Vlaamse plattelandsdorpje Ghent in het
zuidwesten van Minnesota)
- boek 2 : de Vlamingen in Latijns-Amerika (enkele mislukte
kolonisatiepogingen vanwege de Belgische staat in Guatemala en
Brazili�, historisch sterke Vlaamse aanwezigheid in Argentini� door
emigratie van Oostende visserfamilies en Vlaams-nationalistische
bannelingen (Mar del Plata) tijdens de repressie), Kongo (ex-kolonie)
en Oceani� (erg weinig Vlamingen trokken down under)
- boek 3 : de Vlamingen in Europa : vooral Frankrijk
(Frans-Vlaanderen, seizoenarbeiders in Noord-Frankrijk, emigratie van
Vlaamse boeren), de Azoren ("de Vlaemsche Eylanden"), en last but not
least Walloni� waar sinds het ontstaan van Belgi� vele
honderdduizenden Vlamingen zijn naartoe getrokken (die trouwens al
lang geassimileerd zijn).

Het zijn allesbehalve wetenschappelijke werken (er staan nauwelijks
verwijzingen naar gespecialiseerde werken), maar toch erg interessant
en waardevol omdat er in Vlaanderen relatief weinig aandacht is voor
(de nazaten van) onze volksgenoten. Erg verbaasd was ik toen ik in
deel 3 het volgende las over een Vlaamse/(Zuid-)Nederlandse kolonie in
Nordstrand/Pellworm (in het huidige "Ostfriesland"), en een
eeuwenlange aanwezigheid van het Vlaams/ Nederlands aldaar.

Weet iemand iets meer over deze Vlaamse/(Zuid-)Nederlandse kolonie in
Nordstrand? De Vlamingen zouden daar zelfs de plaatselijke taal
be�nvloed hebben (Oostfries? Deens? Duits?).

In de lijst met de geraadpleegde werken op het einde van het boek vind
ik enkel het volgende :
HAMMERICK Prof. Dr. L.L. "De invloed van het Nederlands op het Deens"
(Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor
Taal- en Letterkunde, 1948)


________________________________________________________________________________


De Vlamingen in de Scandinavische landen 

...

Tot 1864 behoorde het eiland Nordstrand, dat thans Duits grondgebied
is, nog tot Denemarken. Sinds eeuwen heeft dit eiland te kampen met
stormen en rampspoedige gevolgen voor de bevolking. De grote
springvloed van 1634 is fataal. De dijken die het moeizaam en met veel
geduld op de zee veroverd land beschermen, begeven op ��n nacht en het
ganse eiland verzwindt. Bij het ochtendgloren kunnen de 2.633
overlevenden van de 9.000 bewoners hier en daar nog een eenzame
verhoging boven de kolkende watermassa zien uitkomen. Meer dan 1.300
huizen zijn in de golven verdwenen. De overlevenden zijn zo arm en
hulpeloos geworden, dat zij zich de daaropvolgende winter
hoofdzakelijk moeten voeden met mosselen. De strijd tegen het water
wordt moedig weer opgenomen.
De boeren uit het oosten van het oude eiland, het eenmaal grote eiland
Nordstrand, hebben het meest geluk, aangezien zij het hoger gelegen
gedeelte bewonen. Een deel van het eiland wordt op het water heroverd
en is het huidige eiland Pellworm geworden.
De boeren in het westen echter sukkelen verder, maar hun inspanningen
worden niet beloond: de zee overspoelt telkens weer het veroverde
land. Zij lenen zelfs geld om dijken te bouwen, maar alles is vergeefs
en het Nordstrand lijkt verloren.
Wanneer Hertog Frederik III het geteisterde gebied bezoekt schrijft
hij in 1635 een verordening uit waarbij beslist wordt de indijking in
aanneming uit te besteden. Daar de Vlamingen en de Nederlanders in die
tijd vermaarde dijkenbouwers zijn, doet de Hertog een voorstel aan de
Staten-Generaal der Nederlanden: zij zullen het eiland in eigendom
krijgen indien ze de bedijking ervan willen in handen nemen. Zonder de
tegenprestatie te willen aanvaarden , komen Vlaamse en Nederlandse
dijkenbouwers naar het eiland. Zij krijgen onmiddellijk heel wat
vrijheden, waaronder de godsdienstvrijheid. En dit laatste is heel
wat, want de dijkenbouwers zijn allen rooms-katholiek, terwijl de
bewoners van het eiland streng gereformeerd zijn.
Weldra zijn er 300 arbeiders uit onze gewesten op het Nordstrand
gevestigd. Voor de zielzorg van deze arbeiders wordt een Vlaams
klooster gebouwd, dat thans nog bestaat en toehoort aan een
protestantse boer. De Duif, symbool van de H. Geest, prijkt nog steeds
boven de ingang. Rondom het erf kan men nog de oude wandeldreven van
het klooster herkennen.
Nadat het eiland zijn strijd tegen de zee gewonnen heeft, zijn veel
Vlamingen op het eiland gebleven, gewaardeerd door de bevolking om de
reddende hulp. De laatste Vlaamse priester, Franciscus Van Lierde uit
Hekelgem, komt er aan in 1836 en sterft er in 1884. In het dialect van
de bevolking horen we thans nog veel typische Vlaamse woorden. Tot in
1920 werd nog in de Sint-Theresiakerk, in 1661 voor de arbeiders uit
de Nederlanden gebouwd, in het Nederlands gepreekt, en in de sacristie
staan op de bergkasten nog Nederlandse opschriften te lezen. Nog
twintig procent van de huidige bevolking is rooms-katholiek.
Thans verbindt een dam sinds 1935 Nordstrand met het vasteland.
Niettegenstaande deze dam heeft Nordstrand zijn eilandkarakter, en de
herinnering aan de reddende dijkenbouwers uit de 17de eeuw bewaard.

...

Bron : Arthur Verth�, "Vlaanderen in de wereld" (deel 3), DAP Reinaert
Uitgaven Zele, 1976, ISBN/90 310 0347 6